قۇرئاننىڭ تۇنجى لاتىنچە تەرجىمىسى: چۈشىنىش ئۈچۈن ئەمەس، رەت قىلىش ئۈچۈن قورال

1143-يىلى، كېتونلىق روبېرت دېگەن بىر راھىب، پېتېر ۋېنېرابىل دىن باشقۇچىنىڭ تەلەپىگە ئاساسەن، قۇرئاننىڭ تۇنجى تولۇق لاتىنچە تەرجىمىسىنى تۈزۈپ چىقتى. ئەمما بۇ يەردە بىر نۇقتا بار - بۇ تەرجىمە خرىستىيانلارنىڭ ئىسلامنى چۈشىنىشىگە ياردەم قىلىش ئۈچۈن قىلىنغان ئەمەس. ئەسلىدە، بۇ ئۇلارغا ئىسلامغا قارشى مۇنازىرە قىلىش ئۈچۈن ئوق-دورا بېرىش مەقسىتىدە ئىدى. ئۇلار بەرگەن نامغا قارىسىلا: "يالغان پەيغەمبەر مۇھەممەدنىڭ قانۇنى" دېگەن مەنىدىكى "Lex Mahumet pseudoprophete". شۇڭا، كىشىلەر ئوقۇشقا باشلىماستىن بۇرۇنلا، پۈتۈن ئەسەر چوڭ بىر ئالدىنقى پىكىر بىلەن بەلگىلەنگەن ئىدى. ھازىر، ئالىملار ئاساسەن روبېرتنىڭ تۈز تەرجىمە قىلمىغانلىقىغا قوشۇلىدۇ. ئۇ كۆپىنچە ئايەتلەرنى باشقىچە ئىپادىلەپ، كېڭەيتىپ ياكى قىسقارتىپ بەرگەن. جۈملىلەرنىڭ تەرتىپىنى ئۆزگەرتتى ۋە ئۆز چۈشەندۈرۈشلىرىنى قوشتى. قۇرئاننىڭ ئەسلى قۇرۇلمىسى - سۈرە ۋە ئايەتلىرى - بىر خىل لاتىنچە نەسىرگە ئارىلاشتۇرۇلۇپ كەتتى، بۇ بولسا مۇسۇلمانلارنىڭ ئەمەلىيەتتە تىلاۋەت قىلىدىغان نەرسىدىن تامامەن ئوخشىمايدىغان بىر ھالەت پەيدا قىلدى. كېيىنچە، مۇتەخەسسىسلەر روبېرتنىڭ لاتىنچىسىنى ئەرەبچىسى بىلەن سېلىشتۇرغاندا، ئۇنىڭ ھەقىقىي لەفزى ۋە مەنىسىدىن ناھايىتى يىراق ئىكەنلىكىنى بايقىدى. پېتېر ۋېنېرابىلنىڭ مەقسىتى ئۇنىڭ تەرجىمە قىلىنىش ۋە تەقدىم قىلىنىش ئۇسۇلىنى روشەن شەكىللەندۈرگەن. بىر نەچچە ئەسىر ئۆتكەندىن كېيىن، ئەرەبچىدىن بىۋاستە تەرجىمە قىلغان تەرجىمانلار تېخىمۇ توغرا لاتىنچە نەشرلىرىنى ھازىرلىدى. ھەتتا ئىسلامغا قوشۇلمايدىغان خرىستىيان ئالىملىرىمۇ روبېرتنىڭ خىزمىتى ئىشەنچلىك بولۇش ئۈچۈن بەك ئەركىن ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلدى. بىر مەشھۇر مىسال سۈرە مۇئمىنۇن، 14-ئايەتتىن كېلىدۇ، ئۇ ئايەت ئىنسان جىنىنىنىڭ قانداق تەرەققىي قىلىدىغانلىقى ھەققىدە سۆز قىلىدۇ. روبېرتنىڭ نەشرى ئەرەبچىسىنىڭ دېگەننى دېيىش ئورنىغا، نۇرغۇن قوشۇمچە تەپسىلاتلار ۋە چۈشەندۈرۈشلەرنى قوشقان. بۇ تەرجىمىنى شەرھكە ئايلاندۇرۇشنىڭ ئوچۇق بىر مىسالى. شۇڭا، تۇنجى لاتىنچە قۇرئان كۆۋرۈكلەرنى قۇرۇش ئۈچۈن ئەمەس - ئۇنىڭغا قارشى بىر دەلىل قۇرۇش ئۈچۈن ئىدى. بىلىمنىڭ جامائەتلەر ئارا قانداق ئورتاقلىشىدىغانلىقى ھەققىدە ئويلىغاندا، بۇ بىر ئويلىنىشقا تېگىشلىك نەرسە.