Sekin Isitilayotgan Qozon va Noto‘g‘ri Amallarni Qanday Ko‘rishimiz

Assalomu alaykum va rahmatulloh, Shu qaynab turgan baqa haqidagi gapni eshitganmisiz? Agar baqani to‘g‘ridan-to‘g‘ri issiq suvga tashlasang, u darhol sakrab chiqib ketadi. Lekin uni sovuq suvga solib, sekin-sekin olovni kuchaytirsang, u o‘sha yerda pishib qolguncha o‘tiradi. O‘zgarishni sezmaydi ham. Shayton biz bilan xuddi shunday ish qiladi. U sizni birinchi kundan katta gunohlarga itarib boshlamaydi. U oz-ozdan olovni kuchaytiradi - u yerda biqinmaslik, bu yerda kichkina o‘rinli da’vo. Vaqt o‘tib, nima yaxshiyu nima yomon ekanini sezdirmay o‘zgartirib yuboradi, siz qayerga tushib qolganingizni ham ko‘rmaysiz. Alloh bu haqda bizga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ogohlantirish beradi: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ "Ey iymon keltirganlar, shaytonning izidan ergashmang" (Nur surasi 24:21) Izlar - birin-ketin. Har biri o‘z-o‘zidan kichkina va zararsiz ko‘rinadi. Robbimizni qancha kam eslasak, atrofimizdagi harorat ko‘tarilayotganini shunchalik sezmaymiz. Shaxsiy darajada ishlar shunday bo‘ladi. Biz shunday zamonda yashayapmizki, din faqat shaxsiy narsaga aylanib qolgan, xuddi "bu faqat men bilan Alloh o‘rtasidagi ish" yoki "meni hukm qilma" degan kabi. Ha, o‘z ayblariga e’tibor qaratishda bir haqiqat bor. Lekin bu fikr shu qadar uzoqqa olib borildiki, biz Islom aslida bizni qanday ko‘rishini unutib qo‘ydik. Payg‘ambarimiz ﷺ dedilar: مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى "Mo‘minlar o‘zaro mehr, rahm va shafqatda bir tan kabidirlar. Agar tananing bir a’zosi og‘risa, qolgan tana uyqusizlik va isitma bilan javob beradi." (Sahih Muslim 2586) Agar biz bir tana bo‘lsak, unda mening qilgan ishim faqat menga ta’sir qilmaydi. Mening xatolarim va e’tiborsizligim faqat mening shaxsiy ishim emas. Har bir hukmni shaxsiy ozodlik masalasidek ko‘rganimizda, biz tananing a’zolari bir-biriga zarar yetkazmasdan xohlaganini qila oladigandek ish tutamiz. Va biz aynan shu yerda qarashimizni o‘zgartirishimiz kerak. Ba’zilarimiz ba’zi taqiqlangan narsalarga qarab: "Nima uchun bu haromligini tushunmayapman. Zararini ko‘rmayapman" deymiz. Lekin Alloh bu dinni barcha yaratilganlarga rahmat sifatida ta’riflagan: وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ "Biz seni faqat butun olamlarga rahmat sifatida yubordik" (Anbiyo surasi 21:107) Demak, bu rahmat faqat senga bir kishi sifatida emas, faqat "normal" yoki kuchli ko‘rinadigan odamlarga emas, balki eng zaif va zararga osongina tushib qoladiganlarga ham. Islom hukmlari butun tana uchun himoyalardir, lekin ba’zida biz xuddi alohida bosh barmoq o‘z ishini qilayotgandek o‘ylaymiz. Bu hikmatning ba’zilari ochiq ko‘rinadi. Ba’zilari esa faqat keyinroq oydinlashadi, va ba’zan sabablarini to‘liq tushunolmasligingiz ham mumkin, chunki asl muammolar faqat bir yoki ikki avlod o‘tib ko‘rinadi. Siz butun tananing sog‘ligini tushunishga harakat qilayotgan bir a’zosiz. Baqa qaynab ketadi, chunki u faqat o‘z atrofidagini his qiladi - u kattaroq rasmni ko‘ra olmaydi. Allohning hukmlarini o‘zimiz sezgan yoki sezmaganimiz bilan baholaganimizda, biz iliq suvda o‘tirib, uni yoqimli deb ataymiz. Allohning hikmatiga ishonish, siz o‘zingizdan ancha kattaroq narsaning bir qismi ekanligingizni tan olishni anglatadi, va butun tanani yaratgan Zot, bir hujayra yoki a’zodan ko‘ra ko‘proq nima unga zarar berishini biladi. Bu ishning yana bir tomoni: individuallik mo‘minning dunyoga qarash tarzi emas. Kibr odamning Alloh bilan va tananing qolgan qismi bilan bog‘lanishini buzishi mumkin, va shu tufayli a’zoning o‘zi ham jabr ko‘radi. Shuning uchun, atrofingizdagi suv siz o‘ylagandan ham issiqroq bo‘lib qolganligini tekshirib ko‘ring. Robbingizni eslang, va o‘lim kelib, qaynash ramziy ma’noda bo‘lishdan chiqib, juda ham haqiqiy narsaga aylanishidan oldin undan sakrab chiqing.