د قرآن کریم لومړۍ لاتیني ژباړه: د رد لپاره یوه وسیله، نه د پوهېدنې لپاره

په ۱۱۴۳ میلادي کال کې، یو راهب چې نوم یې رابرټ آف کیټون و، د ایبټ پیټر دی وینربل په غوښتنه، د قرآن کریم لومړۍ بشپړه لاتیني ژباړه ترتیب کړه. خو دلته خبره دا ده-دا د دې لپاره نه وه جوړه شوې چې عیسویانو سره د اسلام په اړه زده کړه کې مرسته وکړي. په حقیقت کې دا د دې لپاره وه چې هغوی ته د دې خلاف بحث کولو لپاره مهمات ورکړي. یوازې هغه سرلیک ته وګورئ چې دوی ورته ورکړی و: "Lex Mahumet pseudoprophete"، چې معنی یې ده "د محمد(ص) د دروغجن پیغمبر قانون". نو، مخکې له دې چې څوک یې لوستل پیل کړي، ټول کار لا دمخه د لوی تعصب سره نښه شوی و. اوس، پوهان نن ورځ تقریباً په دې متفق دي چې رابرټ مستقیمه ژباړه نه وه کړې. هغه اکثره ایاتونه تشریح، پراخول، یا لنډول. هغه جملې بیا تنظیمولې او خپل تفسیرونه یې ور اضافه کړل. د قرآن اصلي جوړښت-د خپلو سورتونو او ایاتونو سره-په یو ډول لاتیني نثر کې ګډوډ شو، چې دا د هغه څه څخه ډېر توپیر احساسېده چې مسلمانان یې په حقیقت کې تلاوت کوي. وروسته، کله چې متخصصینو د رابرټ لاتیني له عربي سره پرتله کړه، دوی وموندله چې دا د اصلي الفاظو او معنی څخه ډېر لرې وتلی دی. د پیټر دی وینربل هدف په واضحه توګه د دې د ژباړې او وړاندې کولو طریقه جوړه کړه. څو پیړۍ وروسته، هغه ژباړن چې مستقیم له عربي څخه یې کار کاوه ډېر دقیق لاتیني نسخې یې تولید کړې. حتی عیسوي پوهانو چې له اسلام سره اختلاف درلود، اعتراف وکړ چې د رابرټ کار دومره ازاد و چې د باور وړ نه و. یو مشهور مثال د سورة المؤمنون، آیت ۱۴ څخه دی، چې د انسان د جنین د ودې په اړه خبرې کوي. د رابرټ نسخې د عربي د ویلو پرځای، ډېر اضافي توضیحات او تفسیرونه ور زیات کړل. دا یوه واضحه قضیه ده چې ژباړه یې تفسیر ته بدله کړه. نو، لومړۍ لاتیني قرآن د پلونو جوړولو په اړه نه وه-دا د دې خلاف د یوې قضیې جوړولو په اړه وه. یو څه چې موږ یې په اړه فکر وکړو کله چې موږ د دې په اړه فکر کوو چې پوهه د ټولنو ترمنځ څنګه شریکه کیږي.