Kí Nìdí Tí 'Sáyẹ́ǹsì vs. Ẹ̀sìn' Kò Fi Mọ́ Ọ̀rọ̀ Náà

Salaam, gbogbo èèyàn. Mo máa ń rí àwọn èèyàn-kì í ṣe àwọn Mùsùlùmí nìkan, ṣùgbọ́n pàápàá àwọn aláìgbàgbọ́-tí wọ́n ń sọ̀rọ̀ nípa sáyẹ́ǹsì àti ẹ̀sìn bí ẹni pé wọ́n wà nínú ìjà kan. Ṣùgbọ́n ní tòótọ́, ọ̀nà ìṣàpèjúwe yẹn kò tọ̀nà. Mo jẹ́ ẹni tí ó yí padà sí Mùsùlùmí àti onímọ̀ sáyẹ́ǹsì pẹ̀lú, tí mo ní ìmọ̀ ẹ̀kọ́ nínú físíìsì pátíkù. Láti ibi tí mo wà, sáyẹ́ǹsì àti ẹ̀sìn kì í ṣe ọ̀tá. Ní tòótọ́, wọ́n jẹ́ ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀-nígbà míràn wọ́n tilẹ̀ ń bá ara wọn mu dáadáa. **Sáyẹ́ǹsì** ni bí a ṣe ń lóye ohun tí a rí nínú ayé **ara**. **Ẹ̀sìn**, ní ọwọ́ kejì, ń kojú àwọn ìbéèrè ìjìnlẹ̀ **ìjìnlẹ̀ àti ti àìrí**. Wọ́n jẹ́ agbègbè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, bí ẹni pé kò sí ẹni tí ó sọ pé ìṣirò àti ìtàn ń díje, àbí? Báyìí, láti ojú ìwòye Mùsùlùmí, ṣíṣàwárí àgbáálá ayé dà bí ṣíṣàwárí ẹ̀dá Allah, ohun tí Kùránì ń pè ní *ayat*, tàbí àmì. Ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀jọ̀gbọ́n Mùsùlùmí ńlá, bí Ibn al-Haytham àti Al-Khwarizmi, ni ìgbàgbọ́ wọn ló sún wọn láti ṣe ìwádìí nípa ayé àdánidá-iṣẹ́ wọn sì fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún sáyẹ́ǹsì òde òní. Láti ojú ìwòye sáyẹ́ǹsì, apá pàtàkì kan nínú ọ̀nà ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ni píparí ohun tí a **kò** mọ̀. Nítorí náà, nígbà tí ẹnìkan bá sọ pé, “A **kò** ní ẹ̀rí fún X,” ìyẹn kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú sísọ pé, “A ní ẹ̀rí **lòdì** sí X.” Àwọn èèyàn lásán ń dà wọ́n pọ̀ nígbà gbogbo, èyí sì ń ba ìwà títọ́ sáyẹ́ǹsì jẹ́. Nítorí náà, sáyẹ́ǹsì gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà kò gbọ́dọ̀-kò sì lè-fi dájú fìdí múlẹ̀ tàbí tako àwọn nǹkan bíi bóyá Allah wà, tàbí Ọ̀run àti Ọ̀run Àpáàdì. Ẹnikẹ́ni tí ó bá sọ irú nǹkan bẹ́ẹ̀ ń lo ọ̀nà náà lọ́nà àìtọ́. Nítorí náà bẹ́ẹ̀ni, sáyẹ́ǹsì àti ẹ̀sìn kì í ṣe “ọ̀tá.” Wọ́n jẹ́ irinṣẹ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ fún bíbéèrè oríṣiríṣi ìbéèrè nípa òtítọ́ wa.