وەقف و کاپیتالیزم: پێکدادان و جیاوازیەکانیان لە ئابووری نوێدا
وەقف و کاپیتالیزم بە شێوازی دوو سیستەمی ئابووری پێچەوانە دادەنرێن. وەقف لە ئەساسی نرخی ئایینی و ئامانجی قازانجی کۆمەڵایەتیی ماوە درێژ ڕەگی دەکێشێت، لە کاتێکدا کاپیتالیزم لە لۆژیکی بازاڕ و کۆکردنەوەی قازانج گەشە دەکات. بەڵام، ئەم دووانە بە شێوەیەکی ئەمەنە ناکۆکن و دەتوانن لەگەڵ یەکدا کار بکەن بە مەرجێک نرخی بنچینەیی وەقف لەژێر کاریگەری ئارمانی کاپیتالیستی زۆریدا دەست نەخەوێت.
وەقف وەک میکانیزمێک بۆ پاراستنی سامان بۆ سوودی گشتی کار دەکات، بە قازانجێکی بەردەوام، وەک وەقفکردنی زەوی بۆ مزگەوت، قوتابخانە، یان ناوەندەکانی ئابوری بەرهەمهێن. لە لایەکی ترەوە، کاپیتالیزم لەسەر بنەمای خاوەندارێتیی تایبەت و بەڕێوەبردنی سامان بۆ قازانج کار دەکات، کە ئەمەش گەشەی ئابوری ئاڕاستە دەکات بەڵام دەتوانێت نایەکسانیش دروست بکات ئەگەر کۆنتڕۆڵی نەکرێت.
لە پراکتیکی نوێدا، وەقف گەشە دەکات بۆ وەقفی بەرهەمهێن کە بنەماکانی بەڕێوەبردنی نوێ وەک وەبەرهێنان و کاریگەریی ڕادەگرێتەوە. بەڵام، ئامانجی کۆتایی ھەر جیاواز دەمێنێتەوە: وەقف میکانیزمی بازاڕ بەکاردەھێنێت بۆ گەورەکردنی سوودی کۆمەڵایەتی، نەک قازانجی تاک، بۆیە دەتوانێت وەک ڕێوشتێک بۆ چاکسازی کاپیتالیزم کار بکات بە ھەستکردن بە گرنگی خاوەندارێتیی کۆمەڵایەتی و دابەشکردنی قازانجی بەردەوام.
https://www.urbanjabar.com/fea