Daro Ndeeƴre Wootere
Ɗum waɗi ko haani waɗugo, a waawi haalan. Ko tan gootol ko feewnira hakkille, addana deeƴre, heɓa ɓernde ɓuttu, ko dewal. Laawol feere ɗen min njarra? Ɗum waɗataa ko juuti. Ammaa shaitan haa jooni ina wirwira, ina yilina men ngam dillaade e dunyaaru ndu, ngam dañde weltaare e nder geɗe ɗe meeɗaa hebbinde ɓuuɓol ngol – golle, weltaare, sehilaaɓe, dabbaaji, ɓesngu, ko haani. Min mbonnaama fow, min ngarta yiylaade faɗo nder geɗe ndeƴƴaa. كَلَّا بَلۡ تُحِبُّونَ ٱلۡعَاجِلَةَ – ammaa alaa, mbaɗen yiɗde dunyaaru nde fewndo (Al-Qiyamah 20). Yiɗde kala goɗɗum seɗɗa Allah addana tan mettere ɓernde, ngam deeƴre dow ko resndataa gasataa ko tampere – tampere Allah nder ɓernde maa, tampere ko yiɗɗaa, malla tampere hoore maa e faɗo maa goonga, ko woni tan rewde Allah. Ɗen min miijoo “yiɗde dunyaaru ndu” ko tan geɗe haram malla ko min mballitaa he, hono yonki, mawnitaare, jimɗi e ko nanndi. Ammaa goonga, ko kala ko woni e ngeedam ɗam jeyaaka e rewde Allah, so aɗa waɗa ko’e malla aɗa jooɗii. Annabi (jam e kisal won e mum) wi’i, “Dunyaaru ndu la’ani, e ko woni e maggol la’ani, sey jaggorde Allah e ko wallira ɗum, malla neɗɗo mo ganndal malla mo yi’ata ganndal” (Sunan Ibn Majah 4112). Nden hul Allah, wata a fewn koo nyamnde e dow hakke makko dow maa – hakke dewal makko huuwde ko farilla. Dewam mo huutorde jaggorde makko, woynude moƴƴere e haɗde ko boni, tokkaade Sunnah, e wallude woɗɓe ɗum. Dewal woni e golle e jooɗaade – so a woppii ko’e ngam makko, ɗum dewal. Kala ko waɗetee ngam makko, ngam dañde njoɓdi, ngam yiɗde malla hulde makko, ko dewal. Waɗ niiyya maa nder kala huunde tokosere: nyaamde, yarde, mettinde, sunaade, weltaade. Jaggir mo e nder waktuuji bareeji malla e nder ko’e bonɗe ɓurɗe. Feewnita geɗe maa e Allah adii hakkunde tokata. Abdullah bin Umar haali wonde Annabi (jam e kisal won e mum) naŋngi hunngo makko wi’i, “Laata nder dunyaaru ndu hono no aɗa gorgallo malla jaŋngotooɗo.” Ibn Umar ina wi’a, “So hiirii, wata a fewna subaka, so subaka waɗii, wata a fewna hiirde. Jaggir cellal maa ngam nyawu maa, e ngeedam maa ngam maayde maa” (Sahih al-Bukhari 6416). Min ndarii yeeso Allah, min ngi’etee jooni. Malaa’ika ina mbinnda golle meeɗen, defte ina keppa. Ñalngu kiisa wonaa tan nde min ngaddetee yeeso – ko nde huɗo uddittee, min ngiya ko winndunoo, alaa waylude, alaa dewal ɓeydaare, alaa sadaka. كُلُّ نَفْسٍۢ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ – neɗɗo kala meeɗan maayde. Min njarramo on moƴƴere e ko boni ngam jarribaade on, e ka Amen ngartoton (Al-Anbiya 35). Ka Allah min ngoni, ka makko min ngartan. Musiɗɗo men Edward maayi, o walaa siwko juulɗo gooto tan juulateemo. Ngam Allah, mbaɗen dua: yo Allah yaafo mo, fewnu daraja makko nder aljanna, reenu mo e leeɗe kabur, hisnu mo e Yiite, okkumo Jannat al-Firdaws wondude e Nulaaɗo (jam e kisal won e mum).