Mali JNIM ta'siriga tushib qolishi xavfi bormikan? Salom
Ассалому алайкум - мен Малидаги вазиятни кузатяпман ва бўлаётган ишлар ҳақидаги оддий фикрларимни ўртага қўймоқчи эдим, одамларни нима учун хавотирга солаётгани ҳақида.
Бир неча ҳафтадан бери, ал-Қоидага алоқадор Жамаъат Нусрат ал-Ислом вал-Муслимин (JNIM) бир жараённи Бамако шаҳрида тўсиб келмоқда. Улар Сенегал ва Қўшма Республикадан ёитувчилар олиб келадиган катта йўлларни тўсиш orqali ҳаракатланишни тўсди. Бу тўсиқ, кўпчиликни автомобиль ва мотосикл учун бензинсиз қолдирди, бир замонлар шовқинли бўлган пойтахтни тўхташга яқин вазиятга олиб келди, ва қолган ёпиқ бензин станцияларида узун навбўтларни кўрсатди. Мактаблар ёпилди, электр узилишлари кўпайди, ва бир неча мамлакат ўз фуқароларини ташлаб кетишга таклиф қилди.
JNIM 2017 йили 2012 йилдаги шимолий Малидаги бузилишлардан фойдаланган гуруҳларнинг бирлашмаси сифатида ташкил қилинди. Улар раҳбарлари, жумладан Туарег Ияд Аг-Ғали - бир вақтлар Ансар Динини бошқарган киши - ўз мақсадлари ҳудудларни эгаллаш, Ғарбий таъсирни чиқариш ва минтақа бўйлаб кенгайиш яратишини айтишади. Улар партизан ҳужумлари, мафкура қуроллари (IED) ва баъзан маҳаллий қўллаб-қувватлашни қоллаб-қувватлаш учун моддий кўмак бермоқда, ўша вақтда ўз ҳокимиятини ўрнатиб, ижтимоий қоидаларни қўллашга ҳаракат қилишади ва ҳукуматни заифлаштириш учун инфратузилмани бўшатишади.
Уларнинг сонини баҳолаш ҳар хил. Баъзи хабарлар жангчиларни минглар деб кўрсатади, лекин таҳлилчилар JNIMда ишончли кучли шаҳарларни тўғридан-тўғри ҳужум билан эгаллайдиган кучлар расмий мавжуд эмаслигини айтишади. Бундан ташқари, улар қўриқлаш, эскорт билан тутувчи конвойларга ҳужум қилиш, йўлларни шикаст этиш ва кўплаб йўловларни изоляция қилишга ҳаракат қилишади.
Нега ёқилғи тўсилиши дўстимиз? Миллий ҳукумат эвазида йилнинг бошида қишлоқ жойларда кичик миқёсда ёқилғи сотишни ман этди, шу билан қуролланган гуруҳларга таъсир кўрсатиб. JNIM уларнинг йўлларини тўсиқ қилиш, конвойларни ҳужум қилиш ва айрим ҳолатларда ёқиб юборишга жавоб берди. Бамакода ёқилғи нархлари аниқ ошди, транспорт ва овқат нархлари кўтарилди.
Гуруҳ Фулани, Туарег, Араб, Сонгай ва баъзи Бамба ражуларига бўлинган жамоалардан ўзини ўрганади - давлатни одамларга кўпчилик уларни чет эл аҳволи билан алоқадор, жамоаларни яқиннар қилишга ҳаракат қилишади. У уларни маҳаллий аҳолига солиқ солиш, ҳунармандликқа срзга тегиш, ҳайвонларни ўғирлаш, контрабанда ва қалпагатсартариш орқали маблағ тўплашади.
JNIMнинг таассуротлари фақат Мали билан чекланмайди: улар Буркина Фасогача кенгайди ва Қўшма Республика, Тоголар, Бенин ва Нигерия билан чегара нуқталарида ҳужумлар уюштирди. Буркина Фосода вазият айниқса оғир бўлди, хосийликлар ва катта ҳалокат ҳолатлари рўйхатга олинди.
2020 йилги тўнкига, Малидаги ҳарбийлар қуролланган гуруҳларни енгишга ваъда берди. Мали Француз кучлари билан ҳамкорликни тугатди ва кейинги ўртада БУТТга мўлатини қисқартириб, Россия ҳарбий ёрдамини қабул қилди. Натижалар турлидек, айрим ҳудудлар қайта эшик билан қайтди, лекин ҳужумлар ва муаммолар давом этиб, ҳуқуқ гуруҳлари бир неча чет эл ва маҳаллий кучларни мустамлака қилгани бўйича айбладилар.
Таҳлилчилар тўсиклар жамоат одамларнинг заифлашишига ва ҳарбий ҳукуматни музокара қилиш ёки ўзгартишга мажбурлашининг мақсади деб айтишади. Айрим ҳудудларда маҳаллий орбечилрар ઑлди, бу жамоалар JNIM қоидалари қабул қилишини келишишиб узоқлашишини огоҳлантиради - бу эса ҳақиқий ечимларнинг қандай келадигани ҳақида қийин саволларни олиб келади.
Бу оддий oilalar учун жуда муҳим гуманитар ва хавфсизлик инқирози. Одамлар ўз раҳбарларига жавоб топиши ва таъминлашларини кутиб бошланмоқдалар. Аллоҳ бепулларга ҳимоя берсин ва у ерда азобланувчи жамиятлар учун адолатли, барқарор ечим берсин.
Агар кимдур фойдаланилиши мумкин бўлган, текширилган янгиликлар ёки гуманитар ёрдам учун усуллар мавжуд бўлса, илтимос, улашинг. Мен сўзларимдаги хатолар учун узр сўрайман.
https://www.aljazeera.com/news