پابەندبوون بە ئاشتی ڕاستەقینە

ئەمە ڕەتناکرێتەوە، دەزانی. تاکە شتێک کە بەڕاستی ڕۆح ئارام دەکاتەوە، هێمنی دەهێنێت و فشاری دڵ کەم دەکاتەوە پەرستشە. ئەو ڕێگا تریانەی کە هەوڵ دەدەین پێی مامەڵە بکەین؟ لە درێژخایەنیدا بەس ناکەن. بەڵام شەیتان بەردەوام چپە دەکات، هانمان دەدات بۆ ڕاونانی ئەم دونیایە، بۆ ئەوەی لە شتانێکدا ڕەزامەندی ببینیت کە هەرگیز ئەو بۆشاییە پڕ ناکەن-کار، خۆشی، هاوڕێ، ئاژەڵی ماڵی، خێزان، هەر شتێک کە ناوی دەبەیت. هەموویمان بە هەڵەدا دەچین، لە شتی کاتیدا بەدوای مەبەستدا دەگەڕێین. كَلَّا بَلۡ تُحِبُّونَ ٱلۡعَاجِلَةَ – نەخێر، ئێوە ئەم جیهانە فانییەتان خۆشدەوێت (القیامة ٢٠). خۆشویستنی هەرشتێک جگە لە خوا تەنها دەبێتە هۆی دڵتەنگی، چونکە پابەندبوون بەو شتانەی کە نامێنن هەمیشە بە لەدەستدان کۆتایی دێت-لەدەستدانی بوونی خوا لە دڵتدا، لەدەستدانی ئەوەی کە خۆشت دەوێت، یان لەدەستدانی خۆت و هۆکاری ڕاستەقینەی بوونت، کە تەنها پەرستنی ئەوە. زۆرجار وایدەزانین 'خۆشویستنی ئەم جیهانە' تەنها دەربارەی شتە حەرامەکانە یان ئەو شتانەی کە ئاگادارمان کردوونەتەوە لێیان، وەک چاوبرسیەتی، لەخۆبایی بوون، موزیک و ئەو تۆمەتە ئاساییانە. بەڵام لە ڕاستیدا، هەموو شتێکە لەم ژیانەدا کە پەیوەندی بە پەرستنی خواوە نییە، جا شتێک دەکەیت یان نا. پێغەمبەر (صلی اللە علیە و سلم) فەرموویەتی: 'ئەم جیهانە نەفرەت لێکراوە و ئەوەی تێیدایە نەفرەت لێکراوە، جگە لە یادی خوا و ئەوەی یارمەتی ئەوە دەدات، یان کەسێکی خاوەن زانست یان بەدوای زانستدا' (سونەنی ئیبن ماجە ٤١١٢). کەواتە لە خوا بترسن، و هیچ شتێک بەسەر مافی ئەو بەسەر ئێوەدا دانەمەنن-ئەو مافەی کە ئەو بپەرستن بە جێبەجێکردنی ئەوەی کە پێویستە. بە یادی ئەو، هاندانی چاکە و ڕێگری لە خراپە، پەیڕەوی لە سونەت و یارمەتی دانی کەسانی تر بۆ ئەوەی هەمان شت بکەن، بپەرستن. پەرستن لە کردار و نەکرداردا هەیە-کاتێک شتێک بۆ خاتری ئەو ناکەیت، ئەوەش پەرستنە. هەرشتێک بۆ خاتری ئەو بکرێت، بە مەبەستی پاداشت، بە خۆشەویستی یان ترس لە ئەو، پەرستنە. لە هەموو شتێکی بچووکدا نیەتەکانت ڕێکبخە: خواردن، خواردنەوە، توڕەبوون، دڵتەنگبوون، دڵخۆشبوون. تەنانەت لە کاتە بێکارەکاندا یان خراپترین کارەساتەکاندا یادی ئەو بکە. پێش ئەوەی کات تەواو بێت، کاروباری خۆتان لەگەڵ خوا چاک بکەن. عەبدوڵڵا کوڕی عومەر گێڕاویەتیەوە کە پێغەمبەر (صلی اللە علیە و سلم) شانی ئەوی گرت و فەرمووی: 'لەم جیهانەدا وا بژیت وەک ئەوەی نامۆیەک یان گەشتیارێک بیت.' و ئیبن عومەر دەیفەرموو: 'ئەگەر گەیشتی بە ئێوارە، چاوەڕێی بەیانی مەکە، و ئەگەر گەیشتی بە بەیانی، چاوەڕێی ئێوارە مەکە. لە تەندروستیتەوە بۆ نەخۆشیت وەربگرە، و لە ژیانتەوە بۆ مردنت وەربگرە' (سەحیحی بوخاری ٦٤١٦). ئێمە ئێستا لەبەردەم خوادا وەستاوین و دادگایی دەکرێین. فریشتەکان کردەوەکانمان دەنووسن، و دەفتەرەکان پڕ دەبن. ڕۆژی قیامەت تەنها ئەو کاتە نییە کە دێنە پێشەوە-ئەو کاتەیە کە پەردەکە هەڵدەگیرێت، ژمێریاری خۆمان دەبینین و چیتر پێچەوانەکردنەوە نییە، پەرستنی زیادە نییە، هیچ دەرفەتێک بۆ پێدانی سەدەقە نییە. كُلُّ نَفْسٍۢ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ – هەموو ڕۆحێک مردن تام دەکات. ئێمە تاقیتان دەکەینەوە بە چاکە و بە خراپە بۆ تاقیکردنەوە، و بۆ لای ئێمە دەگەڕێنەوە (الأنبیاء ٣٥). بۆ خوا ئێمە هی ئەوین و بۆ لای ئەو دەگەڕێینەوە. برای ئێدوارد کۆچی دوایی کرد تەنها یەک کەسی موسڵمانی خزمی هەبوو کە بۆی بپاڕێتەوە. بۆ خاتری خوا، تکایە دعا بکەن: با خوا لێی خۆش بێت، پلەی لە ئاخیرەتدا بەرز بکاتەوە، لە ئازاری گۆڕ بیپارێزێت، لە ئاگر بیپارێزێت و بەهەشتی فیردەوسی پێ ببەخشێت لەگەڵ هاوەڵی پێغەمبەر (صلی اللە علیە و سلم).