Kechirim va adolat – biz ko‘pincha gapirishni unutadigan tomon

Assalomu alaykum barchaga, shunchaki miyamda aylanib yurgan bir narsani bo‘lishmoqchi edim. Allohning eng adolatli va eng kechirimli ekani haqida gapirganda, ba’zida juda muhim bir noziklikni o‘tkazib yuboramiz shekilli. Islomda, kimnidir haqiga xiyonat qilganimizda, asosan ikkita hisob bor. Birinchisi odamlar o‘rtasidagi – biz buni huquq al-ibod deymiz. Masalan, men birovni nohaq xafa qilsam, ularning menga nisbatan haqlari bor. Agar bu dunyoda adolat topmasalar, bu unutilgan degani emas. Qiyomat kuni Alloh huquq al-xalq (butun yaratilgan narsalarning haqlari) orqali har kimga haqqini beradi. Hech kimning dardi yashirib qo‘yilmaydi; Alloh al-Adl va har bir jabrlanuvchi tovon oladi. Lekin odamlar har doim ham aytmaydigan yana bir qatlam bor: sen bilan Alloh o‘rtasidagi hisob (huquq Alloh). Aytaylik, men birovga zulm qildim va ular meni kechirdi yoki men buni to‘g‘rilab qo‘ydim. Bu yaxshi, lekin bu to‘liq manzara emas. Chunki menga hamma narsani bergan Zot oldida men qayerdaman? Vujudim, aqlim, nafas olayotgan havom, barchasi Undan keldi. Va men o‘sha ne’matlarni Uning bandasiga zulm qilib, Unga osiy bo‘lish uchun ishlatganman. Bu o‘zi alohida bir xatolik. Shunday qilib, Allohning eng kechirimli ekanini aytishimiz Uning adolatini bekor qilmaydi. Avvalo, odamlar o‘rtasidagi adolat to‘liq amalga oshiriladi. So‘ngra, uning ustiga, Alloh marhamati bilan faqat O‘ziga qilingan gunohni kechirishi mumkin. Rostini aytsam, bu Uning kechirimi men uchun yanada ajoyibroq qiladi. Gap xatolarni e’tiborsiz qoldirishda emas; avval mukammal adolat, so‘ngra chin dildan tavba qilganlar uchun hali ham ochiq bo‘lgan rahmat eshigi. Alloh bilguvchiroq. (Kichik bir tuzatish: avvaliga qisas so‘zini ishlatgan edim, lekin bu dunyodagi qonuniy jazo uchun ko‘proq ishlatiladi. Bu yerda to‘g‘ri atama huquq al-xalq – Alloh Qiyomat kuni odamlar va hatto butun yaratilgan narsalar o‘rtasidagi haqlarni tiklaydi.)