Sudanning RSF AQSh boshchiligidagi gumanitar sulh rejasini qabul qildi - tinchlik sari ehtiyotkor qadam
Ассалому алайкум. Суданнинг парамилитар тезкор yordam kuchlari (RSF) АҚШ ва бир неча минтақавий шерикларнинг хайриявий қуролсизланиш учун таклифини қабул қилганини айтди.
RSF АҚШ, БАА, Саудия Арабистони ва Миср томонидан таклиф қилинган режага поддержка билдириб, уч ойлик тўхташи бўйича таклифни маъқуллади, кейинги қадамларни фуқаролик ҳукмронлигини тиклашга қаратади. Группа муддатни "урушнинг фожиали инсонпарвар натижаларини ҳал қилиш ва фуқароларни муҳофаза қилишни кучайтириш" мақсадида қабул қилинганини билдирди.
RSF’нинг баёнотида “Quad мамлакатлари таклиф қилган инсонпарвар тўхташга киришишга розилигини таъкидлайди," дея айтилаган, буни тинчлик ташаббусида иштирок этган тўрта давлатга ишора қилган.
Эски Судан вазири Халид Омар Юсуф маҳаллий оммавий ахборот воситаларга тўрта мамлакат режаси учун кенг қўллаб-қувватлаш борлигини, аммо ҳар икки томонни урушни тугатиш учун кўпроқ босим ўтказиш керак, деб таъкидлади. Судан Қуролли кучлари (SAF), 2023 йилдан бери RSF билан урушиб келмоқда, ҳозиргача тўхташга расман розилик бермади, лекин АҚШнинг бошланган ташаббусини кутиб олишганини айтдилар.
АҚШ Давлат департаменти вакили Вашингтон "RSF ва SAF билан инсонпарвар тўхтишни соддалаштириш учун бевосита алоқа ўрнатишда давом этмоқда", ва ҳар икки томонни вазиятни яхшилаш учун олдинга ҳаракат қилишга чақирди, чунки Судан халқининг азоб-уқбатларини камайтириш учун шошилинч эҳтиёж бор.
Уруш, 2023 йилнинг апрелида, армия ва RSF, аввалги кўплик ёрдамдошлари орасида, кучларини интеграция қилиш режалари бўйича келишмовчиликка тушиб, бошланди. Бу ҳафта БМТ хавфсизлик кенгашига 178 та Судан фуқаролик жамияти вакили, шунингдек, Юсуф мр. таклиф қабул қилиб, тўрта мамлакатнинг тинчлик йўл харитасини қўллаб-қувватлашди ва гуруҳни уруш одамига "максимум босим" ўтказишини талаб қилишди.
Юсуф мр., 2019 йилда Судан фуқаролик ҳукуматида Кенгаш ишлари вазири бўлиб ишлаб, имзоларнинг кенг доираси – академиклар, санъаткорлар, журналистлар, диний раҳбарлар, ёшлар, аёллар ва сиёсатчилар – тўрта мамлакатнинг визиясига кенгрози қандайҳам розилик беришини ва фаолий жадал ҳаракатланишни кўрсатади, деди.
Имзолар режасини "адолатли тинчликка ҳақиқий йўл" ва "Суданнинг шикоят оловини сўndиришига умид нури" деб таърифлади. Улар хатида, деярли 1,000 кун уруш шаҳарлар ва қишлоқларни бахтсиз бўлганини, миллионларча одамларни кўчиришини ва кенг тарқалган очарликни келтиришини огоҳлантиришди. Улар "адолатсиз тинчлик бўлмаслигини" таъкидлаб, Эль Фошерда булган чироқлардаги динсизликлар учун жавобгарлик талаб қилишди.
Душанба куни Суданнинг армия томонлама қўллаб-қувватлаган администрацияси мудофаа вазири тинчлик ҳаракатлари "хуш келди ва юқори баҳоланадди", лекин RSF’га қарши жамоатшумул мобилизация давом этади, деди. Унинг изоҳлари армия бошлиғи ген. Абдел Фаттоҳ ал-Бурҳон бошчилигидаги хавфсизлик кенгаши йиғилишига хос.
RSF улар келишувини амалга оширишга ва қуролни тўхтатиш учун шартларни муҳокама қилишни бошлашга умид қаламоқда, Суданнинг инқирозини ҳал қилиш учун керакли сиёсий принципларни, шу жумладан, сабабларини ҳал қилишни.
Ушбу таклифга биноан, дастлабки инсонпарвар тўхташ узоқмуддатли тўхташ ҳамда фуқаролик ҳукмронлигига кайтиши учун қадамлардан кейин бўлади, ушбу режа борасида шомуланган баъзи гуруҳлар сиёсий ўтказиш музокараларидан чиқарилган бўлади.
Уруш, ҳозирда учинчи йилга кириб, ўн минглаб одамларни ўлдирди ва тахминий 14 миллион одамни кўчирди. Аҳолининг тахминан ярми - аниқ 30 миллион одам - озиқ-овқат ноуватлари билан юзма-юз келмоқда, баъзи минтақаларда очарлик пайдо бўла бошлаган. Узоқ жиҳатда RSF'нинг Эль Фошерни забт этиши қабул кўпроқ назоритини аниқлаш билан энди анча таъсир кўрсатди, армия эса Хартум ва бошқа минтақаларда назоратни сақлаган.
Ушбу шубҳали келишув жадал азобни камайтириш учун имконият таклиф этади, лекин кўп тадқиқотчилар ва жамият раҳбарлари давомли хунсиросизликни тўхтатиш ва адолатли фуқаролик ҳукмронлигига қайтиш учун халқаро ва минтақавий босимни янада кучайтириш керак, деб ҳисоблашадилар.
https://www.thenationalnews.co