بیهێنە پێش چاوت لە ڕۆژی قیامەتدا بیر دەکەیتەوە موسڵمانێکی گەورە بوویت، بەڵام تەنها چیا لە گوناهەکان دەبینیت

سڵاو علیکم و ڕەحمەتی خوا و بەرەکەتی. زۆرێک لە ئێمە وا بیر دەکەینەوە کە لەسەر ڕێڕەوی ڕاستین، بەڵام هەندێ کات ئەوەی بە چاکی دەزانین لە ڕاستیدا گوناهە. با ئێمە ئاگاداری ئەو تەڵەیانە بین. چەند نموونەیەک لە خوارەوە، لەگەڵ ڕوونکردنەوەی زاراوە عەرەبییەکان لە کۆتاییدا بۆ موسڵمانە نوێکان. # ئاشکراکردنی هەڵەکانی خەڵکی تر لە ئیسلامدا، هەر کەسێک نەزانی موسڵمانێکی تر بشارێتەوە، نەزانییەکانی خۆی لە ڕۆژی قیامەتدا دەشاردرێنەوە. [سەرچاوە.](https://sunnah.com/bukhari:6069) زۆر کەس هەست دەکەن ئەرکیانە گوناهەکانی خەڵک ئاشکرا بکەن و بڵاویان بکەنەوە، بەڵام ئەمە زۆر جار زیان بە ڕۆحی خۆیان دەگەیەنێت. دەبینی کەسێک سکرین شات هاوبەش دەکات و گاڵتە بەوەی خەڵک دەڵێن دەکات. بەڵام پێغەمبەر (د.خ) فێری کردووین کە بە بەزەیی بین ونەزانییەکان بشارینەوە، جگە لە حاڵەتی تایبەتی فیقهیدا وەک شایەتیدان لە دادگا یان ئاگادارکردنەوە لە فێڵبازی. [سەرچاوە.](https://islamqa.info/en/answers/105391/when-is-backbiting-allowed-in-islam) # فڕێدانی تەکفیر بەسەر کەساندا پێدەڵێن کەسێک کافرە بابەتێکی زۆر گەورەیە لە ئیسلامدا. تۆمەتێکی هەڵە لەوانەیە بەسەر تۆمەتبارکەردا بگەڕێتەوە. [سەرچاوە.](https://sunnah.com/bukhari:6103) زانایانی ڕابردوو چەندین هەنگاوی وریایانە دەگرتە بەر پێش ئەوەی هیچ کەسێک بە کافر ناوببەن-ڕوون دەکردنەوە مەبەستی کەسەکە چییە، ئامۆژگاریان دەکرد، کاتیان پێدەدان بۆ گەڕانەوە بۆ ڕێنمایی، و هتد. [سەرچاوە.](https://www.abuaminaelias.com/dangers-of-takfir-declaring-muslims-to-be-apostates/) ئێستاکە، تەکفیری کەژواڵ زۆر باو بووە، بەتایبەت لەسەر ئینتەرنێت. خەڵک "کافر" بەکاردەهێنن وەک ئەوەی هیچ نەبێت. وا بیر دەکەنەوە کە چاکە دەکەن، بەڵام زیان بە دینی خۆیان دەگەیەنن. زۆرێک لە موسڵمانە نەخوێندەوارەکان تۆمەتی کوفری بەسەر کەسانی تردا دەبەستن بۆ گوناهانێک کە بەپێی فقه، کەسەکە لە ئیسلام نابەنە دەرەوە. ئەمە زۆر ترسناکە. # وتنی ئەوەی کەسێک دەچێتە دۆزەخ هەندێک لە ئێمە سەیری گوناهبارێک دەکەین و دەڵێین بە دڵنیاییەوە دەچێتە جەهەنەم. لەوانەیە هەست بە چاکە بکەین، بەڵام لە ڕووی ڕۆحیەوە ئەمە زۆر ترسناکە. فەرموودەیەک هەیە دەربارەی دوو پیاو: یەکێکیان گوناهبار، ئەوی تر پەرستار. پەرستارەکە سوێندی خوارد کە گوناهبارەکە دەچێتە دۆزەخ (یان بە گێڕانەوەیەکی تر، کە خوا لێی خۆش نابێت). خوا زۆر توڕە بوو لەو قسەیە، و کردەوە چاکەکانی پیاوەکە لەناوچوون. [سەرچاوە.](https://sunnah.com/qudsi40:31) زۆرێک لە ئێمە زۆر بە پەلەین لە حوکمدان بەسەر کەسانی تردا بۆ دۆزەخ، نازانین کە ئەو قسانە چەندە قورسن. # تێکەڵکردنی توندوتیژی بە خواناسییەوە ئیسلام گرنگییەکی زۆر دەدات بە بەزەیی، ڕێز، و هاوسەنگی. زۆرێک لە موسڵمانان توندوتیژی خۆیان بە چاکە دەزانن، بەڵام ئەمە زیان بە ڕۆحیان دەگەیەنێت. بۆ نموونە: - قەدەغەکردنی شتانێک کە لە ڕاستیدا حەڵاڵ و خۆشن - مامەڵەکردن لەگەڵ هەر جیاوازییەکی زانستی وەک لادان - هەر بیروڕایەکی سیاسی وەک بەشێک لە دین دەستنیشانکردن میانڕەوی و بەزەیی بەشێکی سەرەکی ئیسلامن. توندوتیژی لەگەڵ کەسانی تر لەسەر پرسە دینییەکان پشتگیریناکرێت. # فەرهەنگۆک فقه = شەریعەتی ئیسلامی تەکفیر = پێدەڵێن کەسێک کافرە، دەرکردنی لە ئیسلام کافر = ئەو کەسەی کە بە ئەنقەست باوەڕ بە ئیسلام ناهێنێت دوای ئەوەی ڕاستی بۆ ڕوون کراوەتەوە