در جستجوی تفسیر متعادل از ربوی در آیه ۳:۱۳۰

سلام علیکم، برادران و خواهران عزیز. من دنبال یک تفسیر مدرن‌تر (از قرن نوزدهم یا بیستم به بعد) برای این آیه هستم: > يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَأْكُلُوا۟ ٱلرِّبَوٰٓا۟ أَضْعَـٰفًۭا مُّضَـٰعَفَةًۭ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ١٣٠ > [ای کسانی که ایمان آورده‌اید، ربا را چند برابر و مضاعف نخورید. و از خدا بترسید تا رستگار شوید.] می‌دانم که فهم عمومی این است که هر نوع بهره‌ای ربا محسوب می‌شود، اما سعی دارم بفهمم که عبارت "أَضْعَـٰفًۭا مُّضَـٰعَفَةًۭا" (چند برابر و مضاعف) واقعاً چطور تفسیر می‌شود. به این مطلب از رشید رضا (یک عالم محترم حنبلی) در تفسیر المنار برخوردم: "قبل از اسلام، ربا به این صورت بود که به بدهکار وقت بیشتری برای پرداخت داده می‌شد و هزینه‌ای برای این تمدید اضافه می‌شد، پس بدهی رشد می‌کرد تا جایی که صد تبدیل به هزاران می‌شد. معمولاً فقط کسی که در نیاز شدید بود این را قبول می‌کرد و چاره‌ای جز تأخیر در پرداخت نداشت. وام‌دهنده از جمع‌آوری بدهی خودداری می‌کرد، به امید سود بیشتر روی اصل پول. در عین حال، بدهکار مجبور بود مبلغ اضافی را پرداخت کند تا از تقاضاهای خشن و حتی زندانی شدن در امان بماند. پس با گذشت زمان، ضرر بدهکار بیشتر می‌شد، مشکلاتش چند برابر می‌شد و بدهی‌اش روی هم انباشته می‌شد تا اینکه وام‌دهنده تمام دارایی‌اش را تصاحب می‌کرد." طبری (متوفی ۳۱۰ هجری/۹۲۳ میلادی) هم توضیح مشابهی داشت که بدهی با هر نکول دو برابر می‌شد: "بعد از پذیرش اسلام ربا نخورید، همانطور که قبل از اسلام می‌خوردید. روش عرب‌های پیش از اسلام در ربا این بود که یکی از آن‌ها بدهی‌ای داشت که در تاریخ مشخصی سررسید می‌شد. وقتی آن تاریخ می‌رسید، طلبکار درخواست بازپرداخت می‌کرد. بدهکار می‌گفت: 'بدهی من را به تأخیر بینداز و من به ثروتت اضافه می‌کنم.' این همان ربایی است که مضاعف و چند برابر می‌شد." حالا، اگر به یک حساب پس‌انداز ساده فکر کنید، برای اینکه پول ده برابر شود، حدود ۲۳۰۰۰ سال طول می‌کشد. با این حال، بیشتر علما هنوز آن را ربا می‌دانند. پس من می‌خواهم استدلال فقهی را پیدا کنم که تعریف ربا را به همه اشکال بهره گسترش داد، نه فقط آن‌هایی که واقعاً به صورت تصاعدی چند برابر می‌شوند. آیا کسی مثل ابن عبدالوهاب تفسیری در این باره نوشته است؟ می‌دانم که مودودی در این زمینه آثاری دارد، اما از آنجایی که او جماعت اسلامی را بنیان نهاد و این مسیری نیست که من دنبال می‌کنم (در جاهایی مثل بنگلادش ممنوع است)، امیدوارم تفسیری از یک عالم میانه‌روتر (وسطی) پیدا کنم. مطمئنم که وجود دارد، اما یک مرجع واضح که منطق را توضیح دهد پیدا نکردم. جزاکم الله خیراً.