Nêrînek li Ser Nerînên Lêkolînerên Ne-Misilman Derbarê Dilsoziya Pêxember Muhammed (Silava Xwedê Lê Be)

Bismillah, li vir hin gotinên ji lêkolînerên ne-misilman hene ku nîşan didin gelek li ser dilsoziya rastîn a Pêxemberê me yê hezkirî, silava Xwedê lê be, hemfikir in: "Ji min re wisa tê ku Muhammed dilsozekî rastîn bû, bi temamî bi mîsyona xwe ya xwedayî bawer dikir. Ew ewqas bi hêz bawer dikir ku hemû baweriyan ji bo qenciya mirovan bike yek, ku her bûyerek wekî îlhameke xwedayî didît. Tu nîşaneke hîlekariyê tune-ev fikir bi temamî hiş, dil û vîna wî girtibû." - Abraham Geiger (1896), *Cihûtî û Îslam* "Fikra kevin ku Pêxember tenê sextekarêkî fêlbaz, derewîn bû, û ola wî jî betal e, bi rastî dest bi hilweşînê dike... Ji bo mirovekî mezin, ez dibêjim ne mimkûn e ku ew ji rastiyê pê ve tiştekî din be. Ez bawer dikim dilsoziyeke kûr û rastîn nîşana yekem a hemû kesayetiyên lehengan e." - Thomas Carlyle (1841), *Li Ser Lehengan, Perestina Lehengan & Lehengî di Dîrokê de* (Not: Carlyle ne akademîsyen bû, lê ramanên wî li Rojava bandoreke mezin kir, lewra min fikirî hêjayî zêdekirinê ye.) "Muhammed bi rastî bawer dikir ku ew gazîkirî ye ku perestina pûtên derewîn ên Ereban bi oleke bilindtir, a ku canan xilas dike, biguherîne." - Theodor Nöldeke û Friedrich Schwally (1909), *Dîroka Quranê* "Tu guman tune derbarê resenî û dilsoziya perestîş û baweriya rast a Muhammed bi gazîkirina xwe." - Tor Andrae (1936), *Muhammed: Mirov û Baweriya Wî* "Dîroknasekî modern bi hêsanî nikare bifikire ku hereketeke wiha mezin ji aliyê sextekarekî xweperest ve dest pê kiribe. Di şûna wê de, divê em li sedemên dinyayî yên li pişt belavbûna bilez a baweriya nû bigerin." - Bernard Lewis (1950), *Ereb di Dîrokê de* "Muhammed sedemeke baş hebû ku bi tundî înkar bike ku ew helbestvan e; ew ne tenê ji ramana nivîskarîyê direviya, lê bi dilsozî peyama xwe wekî xwedayî didît..." - A. J. Arberry (1953), *Qurana Pîroz: Danasînek Bi Hilbijartinan* "Amadebûna wî ya rûbirûbûna çewsandinê, karaktera rast a şopînerên wî, û mezinahiya tiştê ku wî bi dest xist, hemû ber bi durustiya wî ya bingehîn ve diçin. Navandin a Muhammed wekî sextekar tenê pirsgirêkên zêdetir çêdike ji çareserkirinê." - W. Montgomery Watt (1953), *Muhammed Li Mekeyê* "Tawana bêdurustiyê ya li dijî Pêxember, ku bi sedsalan bi dijwariyeke cûr bi cûr hate kirin, bi hêsanî tê betalkirin. Muhammed ne xapînok bû." - Rudi Paret (1957), *Muhammed û Quran* "Muhammed bi temamî piştrast bû ku Quran ji Xwedê hatiye, û wê baweriyê desthilata wî ava kir... Tu guman tune derbarê dilsoziya wî ya bingehîn." - Richard Bell (1970), *Danasîna Bell a Quranê* "Muhammedekî dilsoz ji yêî sextekar gelek hêsantir tê fêmkirin." - Maxime Rodinson (1971), *Muhammed* "Hêza herî bihêz di jiyana Muhammed de û kilîda rastîn a serkeftina wî ya ecêb, baweriya wî ya bêhej ku Xwedê ew gazî kiribû, bû. Wiha baweriyeke xurt, carekê bicih bû, cîh ji gumanê re nahêle û bandoreke mezin li ser kesên din dike. Ew jêhatîbûna ku pê re wekî cîgirê Xwedê tevdigere, gotinên wî bi desthilateke mecbûrîker dihêle." - Alford T. Welch (1993), "Muhammed," di *Ansîklopediya Îslamê* de "Gelek tişt derbarê Muhammed de ne diyar in, lê em hîn jî dikarin gelek tiştan bi pêbawerî bibêjin. Ya herî zêde, em dikarin pir piştrast bin ku Quran komeke peyaman e ku wî parve kir, qayîl bû ku ji aliyê Xwedê ve jê re hatine wehîkirin." - Patricia Crone (2008), "Em Bi Rastî Derbarê Muhammed de Çi Dizanin?" "Piştî Ronakbîriyê, guhertinek çêbû, û Pêxember dîsa wekî lêgereke dilsoz ê Xwedê bê motîvên derewîn hate dîtin..." - Angelika Neuwirth (2019), *Quran û Serdema Dûr a Kevnar* Bila van nerînan, her çend ji derveyî baweriya me bin jî, alîkariya me bikin ku em rastbûna Pêxemberê xwe, silav û bereketên Xwedê lê bin, binirxînin. Û Xwedê baştir dizane.