ڕوانینێک بۆ بۆچوونی زانایانی نا موسڵمان دەربارەی دڵسۆزی پێغەمبەری ئیسلام (د.خ)
بسم الله، لێرەدا چەند وتەیەک لە توێژەرانی نا موسڵمانەوە دەخەمە ڕوو کە نیشان دەدەن زۆرێکیان لەسەر دڵسۆزی ڕاستەقینەی پێغەمبەری خۆشەویستمان، دروودی خوای لەسەر بێت، کۆکن: "وا هەست دەکەم محەممەد دڵسۆزێکی ڕاستەقینە بوو، بە تەواوی بڕوای بە ئەرکی خودایی خۆی هەبوو. ئەوەندە بە توندی بڕوای بە یەکخستنی هەموو ئایینەکان بۆ خێری خەڵک هەبوو کە هەموو ڕووداوێکی بە ئیلهامی خودایی دەزانی. هیچ نیشانەیەکی فێڵکردن نییە - ئەم بیرۆکەیە بە تەواوی مێشک و دڵ و ئیرادەی ئەوی داگیر کردبوو." - ئەبراهام گایگەر (١٨٩٦)، *جولەکایەتی و ئیسلام* "بیرۆکە کۆنەکەی کە پێغەمبەر تەنیا فێڵبازێکی پیلانگێڕ و ساختەکار بوو، و ئایینەکەشی پووچەڵی تەواوە، بەڕاستی خەریکە دەڕوخێت... بۆ پیاوێکی گەورە، دەڵێم شتێکی ئەستەمە بۆی کە جگە لە ڕاستی هیچی تر بێت. پێم وایە دڵسۆزییەکی قووڵ و ڕاستەقینە یەکەم نیشانەی هەموو کەسایەتییە پاڵەوانییەکانە." - تۆماس کارلایل (١٨٤١)، *دەربارەی پاڵەوانان، پەرستنی پاڵەوان و پاڵەوانی لە مێژوودا* (تێبینی: کارلایل ئەکادیمیست نەبوو، بەڵام بیرۆکەکانی کاریگەرییەکی گەورەی لە ڕۆژئاوا هەبوو، بۆیە پێم باش بوو بیخەمە ناوەوە.) "محەممەد بە ڕاستی بڕوای وابوو کە بانگکراوە بۆ ئەوەی پەرستنی بتانەی ساختەی عەرەب بە ئایینێکی باڵاتر و ڕزگارکەری ڕۆح بگۆڕێت." - تیۆدۆر نۆلدکە و فریدریش شڤالی (١٩٠٩)، *مێژووی قورئان* "هیچ گومانێک لە ڕاستی و دڵسۆزی خواپەرستی و باوەڕی ڕاستگۆیانەی محەممەد بە بانگەوازەکەی نییە." - تۆر ئاندرێ (١٩٣٦)، *محەممەد: پیاوەکە و بیروباوەڕەکەی* "مێژوونووسێکی هاوچەرخ ناتوانێت بە ئاسانی بیر بکاتەوە کە جووڵەیەکی ئەوەندە گەورە لە لایەن ساختەکارێکی خۆپەرستەوە دەستی پێکردبێت. لە جیاتی ئەوە، دەبێت بۆ هۆکارە دنیاییەکان بگەڕێین لە پشت بڵاوبوونەوەی خێرای باوەڕە نوێیەکە." - بێرنارد لیویس (١٩٥٠)، *عەرەبەکان لە مێژوودا* "محەممەد هۆکاری باشی هەبوو بۆ ئەوەی بە توندی نکوڵی لەوە بکات کە شاعیر بووە؛ ئەو تەنیا خۆی لە بیرۆکەی نووسەری قورئان نەدەدایەوە، بەڵکو بە دڵسۆزییەوە پەیامەکەی بە خودایی دەزانی..." - ئەی. جەی. ئاربیێری (١٩٥٣)، *قورئانی پیرۆز: ناساندنێک لەگەڵ هەڵبژاردەکان* "ئامادەیی ئەو بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی چەوساندنەوە، ڕەوشتی ڕاست و دروستی شوێنکەوتووانی، و گەورەیی ئەوەی بەدەستی هێنا، هەمووی ئاماژەن بۆ ڕاستگۆیی بنەڕەتی ئەو. ناونانی محەممەد بە فێڵباز تەنیا کێشەی زیاتر دروست دەکات لەوەی چارەسەری بکات." - دەبڵیو. مۆنتگۆمێری وات (١٩٥٣)، *محەممەد لە مەککە* "تۆمەتی بێڕاستگۆیی دژی پێغەمبەر، کە بەدرێژایی چەندین سەدە بە ڕەقی جیاواز دەرکراوە، زۆر ئاسان ڕەتدەکرێتەوە. محەممەد فێڵباز نەبوو." - ڕودی پارێت (١٩٥٧)، *محەممەد و قورئان* "محەممەد بە تەواوی دڵنیا بوو کە قورئان لە لایەن خواوە هاتووە، و ئەو باوەڕە دەسەڵاتەکەی بنیات نا... هیچ پرسیارێک لە دڵسۆزی بنەڕەتی ئەو نییە." - ریچارد بێڵ (١٩٧٠)، *ناساندنی بێڵ بۆ قورئان* "محەممەدێکی دڵسۆز زۆر ئاسانتر لە محەممەدێکی ساختەکار تێدەگەین." - ماکسیم ڕۆدینسن (١٩٧١)، *محەممەد* "بەهێزترین هێز لە ژیانی محەممەد و کلیلی ڕاستەقینەی سەرکەوتنە سەرسوڕهێنەرەکەی، باوەڕی نەلەرزیوی ئەو بوو کە خوا بانگی کردووە. باوەڕێکی ئەوەندە توند، کاتێک جێگیر بوو، هیچ جێگەیەک بۆ گومان ناهێڵێت و کاریگەرییەکی زەبەلاحی لەسەر ئەوانی تر هەیە. ئەو دڵنیاییەی کە بەهۆیەوە وەک جێبەجێکاری خوا ڕەفتاری دەکرد، وشەکانی ئەوی بە دەسەڵاتێکی ناچاری دەبەخشی." - ئەلفرۆد تی. وێڵچ (١٩٩٣)، "محەممەد،" لە *ئینسایکڵۆپیدیای ئیسلام* "زۆر شت لەبارەی محەممەدەوە نادیارە، بەڵام هێشتا دەتوانین بڕێکی زۆر بە دڵنیاییەوە بڵێین. لە هەمووی گرنگتر، دەتوانین تا ڕادەیەکی زۆر دڵنیا بین کە قورئان کۆمەڵێک پەیامە کە ئەو گەیاندوویەتی، بڕوای بەوە بوو کە لە لایەن خواوە بۆی ڕەوانە کراون." - پاتریشیا کرۆن (٢٠٠٨)، "بەڕاستی چی دەزانین دەربارەی محەممەد؟" "دوای ڕۆشنگەری، گۆڕانکارییەک ڕوویدا، و پێغەمبەر دووبارە وەک گەڕیدەیەکی دڵسۆزی خوا بینرا کە هیچ پاڵنەرێکی ساختەی نییە..." - ئەنجێلیکا نۆیڤێرت (٢٠١٩)، *قورئان و دێرینی دوایی* با ئەم تێگەیشتنانە، تەنانەت لە دەرەوەی باوەڕی ئێمەشەوە، یارمەتیمان بدەن لە ڕاستگۆیی پێغەمبەرمان، دروود و بەرەکەتی خوای لەسەر بێت، قەدر بزانین. و خوا زاناترە.