Muqaddas Qur’oning moʻjizaviy fasohatiga bir qarash

Keling, Qur’on oyatlaridagi soʻzlar tartibining qanchalik kuchli boʻlishini koʻrsatadigan bir-ikki misolga qaraylik. Masalan, shu oyatni olaylik: وَلَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَا وَيْلَنَٓا اِنَّا كُنَّا ظَالِم۪ينَ (Agar ularga Parvardigoringizning azobidan bir nafas tegadigan boʻlsa, ular: "Voy bizga! Biz, albatta, zolim boʻlgan ekanshiz!" deyishadi). Bu gapda narsa shundaki, u azobning eng kichik miqdori diqqat markazida tutilgan holda, uning qanchalik dahshatli ekanligini taʼkidlaydi. Gapning har bir qismi bu kichiklik gʻoyasiga ishora qiladi va uni mustahkamlaydi. "Agar" soʻzi shubha unsuri kiritadi, bu esa nimanidir noaniq yoki mayda ekanligidan darak beradi. "Tegadigan" feʼli yengil, nozik aloqani anglatadi – yana bir bor, mayda miqdor. "Bir nafas" – bu faqat bitta hid, va grammatik jihatdan birlik shaklda, bu bir martalik hodisa ekanini koʻrsatadi. Grammatik tuzilishi (tanvin) uni noaniq qiladi, u shunchalik maydaki, deyarli sezilmasligini taʼkidlaydi. "...dan" soʻzi bu faqat bir qismi yoki boʻlagi ekanligini anglatadi, kamlikka ishora qiladi. Bu yerda hatto "azob" soʻzi ham qattiq jazo atamalariga nisbatan yengilroq shaklni anglatadi. Va "Rahmli Parvardigor" (Robb) ismini, "Intiqom oluvchi" kabi nomlar oʻrniga ishlatish, yana bir bor uni yumshatadi va maydalik mavzusiga ishora qiladi. Asosiy mazmuni shu: agar hatto bu mayda, ishoralangan miqdordagi jazo ham bunday kuchli taʼsirga ega boʻlsa, ilohiy jazoning toʻliq haqiqati qanchalik dahshatli boʻlishini tasavvur qiling. Bu gapning har bir kichik qismi qanday birgalikda ishlashi va har bir soʻz asosiy maqsadni qoʻllab-quvvatlashi hayratlanarli. Bu Qur’on soʻzlaridagi chuqurlikning faqat mayda bir koʻrinishidir. Alloh taolo bizlarni eng mayda azobdan ham himoya qilsin. U bizni oʻz rizosi va jannati tomon hidoyat qilsin. Omin.