واپسی دا رستہ: اس رمضان نے میرے دل وچ کِداں تبدیلی لائی

پورا سال، میں نماز چھوڑ کے بیٹھی رہی۔ میں اللہ تعالیٰ توں واقعی دور محسوس کرن لگی تے ہر چیز نوں شک دی نظر نال ݙیکھݨ لگی-کیا واقعی میرے کیتے اسلام صحیح ہے؟ میں گھبراہٹ تے بھَولدی ہوئی سی، سچ داݨو، میں کھو گئی سی۔ پھر، کجھ ہفتے پہلے، میں ہر لحاظ نال تھلے آ گئی۔ میری حالت خراب تھی، میں بالکل تنہا، خالی تے تھکی ہوئی محسوس کرن لگی۔ اوس ویلے، میں ہر رات فجر توں ٹھیک پہلے جاگ پوندی سی۔ میں سخت پریشان تھی-ہمیشہ سوچدی رہندی، 'ایہ کیوں تھیندا پیے؟ ہمیشہ فجر توں پہلے ہی کیوں؟' میں اوس ویلے سمجھ نی سکی، پر ہݨ سمجھی آں کہ ایہ اللہ تعالیٰ میری طرف نرمی نال سدا رہا سی۔ جݙاں رمضان شروع تھیا، تاں میرے اندر کجھ بدل ڳیا۔ میں اپݨے آپ نال آکھیا، 'چلو ایہ واری پورے دل نال کوشش کریندی آں۔' میں اسلام کوں کھلے دل نال موقع ݙیوݨ چاہندی سی۔ سالاں بعد، میں پہلی واری پکّے طور تے پنجاں نمازاں پڑھیاں تے روزے رکھے۔ میں قرآن وی انگریزی وچ پڑھݨا شروع کیتا تاں جو اصل وچ سمجھ سکاں، صرف پڑھݨ کیتے نی۔ تے ہݨ، میݙیاں اکھاں وچ آنسو گھن کے آکھ سڳدی آں کہ ایہ سالاں بعد پہلی واری ہے جݙاں میں ذہنی طور تے ٹھیک محسوس کرن لگی آں۔ سکون۔ ہلکاپن۔ اپݨے خالق دے نیڑے تھیوݨ دی ایہ تسلی، جیڑھی لفظاں وچ بیان نی تھی سڳدی-ایہ اوہ سکون ہے جیڑھا کہیں دوائی نے کݙہیں نی ݙتیا۔ ایہ اوہ شفا ہے جیندی میں چھ سال توں تلاش وچ سی۔ ایہ رمضان کجھ وکھرا محسوس تھیندا پیے۔ میں وی وکھری محسوس کرن لگی آں۔ اوہ پریشانیاں تے کشمکش جیڑھیاں مینوں کھا ویندی ہن، ہݨ خاموش تے نرم تھی ڳئین، ایویں لڳدا ہے کہ اوہ کہیں میݙے توں وݙی طاقت دے ہتھ وچ ہن۔ میں ہݨ وی اسلام کوں آہستہ آہستہ، اپݨے طور تے، ول سکھدی پئی آں۔ میں جیڑھے اسلام نال پلی ہاں، اوہ زیادہ عقیدے دی بجائے ثقافت بارے لڳدا سی، سو میں ہݨ اونکوں سچے دل نال ول ݙہدی پئی آں۔ میں زیادہ سادہ کپڑے پاوݨ دی کوشش کرن لگی آں، حجاب دے نال تجربے کرن لگی آں، تے میک اپ گھٹ لاوݨ لگی آں۔ چھوٹے قدم، پر ہر ہک معنی رکھیندا ہے۔ میں ایہ سانجھا کرݨ چاہندی ہاں کیوں جو میݙے کول ایہ ڳالھ کرݨ کیتے کوئی کوئی نی۔ پر میں ہک وݙی ڳالھ سمجھی آں: اللہ تعالیٰ کݙہیں وی میݙا ساتھ نی چھوڑیا۔ میں اوہ ہم سی جیڑھی کھو گئی ہم، تے اوہ ہی ہے جیڑھے میݙی رہنمائی کیتی۔ قرآن وچ وی آہدے: 'تے اوہ تہاکوں بھُلے تھلے لبھیا تے ہدایت ݙتی۔' (93:7) ہݨ، میری وݙی پریشانی نماز چھٹݨ دی ہے، کیوں جو پہلی واری، میں جان ڳئی آں کہ انہاں نمازاں دے سہارے کھڑے تھیوݨ دا احساس کیویں ہوندے۔ رمضان کریم۔