Yiɗde Tafseer keewɗo faade e Riba e nder Aaya 3:130
Assalamu alaikum, banndiraaɓe am tedduɓe. Mi ɗaɓɓata tafseer ɓurɗo hesɗude (gila e teeminannde 19ɓiire walla 20ɓiire yeeso) ngam aaya oo: > يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَأْكُلُوا۟ ٱلرِّبَوٰٓا۟ أَضْعَـٰفًۭا مُّضَـٰعَفَةًۭ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ١٣٠ > [Yo onon mooɓɓuɓe golle moƴƴe, woto ɓurɗon ñaamude riba, ɓeydiingo e ɓeydiingo. Kadi kulɓee Alla ngam on keɓa hisniinde.] Mi anndii faamondiral kuuɓtungal ngal woni kala riba ko riba, ammaa mi etoo faamde ko laaɓti hono helmere "أَضْعَـٰفًۭا مُّضَـٰعَفَةًۭا" (ɓeydiinde e ɓeydiinde) cifaa. Mi heɓii ɗum e Rashid Rida (ganndo Hanbali tedduɗo) e Tafseer al-Manar makko: "Ko adii Lislaam, riba huutortoono ko dokkal ñammilaaɗo waktu ɓeydaaɗo ngam yoɓde, kadi ɓeydaade njoɓdi ngam ɓeydugol ngol, haa nyamande nde ɓeydoo haa teemedere wonti ujunnaaje. Ɓuri heewde, tan ko neɗɗo mo haaju mum metti huɓata e ɗum, o alaa cuɓal so wonaa leelde yoɓde. Ñammilaaɗo oo ina haɓɓoo yoɓgo nyamande nde, om ɗaminii ɓeydude ngalu e dow asli ngal. Ko waɗata noon, ñamminaaɗo oo doolee yoɓde njoɓdi ɓeydundi ngam daɗndude ɗaɓɓooji tiiɗɗi e hay kasoo. Nden so waktu yahii, majjere ñamminaaɗo nde ɓeydoo, jiiɓru makko ɓeydoo, nyamande makko nde ɓeydoo haa ñammilaaɗo oo heɓti jawdi makko fof." Tabari (maayi 310 AH/923 CI) no joomiraa faamondiral nannguɗo wonande ko ɓeydiindi nyamande e kala nde o waɗii yoɓde: "Woto ñaamde riba caggal nde on jaɓɓii Lislaam nde noon ko ni ka on mbaɗirnoo adii Lislaam. No aarabeeɓe ɓooyɓe mbaɗiranoo riba, gooto e maɓɓe ina jogoo nyamande yoɓeede e ñalɗi potɗi. So ñalɗi ɗii njiiɓii, ñammilaaɗo oo ina ɗaɓɓa yoɓde. Ñamminaaɗo oo ina wi'a, 'Leelnam nyamande am, mi ɓeydan ma jawdi.' Ɗum woni riba ɓeyduɗo o ɓeydaa." Jooni, so a miijii ko fayti e konte kisal deƴƴe, ngam kaalis ɓeydoo laabi sappo, ina waawi ɓeydaade ko ina tolnoo e duuɓi 23 000. Kono noon, heewɓe e annduɓe ina ciftini ɗum riba haa jooni. Nden,mi yiɗi yiytude sariyaaji fiqh ɗi yaajnini faamondiral riba haa heɓa denndaangal sifaaji riba, wonaa tan ɗi puɗɗii ɓeydaade no feewi. Ina woodi goɗɗo hono Ibn Abd al-Wahhab winndi tafseer e ɗuum? Mi anndii Mawdudi ina jogii golle e mum, ammaa sabu omo sosi Jamaat-e-Islami, kadi ko laawol ngol mi rewataa (ngol haɗaama e leyɗeele hono Bangladesh), mi ɗaminii yiytude tafseer ummiiɗo e ganndo wasati (hanko). Mi hoolanii ɗum ina woodi, ammaa mi yiitaaki tuugnorgal laaɓngal cafngal logic. Jazakum Allahu khairan.