Miilano e "IQRA" – Laawol feere ngam faamde Simoore Al-Alaq

Assalamu alaikum, on fuu. Hannde mi ɗon miila ɗuuɗɗum e konngol aranol ngol Simoore Al-Alaq: "IQRA" – Janngu. Ko njaɓɓi am ko no yamiroore ndee udditiri. Nde wiyaa "janngu deftere ndee" walla "janngu tan Qur'aana." Ko tan... janngu. Ɗum waɗi mi ɗaɓɓita: beli iqra wonaa tan ko janngude kelme dow ɗerewol. Beli ko noddaango ngam janngude aduna gonɗo e meeɗen. Janngu tagoore. Janngu yimɓe. Janngu hoore maa. Janngu taariha. Janngu nguurndam e maayde. Janngu ko heɓaama e hoore maa. Janngu gannde, falsafaa, laawol nguurndam e hoore mum. Ndeen simoore ndee wiyi, "Janngu innde Joomiraawo maa tagɗo on." Ɗoon woni luggiɗde. Nde hawra no min paamirta geɗe (epistemoloji) e ko woodi goonga (ontoloji). Simoore ndee ɓaawo ɗon haali iwdi meeɗen – "O tagi neɗɗo e ɓiɓɓel ɓurngel" – ɗum ɗon ƴeewa min ngi'a ko'e meeɗen ko huunde janngeteende. Nde inni qalam, ko maande winndugol, reende ganndal, yahdugo dow – no janngugol gootel ngol waylata gootal e mahol siwilisaasiyoŋ. Amma ɓaawo ɗon woodi haɗude. "Goonga, neɗɗo ɓurtotoo so o yi'i hoore makko heɓii." Ɗum semmbiɗɗum. Caɗeele ɗe ngalaa ko min ngalaa ganndal. Ko nde min nganndi huunde ɗuuɗnde, min puɗɗa miilugo min nganndi fuu. Ndeen tokkeeki woni: janngu e wiɗto → heɓ ganndal → jogor e senndor ɗum → amma woppu ɓernde maa les, yaafo ganndo ina woodi keeri → e jokku e ardaade to Allah. E joofnirde, "To Joomiraawo maa woni ngartam." Ɗaɓɓol meeɗen fuu naati e natal ɓurngal mawnude. Mi wiyaa ɗum tan woni laawol faamde Simoore Al-Alaq, walla en lomtinir falsafaa e tafsir mum. Amma ko weltini am ko miilo wonde iqra ko noddaango ngam janngude goonga tawa en njaɓaaka ko haani janngude. Gannde janngata tagoore. Falsafaa janngata miijooji. Taariha janngata daartol yimɓe. Ko heɓaama janngata ɓernde. Wafyude ko feere feere ngam faamde goonga. Ɗee fuu ngonaa gootal, en njaɓaaka jiiɓrude ɗe e carel. Amma beli fuu ɗe kawra e golle ɓurɗe mawnude: etoore meeɗen neɗɗo ngam faamde aduna. E ɗuum, iqra ko ɓuri ko janngude ko woni janngeteede, ko no min ɓadotoo ganndal. Janngu fuu, amma taa miilo ko jannguɗaa fuu woni goonga timmuɗo. Ɗuum fotondiral hakkunde yiɗde anndude e lesɗingol ko woni ko njiɗmi e fuɗɗoode simoore ndee.