E'tiqodimdan uzoqlashayotganimni his qilyapman

Bir necha kun bo‘ldi. Islom tarixiga chuqur sho‘ng‘ib, Qur’onni o‘rganib, o‘zimni Xudo va oxirat hayoti haqiqiy ekaniga ishontirishga harakat qilyapman, lekin hali aniq bir javob topa olmadim. O‘zimni o‘ta dindor deb aytmayman, lekin Allohga ishonaman va musulmonman. Avvaliga oson edi, chunki Islom shunchaki mantiqiy ko‘rinardi – u yaxshi inson bo‘lish va xavfsizlikda qolish haqida edi. Lekin hozir, butun bu hayot aslida undan keyin nima bo‘lishi bilan bog‘iqligini qancha ko‘p anglasam, shuncha xavotirga tushyapman. Ilmga murojaat qildim, olimlar hayotni qanday tushunishlariga qiziqdim. Ularning fikrlariga, xulosalariga qaradim, lekin rostini aytsam? Katta savollarga javoblari yo‘q. Haqiyqiy javoblarni faqat Islomdan topdim. Meni bezovta qiladigan narsa shu: Islom Qur’ondagi har bir so‘z haqiqat va amalga oshishini qanday isbotlaydi? Payg‘ambar Muhammad, sollallohu alayhi vasallam, oxirgi elchi edi. Oldingi payg‘ambarlarning hammasi odamlarni hidoyat qilish uchun o‘z mo‘jizalari bor edi. U oxirgisi bo‘lgani uchun, uning mo‘jizasi abadiy qoladigan bo‘lishi kerak edi – bu Qur’on. Qur’on sinov bo‘lishi kutiladi. Agar u haqiqatan Xudodan bo‘lsa, butunlay nuqsonsiz bo‘lishi shart. Ha, Qur’on mukammal, garchi ba’zi oyatlar noto‘g‘ri o‘qilsa, chalg‘itishi mumkin. Men aslida, Qur’on har bir davr odamlari uchun mantiqiy bo‘lishi kerakligi sabab, chuqurroq ma’nolarni tushunish mahorat talab qiladi, deb o‘ylayman. Lekin Qur’on bu borada shu qadar qattiqki... bu meni shubhalantiradi... xatolar bo‘lishi mumkinligidan qo‘rqaman. Meni aqldan ozdirayotgan yana bir narsa shuki, hech narsaga ochiq dalil yo‘q. Har bir izoh bir “agar” va “lekin” bilan keladi va hamma narsaga qarshi dalil keltirish mumkindek tuyuladi. Bu rostan ham butun borligimni shubha ostiga qo‘yishga majbur qilyapti. Ba’zi odamlar, Qur’on va Islomga ishonish butunlay hayotga shaxsiy qarashingiz bilan bog‘liq deydi – lekin bu eng yomon dalil! Yo oxirat bor, yo yo‘q! Men Qur’on aql bovar qilmas bir mo‘jiza ekanini bilaman. Undagi so‘zlarning muvozanati – masalan, “shaytonlar” va “farishtalar” ikkalasi ham 88 marta, “erkak” va “ayol” 24 marta, “bu hayot” va “oxirat” 115 marta va hokazolar. Va bilamanki, Qur’on ilmiy faktlarga ular kashf etilishidan ancha oldin ishora qilgan. Bu xuddi Qur’onning o‘zini isbotlash usuli, bizga “Aytganlarimning hammasi haqiqat”, deb, insonlar o‘z-o‘zidan hech qachon to‘liq tushuna olmaydigan narsalarga aniq javob beradi. Ammo baribir... ba’zida o‘ylayman: Payg‘ambar Muhammad, sollallohu alayhi vasallam, shunchaki odamlar bir-biriga yaxshilik qilishini istagan bir daho bo‘lganmi? Kulgili tuyuladi, bilaman, lekin ko‘rayotganlarim yetarli emas. Hali ham bularning hammasi mantiqiy va ilmiy jihatdan tanqid qilinishi mumkindek his qilyapman. Iltimos, men bu hayotdan rostan rohatlanmadim – meni kutib turgan bir oxirat bo‘lishi kerak. Qayerda xato qilayotganimni ayta olasizmi? Alloh hammamizni to‘g‘ri yo‘lga hidoyat qilsin.