Ассалому алайкум - Индонезияликлар Сухартога ҳурмат кўрсатиш режасига қарши норозилик билдиришмоқда
Ассалому алейкум. Индонезия фаоллари, ҳукуматнинг марҳум ҳарбий раҳбар Сухартога миллий қаҳрамон номи бериш таклифига қарши чиқмоқдалар. У Индонезияни 30 йилдан ортиқ муддат бошқарган, аммо кўпчилик унинг Янги Тартиб даврини кенг тарқалган зулм ва коррупция билан хотирлайди.
Сухарто 2008 йили вафот этди, у 32 йил давомида ҳокимиятда бўлди, 1998 йилда талабаларнинг бошчилигидаги намойишлар уни иқтисодий кризис ва Жакартадаги зўравонликдан кейин истеъфога чиқарди. У ҳар йили Миллий Қаҳрамонлар Куни (10 ноябрь) муносабати билан мамлакат учун катта ҳисса қўшганлар учун бериладиган миллий қаҳрамон номи учун кўриб чиқилайотган 49 нафар номзодлар рўйхатидан жой олган.
Таклиф фуқаролар жамияти гуруҳларидан норозиликларини қозонди, улар унинг ҳокимият даврида инсон ҳуқуқлари бузилиши ва коррупциялар ҳақидаги даъволарга ишора қилдилар. Йогьякартадаги аёллар ҳуқуқлари ҳимоячиси Дамайрия Пакпаҳан Сухартонинг узоқ муддатли ҳокимиятида кўплаб инсон ҳуқуқлари бузилганини ва коррупция, озрув, ва некоализмнинг тарқалганини айтди.
Юзлаб фуқаролар ва ташкилотлар Сухартога номзодлар рўйхатидан олиб ташлашни талаб қилган иттифоқга қўшилди; таклифни қабул қилмаслик учун онлайн петиция 13,500 дан ортиқ имзо топди. Иттифоқнинг мактубида унинг режимда содир бўлган камида тўрта асосий инсон ҳуқуқлари инциденти, жумладан 1998 йил майidagi летал йиғилишларни ва 1965–66 йиллардаги коммунистик тозалашлар билан боғлиқ оммавий қотилликларни санаб ўтган. Ушбу тозалашлар давридаги ўлим сони турлича баҳоланади, тарихчилар уларнинг сони юз мингдан бир миллионгача бўлиши мумкин, кўпинча қамалган ёки кейинги даврда жамиятдан қаршиликда қолганларни ҳам эътиборга олишади.
Фуқаролар жамияти гуруҳлари Сухартоннинг таърифи авторитар усулларни намоён этади, бу узоқ муддатли зарар етказди: қотилликлар, мажбурий йўқолишлар, тутқинлар, жинсий зўравонлик, ерларни пўллаш ва тизимли дискриминация. Яқинда тахминан 100 фаол Жакартадаги президент сарайи яқинида номзодликка қарши чиқиш ташкил этиб, ўша даврни хусуматдан сақлаш талабини билдирган плакатларни тутадилар.
Маданият ва ижтимоий вазирликлардан расмийлар жамоат фикри номзодлар кўриб чиқиш жараёнининг бир қисми эканини айтишди. Маданият вазири Фадли Zon, номзодларни кўриб чиқувчи комиссия раҳбари, текширув жараёнини ҳимоя қилди ва номзодлар академик талабларга, жумладан, бир неча марта таклиф қилинган Сухартога хос бўлган талабларга жавоб бериши айтилди. Human Rights Watch ва бошқа кузатувчилар миллий қаҳрамонларни танлаш кўпинча зиддиятли эканини қайд этадилар - баъзи одамлар уларни хурсандчилик билан қарорлашгани, бошқалар эса уларнинг ҳокимияти даврида азоб чекганини жуда фарқли эслаши мумкин.
Индонезиядаги кўпчилик инсонлар шундай мукофотларни беришдан олдин тарихий ўрганиш ва жамоат муҳокамасини эҳтиёткорлик билан бажариш керак, шунда қурбонларнинг тўлиқ контексти ва азоблари йўқотилмайди.
https://www.arabnews.com/node/