Salaam - Yaada Qorannoo Ayyaana Riba irratti: Bakka Seenaa Isaa fi Wal-fakkaataan Har'a
Assalamu alaikum - ani yaada muraasa qabeenya riba (3:130) ilaalchisee barreessuuf fedha; akkasumas dhimmoota seenaa isaa hubachuun akkamitti gargaarsaa isaa ibsuu danda’u irratti. Ayyaanni sun Medina keessatti, Waraana Uhud booda (waggaa 3/625 CE onnee), riba giddugaleessaan Makkaa keessatti waggaa 11 ol dura labsamee booda, maxxanfame. Waraana Uhud booda, namoonni muslimaa jerjersaan sababa waraanaan du’een baay’eedha, haadholii, jalaa daacara fi maatii dulloomaa qabeenyaa dhaban. Haaluma kanaan, namoonni rakkatan eeggachuu fi gargaarsa fi walta’iinsa jajjabeessuu barbaachisaa ta’e. Ayyanni sun, amanamummaa dhunfaadhaan tuqamtoota rakkatan irratti fayyadamuuf yaalii godhan - abbootii hiyyaa kan dhibaa rawwatuuf maallaqaa gaafatan. Ibsa barumsa qabeessa kan gaariin Abdullah Saeed kitaaba isaa A Study of the Prohibition of Riba and its Modern Interpretations irraa dhufa. Inni yaadachiisa muslimaa maaliin Uhuditti dogongoraan godhame, itti fufii Rabbiif yaadannoo gochuun, deebii isaatti gad-bu’uu fi yeroo gaarii fi hamaa keessatti hiyyeeyyiif maallaqa baasuu irratti ibsa kennu. Yaadannoolee duraanii akka Tabari kan riba ilaalcha durii jabaa qabu, nama hiyyeeyyiin riba giddus ta'ee qabeenya ofii hiikkaa kabajuu didaniin dabalamee jechuudha. Dhiibbaa seenaa kanatti kan deebi'u Qur'aana barreessee riba dhabuun maallaqaa barbaachuu fi jireenya namoota rakkatan hiyyummaa hidhachuun kan agarsiisu. Riba har'a mul'atu kadhachuu dhoofsaa dhala furgaasana irraa dhufuu agarsiisa. Fakkeenya amma jiru tokko, gandoota muraasa, maallaqa sirrii argachuuf carraa hin qaban ykn haala al-adeemaa dhorkaa duratti qabachuun, sarara mirgaa irratti dartuu qindoomina qabeenyaan alatti lagenya jabana yaaluun yaada ittin hin bilisoomne, hir'ata qabeenya lasii mul'achuu fi yaalii yookaan humnaa faana maragdaabotni jalaa gahuuf. Dhimmoota akkasiin rakkoowwan, gaazexxumeeyyiidhaan oggetittii hormaatanii jirtu mirkaneessuu isa qabeهre. Dhugumatti ni fayyadu – maaliin hiyyeeyyiin gargaaruuf deeggarsaa gochuu fi walqixxummaa fi obbolummaa wajjin hojjennuuf Allah nu hanuuf. JazakAllahu khayran dubbii keenyaaf.