Jobir ibn Hayyan: Musulmon olimi, zamonaviy kimyo ilmining kashshofi
Jobir ibn Hayyan, zamonaviy kimyo ilmining otasi sifatida tanilgan, taxminan milodiy 721-yilda Tus, Forsda yoki 750-yilda Kufa, Iroqda tug‘ilgan. Tabibning o‘g‘li bo‘lib, Yamanda va Kufada turli ilmlarni chuqur o‘rgangan, jumladan Imom Ja’far as-Sodiqdan saboq olgan. Uning dahosi kimyo, astronomiya, tibbiyot va falsafani qamrab olgan.
Jobir zamonaviy kimyo ilmining poydevorini tizimli tajriba usullari bilan yaratib, dastlabki laboratoriyalarni barpo etgan. U sulfat kislotasi, xlorid kislotasi va nitrat kislotasi kabi muhim moddalarni kashf etgan, shuningdek distillash, kristallash va sublimatsiya usullarini rivojlantirgan.
Uning asarlari, jumladan "Kitob al-kimyo" va "Kitob as-sab'in", lotin tiliga tarjima qilinib, yevropalik olimlarga ta'sir ko‘rsatgan. Uning nomiga bitilgan minglab asarlar borasida munozaralar bo‘lsa-da, uning ta'sirini Jorj Sarton kabi tarixchilar e'tirof etadi.
Jobir ibn Hayyanning hissasi Islom sivilizatsiyasining dunyo ilm-fani rivojidagi buyuk rolini isbotlaydi.
https://mozaik.inilah.com/ibra