G‘arbning ongimizga ta’siridan hech qachon qutula olmaymizmi?

Assalomu alaykum. So‘nggi paytlarda bu haqda ko‘p o‘ylayapman va rostini aytsam, umidsizlikka tushib qoldim. Biz shunday bir tizim ichidamiz – tashqaridan ham, ichkaridan ham – ko‘pchiligimiz buni sezmaymiz ham. Balki xato qilyapman, chindan ham, lekin musulmonlar sifatida bundan hech qachon chiqib ketolmaydigandek tuyulyapti. G‘arb bizni tashqaridan boshqaryapti, ichkaridan esa o‘zimiz-o‘zimizni shu holga solyapmiz. Tizimning o‘zi fikrlashimizni, borliqni anglashimizni va uni qanday tushunishimizni parchalar ekan, biz qanday qilib Islomga chinakam amal qilib, rivojlana olamiz? Globalizatsiya, xalqaro tashkilotlar, universal huquqlar g‘oyalari, gender masalalari – hammasi G‘arbning, Yevropa markazli qarashlaridan kelib chiqqan. Bu shunchaki tarix emas; bu mustamlakachilikning yangi shakli. Ular iqtisodiy siyosat, G‘arb banklarining ta’siri yoki harbiy qudrat orqali bizni yumshoq va qattiq usullar bilan nazorat qiladi. Ha, ular ba’zi yaxshi narsalar qildi, buni inkor etmayman. Ammo oxiri, biz ularning madaniy hukmronligiga tushib qoldik. Biz borliqni ular xohlagandek ko‘ramiz va u haqida o‘ylaymiz, chunki bu ularning tizimini quvvatlaydi va turmush tarzlarini yagona to‘g‘ri yo‘l kabi ko‘rsatadi. Zamonaviy huquqlar, falsafa va borliq haqidagi g‘oyalarning barchasi G‘arb tafakkuridan, Ma’rifat davri va sanoat inqilobi qadriyatlaridan kelib chiqqan. Ular kapitalizm va haddan tashqari shaxsiyatchilikni xuddi tabiiy holdek targ‘ib qiladi. Ammo biz jamoaviy Ummatmiz, haddan tashqari individualistik emasmiz. Shunga qaramay, biz shaxs haqidagi, rozilik haqidagi, oiladagi rollarga, kundalik hayotimizga oid qarashlarini qabul qilib, chalg‘ib qolamiz. Shu sabab, o‘z urf-odatlarimiz va Islom ta’limotlarini noto‘g‘ri yoki eskirgan deb bilamiz, aslida esa unday emas. Biz ularni faqat G‘arb istagandek, “taraqqiyot” nomi ostida ko‘ramiz. Hatto “zamonaviy” so‘zi ham mustamlakachilik bilan bog‘liq – bu ular tomonidan, ular uchun yaratilgan rivojlanish yo‘li. Bu bizning dinimizga umuman to‘g‘ri kelmaydi. Lekin bu tizimga tobora ko‘proq tiqilib qolyapmiz. Biz G‘arbning xizmatkoriga aylanyapmizmi? Men Islomni hatto G‘arb shakllantirgan tor nigohsiz tushunolmayman. Bu yumshoq qudratdan – internetda bo‘lish, ularning ommaviy axborot vositalarini tomosha qilish, hatto o‘z mamlakatimda ham ularning g‘oyalariga asoslangan maktab va tizimlarda yashashdan kelgan. Dinimizdagi muammolar deb o‘ylaydigan masalalar, bizni bezovta qiladigan narsalar... bu haqiqatan o‘z fikrlarimizmi? Yoki biz ularni shunday ko‘rishga shakllantirilganmizmi? Hatto tilning o‘zi ham muhim – masalan, ingliz tili narsalarni idrok etishimizni o‘zgartiradi. Men chinakam ishonamanki, madaniyat ongni shakllantiradi. Ijtimoiy ta’sir ongni shakllantiradi. Til ongni shakllantiradi. Bizning ongimiz, tanamiz, psixologiyamiz, jamoamiz, madaniyatimiz, tilimiz va muhitimiz bitta katta tizimda bog‘liq. Ammo G‘arb tizimi bizga mos kelmaydi. Ularning vositalarini ishlatish uchun o‘z tizimingizni sindirishingiz kerak. Biz ular yaratgan fikr va g‘oyalarning aylanishida qolib ketdik va bu xavfli, chunki bizni tashqaridan ushlab turuvchi tizimni ham, ichki tarafkashliklarimizni ham ko‘ra olmaymiz. Bu xuddi o‘z ongimizni mustamlakalashtirishga o‘xshaydi. Erta yangi davrda ko‘plab musulmonlarning himoyalanuvchi bo‘lib, bu “zamonaviy” dunyoga moslashishga urinishi ajablanarli emas. Biz qo‘rqib qoldik va moslashishimiz kerakligini his qildik. Chunki G‘arb hech bo‘lmaganda shu jihatdan g‘alaba qozondi. Natijada, biz abadiy kurashda qolishimiz mumkin. Ularning tizimi bizning Islomiy turmush tarzimizga umuman mos kelmaydi. Biz so‘rilib, qaram holga kelib, foydalanilishni kutishda davom etamiz. Shunchalik yengilgan tuyg‘uda bo‘lishimda xatolik bormi? Bundan qanday chiqsam bo‘ladi? Ummatimiz qanday qutulishi mumkin? O‘zimni loyga botgandek his qilyapman, haddan tashqari tashvishlanayotganimni yoki tizim o‘zgarmasligi uchun shunchaki shu bilan yashashim kerakligini bilmayman. O‘qiganingiz uchun jazakallohu xayran.