Kini Mó Fà á Gbà Wípé Ìsìnì Muslim Ló Ṣòótó [Àkíyèsí Tó Tóbi]

Aṣalāmu alaikum ẹ̀yin gbogbo. Mo fẹ́ pín ohun tí ti dà dúró lórí mi fún ìgbà pípẹ́-ìdí tí èmi ara mi ṣe gbà gbọ́ pé ìmàle jẹ́ òtítọ́. Ìyí kìí ṣe mi ní fifọ̀rọ̀wérí rẹ̀ lọ́nà kankan, ṣùgbọ́n ó dà bí ṣíṣe àtẹ̀yìnwá bí mo ṣe bẹ̀rẹ̀ láti ronú nípa rẹ̀ gbogbo. Tí ẹnikẹ́ni bá bi lọ́pọ̀lọpọ̀ pé, “Báwo ni o ṣe mọ̀ pé Ahmed sọ̀rọ̀ òtítọ́?” o kò lè sọ̀ pé, “Nítorí náà pé Ahmed ni ó sọ bẹ́ẹ̀.” Ìyẹn kò ṣiṣẹ́, bí ó ti wù kí ó rí báyìí? Nítorí náà mo bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìbéèrè tí ó tóbi sí i: kí nídí tí ohunkóhun wà lára ayé tó? Ohun gbogbo tí ó yí ká jẹ́ tí a lè ká mọ́ ní ìlànà ọ̀rọ̀ kan, o mọ̀ bí? Gẹ́gẹ́ bí, ohun tó bá wà lóde ayé lè má ṣe wà níbẹ̀. Ìwọ, èmi, ilẹ̀ ayé-kò sí nǹkan kan tí ó lè má ṣe wà. Igi kan ń dàgbà nítorí ẹnikẹ́ni gbìn irúgbìn kan, ó gbomi ati òòrùn, àwọn àǹfàní náà sì bá ara wọn jọ. Ṣùgbọ́n irúgbìn yẹn kò gbọ́dọ̀ wà níbẹ̀, ẹni tí ó gbìn kò gbọ́dọ̀ gbìn à, àwọn àǹfàní náà kò ní ìdánilójú. Nítorí náà ohun gbogbo dà bí ń tẹ̀ lé ohun kan mìíràn. Ìyẹn ni èmi túmọ̀ sí kékèké-ó dálé lórí ohun mìíràn. Nítorí náà kí nídí tí ohunkóhun wà ní ipò kan mìíràn? Àwọn ọ̀nà díẹ̀ ló wà láti wo ọ́. Bóyá ohun gbogbo ń dálé lórí àwọn ohun mìíràn títí láé, tàbí kò sí ìdí gidi kankan, tàbí ní ìparí, ohun kan wà tí kìí ṣe dálé lórí ohunkóhun. Ìṣàlàyé kẹta náà ṣe é lára mi. Fi ọkàn rẹ̀ kan pé ẹnikẹ́ni bá bi ní ìdí tí Ahmed ní $100. O rí i pé ọ̀rẹ́ rẹ̀ fún un, tí ó sì gba láti ọwọ́ ẹlòmìíràn, bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ títí. Ẹnikẹ́ni kò ní $100 tirẹ̀ láti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú. Lẹ́yìn ìgbà díẹ̀, iwọ yóò bẹ̀rẹ̀ sí í wádìí ibi tí owó náà ti wá látèwọ́. Ìròyìn kan náà: bí ohun gbogbo bá ń dálé lórí ohun mìíràn, lílọ padà sẹ́yìn kò ṣàlàyé nǹkan kankan. O nílò ohun kan tí kìí ṣe gbèsè, ohun kan tí ó wà pàtàkì. Nítorí náà, a dé sí àwòrán ẹni tí ó wà pàtàkì-ohun kan tí ó wà nìkan, ohun gbogbo mìíràn sì ń dálé lórí rẹ̀. N kò ní sinṣinná sí “Ọlọ́run” láìsí ìgbà, mo n sọ nìkan pé ìpilẹ̀ṣẹ̀ kan gbọ́dọ̀ wà. Ati bẹ́ẹ̀ kọ, “Ta ló dá Ọlọ́run?” kìí ṣe ìdání fún èyí, nítorí a kìí ṣe sọ pé ohun gbogbo nílò ìdí, àwọn ohun tí ó dálé lórí ohun mìíràn nìkan ni ó nílò ìdí. Ẹni tí ó wà pàtàkì kìí ṣe n dùn ìdí. Báyìí, àwòrán ẹni tí ó wà pàtàkì yìí yóò dà bí wo? Kò lè jẹ́ ohun ara kan mìíràn, nítorí àwọn ohun bẹ́ẹ̀ jẹ́ kékèké. Kìí ṣe àwọn alágbára tí kò wá ayé tàbí gbogbo ayé ara rẹ̀-àwọn náà tún nílò ìṣàlàyé. Ó gbọ́dọ̀ tayọ gbogbo rẹ̀, kìí ṣe di nínú apoti ohun ìṣẹ̀lẹ̀. Bí ó bá jẹ́ pé ó dá ayé wa sílẹ̀-nígbà tí ó lè ṣe ayé mìíràn tàbí kò dá ayé sílẹ̀ rárá-ìyẹn fi hàn pé ó ní ìfẹ́ ati ìmọ̀, kìí ṣe àṣìkò àìdájọ́. Kìí ṣe “gbigba” pátápátá sí ìṣèlú àìgbàgbọ́, ṣùgbọ́n ó dá ìbéèrè kan sílẹ̀ tí gbogbo ìwòye lè ní nǹkan mìíràn pẹ̀lú: kí ni ìṣàlàyé ìparí fún ohun gbogbo? Ó dára, ṣùgbọ́n bó tilẹ̀ jẹ́ pé o gba ìyẹn, kìí ṣe fún ọ ní ìmàle láìsí ìgbà. Onímọ̀ ìjìnlẹ̀ kan lè sọ pé, “Dájúdájú, agbára tí ó ga julọ bẹ̀rẹ̀ nǹkan ó sì kúrò.” Nítorí náà a wá sí ìfihàn. Bí Ẹlẹ́dáá yìí bá ṣe dá wa pẹ̀lú ọkàn ati ìwà tí ó dára, kí ó sì fi wa sí ayé kan tí àṣeyọrí wà nínú àwọn àṣàyàn, ìròyìn ìtọ́sọ́nà kìí ṣe ohun àìlò. Báyìí, ṹjẹ́ pé Ẹlẹ́dáá ṣe bá wá sọ̀rọ̀ pẹ̀lú àwọn èèyàn? Ìbí ni ìtumò ìlànà tí Wòlíì Muhammad (alayhi wa alaatu wa salaam) ń bá wá. Ó ṣe ìgbégèdé nlá: kìí ṣe ọkùnrin tí ó lagbara nìkan tàbí akéwì, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ọ̀rọ̀rẹ̀ láti ọwọ́ Ẹlẹ́dáá, àti pé al-Kurani ni ìfihàn yẹn. Nítorí náà o wo àwọn àṣàyàn: ó ṣe pẹ́tẹ́, ó ṣàṣì, ẹlòmìíràn fún un ní ìfihàn, tàbí ó sọ òtítọ́. Kìí ṣe nípa bí àwọn Mùsùlùmí ṣe fẹ́ràn rẹ̀-ó jẹ́ nípa ohun tí ó bẹ́ẹ̀ jùlọ nígbà tí o bá ṣe ìwádìí nípa ìgbésí ayé rẹ̀, ìfihàn rẹ̀, al-Kurani, àti ohun gbogbo tí ó yí í ká. Àwọn kan sọ pé ó dá à sílẹ̀ fún agbára tàbí owó, ṣùgbọ́n ìyẹn kọ ìtàn sílẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í kéde nígbà tí ó gba ìpa rán á, kìí ṣe ìtura. Àwọn tí ń tẹ̀ lé rẹ̀ ní wọ́n bájà, wọ́n fún un ní àwọn àdéhùn láti dá dúró, ó sì tẹ̀ síwájú pẹ̀lú ìpè kan náà tí kò gba ìtẹ́wọ́gbà: jẹ́ kí a jọsìn Ọlọ́run kan ṣoṣo, kí a fi àwọn ère sílẹ̀, kí a ronupiwàda, kí a dìde fún òdodo, kí a ṣe ìrẹ̀lẹ̀, kí a sì mura sílẹ̀ fún ayé tí ó ń bọ̀. Ó fi gbogbo ìdánimọ̀ rẹ̀ lé ìfihàn rẹ̀ lára tí ó jẹ́ òtítọ́. Lẹ́yìn náà al-Kurani ara rẹ̀. Kìí ṣe kíkọ bí ìwé ìrànlọwọ́ tirẹ̀-ó ṣe àyọkà láàrin rẹ̀ àti ìfihàn, ó sì tún ṣàtúnṣe rẹ̀ nígbà mìíràn. Bí ẹnikẹ́ni bá ń ṣe arirẹ fún láti kọ́kọ́ agbára, kí nídí tí wọ́n fi kún àwọn òwe tí ń ṣe àbáwí rẹ̀? Ìyẹn kìí ṣe ìdánilójú lórí ara rẹ̀, ṣùgbọ́n ó jẹ́ apá kan nínú àwòrán. Ohun kan tí ó yàtọ̀ sí mi: al-Kurani ṣe ìjàm̀bá sí àwọn èèyàn láti ṣe àpẹẹrẹ bí i (2:23). Kìí ṣe sọ̀rọ̀ nìkan “hey, èyí dùn gbọ́”-ó jẹ́ nípa ìṣòro ìwé rẹ̀ pàtàkì nínú èdè Lárúbáwá, èyí tí o kò lè dá ìdájọ́ láti àwọn ìtumò èdè mìíràn. Ó dà bí túmọ̀ ewì; o padánù ìrọ̀lọ́, ìyàn ìlò ọ̀rọ̀, ati ìjìnlẹ̀. Ìgbéde al-Kurani pé kò sí ìwé mìíràn tí ó dọ́gba rẹ̀ túmọ̀ sí pé o gbọ́dọ̀ wo Lárúbáwá gidi láti dán an wò, kìí ṣe fẹ́rí sílẹ̀ nìkan. Ìpamọ́ jẹ́ apá mìíràn. Al-Kurani sọ pé, “Dájúdájú, Àwa ti sọ Ìrántí kalẹ̀, àti pé dájúdájú Àwa yóò ṣàbò fún un” (15:9). Kìí ṣe dídá dúró nínú ìwé ìwé àtijọ́ kan tí a lè ṣe àtúnṣe. A ti kó ọ́ kalẹ̀ nínú àwọn ìtànkálẹ̀ ayé: àkàlẹ̀, ìrántí, ìkọ́ni, àti kíkọ́. Bí ẹnikẹ́ni bá ṣe àkọsílẹ̀ kan, ẹgbẹ́rún èèyàn ìrántí àti àwọn ìtẹ̀wé mìíràn dá ọ̀rọ̀ tí ó dájú dúró. Ìyàtọ̀ àkàlẹ̀ kìí ṣe túmọ̀ sí ibàjẹ́-ìmọ̀ ìmàle sọ pé àwọn àkàlẹ̀ tí a gba láti ẹnu Wòlíì ara rẹ̀, kìí ṣe àtúnṣe tí ó bẹ́ẹ̀ láìsí ìdánilẹ́kọ̀ọ́. Lẹ́yìn náà wíwádìí. Al-Kurani sọ tẹ́lẹ̀ pé àwọn ará Róòmù yóò padà dé ipò ibi tí wọ́n ti ṣubú lẹ́yìn ìgbà kan pàtàkì. Kìí ṣe àìmọ̀ bí “wọn yóò lagbára ọjọ́ kan”-ó jẹ́ pàtàkì sí ẹgbẹ́ kan àti àkókò kan, nítorí náà o lè ṣe àtúnwò ìtàn sí i. Lẹ́ẹ̀kan sí i, kìí ṣe ìdánilójú lórí ara rẹ̀, ṣùgbọ́n ó kún ìwúwo nígbà tí o bá kún ohun gbogbo pọ̀. Àwòrán Ọlọ́run nínú ìmàle tún ṣe é púpọ̀. Ọlọ́run kan-Al-Ahad, Ẹni Kan; As-Samad, tí ó ṣe ara tirẹ̀ lẹ́ṣẹ́ lásán. Kìí ṣe mẹ́ta nínú ọ̀kan, kìí ṣe ọkùnrin-Ọlọ́run, kìí ṣe ẹnikẹ́ni tí ń jẹun tàbí dálé lórí ẹ̀dá. “Kò bímọ́, kò sì bí, kò sì sí ohun kan tí ó dọ́gba rẹ̀” (112:3-4). Ìyẹn bá tọ́ pẹ̀lú àwòrán ẹni tí ó wà pàtàkì tí a ṣe