Ṣe oludasilẹ aṣẹ Sufi Qadiri jẹ Kurdu tabi Persian?

Assalamu alaikum, awọn arakunrin ati arabinrin ọwọn. Àwọn òǹkọ̀wé àti àwọn olùṣèwádìí kan tí wọ́n ń pọkàn pọ̀ sórí ìpilẹ̀ṣẹ̀ Kurdu ti Sheikh Abdul Qadir al-Gaylani ń tọ́ka sí àwọn àmì ìtàn pàtàkì. Àmì pàtàkì kan ni orúkọ bàbá tàbí bàbá-ńlá rẹ̀, tí ó wá bí 'Jangi Dost' tàbí 'Gyani Dost' nínú ìtàn ìrandíran rẹ̀ – wọ́n sọ pé orúkọ yìí ní ìmọ̀lára Kurdu tàbí Iranian àtijọ́ kedere, kò sì wọ́pọ̀ láàárín àwọn Arab nígbà yẹn. Bákan náà, àwọn orísun kan mẹ́nu kan pé wọ́n bí sheikh náà ní abúlé tàbí àgbègbè kan tí a ń pè ní 'Jil' tàbí 'Gaylan' nítòsí Mahabad ní Ila-oorun Kurdistan, kì í ṣe Gaylan lẹ́gbẹ̀ẹ́ Okun Caspian. Gẹ́gẹ́ bí àwọn ìwádìí ìtàn kan, ìdílé rẹ̀ gbé lábẹ́ ìjọba Kurdu ti Hasanwayhid kí wọ́n tó bí i, lẹ́yìn náà wọ́n ṣí kúrò. Bákan náà, nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé àkọ́kọ́ láti Baghdad, wọ́n ń pè é ní 'al-Jili al-Ajami,' èyí tí ó fi hàn pé kì í ṣe Arab àti pé ó wá láti ilẹ̀ tí kì í ṣe ti Arab. Iṣu ẹ̀rí mìíràn tí àwọn olùṣèwádìí Kurdu bíi Dr. Mustafa Jawad, Sheikh Muhammad Khal, àti Dr. Jamal Nabaz ń lò ni wíwo èdè Arabic rẹ̀. Nígbà tí sheikh náà lọ sí Baghdad ní ọmọ ọdún méjìdínlógún, kò lè sọ Arabic lọ́nà dídára, ó sì ní àdífẹ̀hẹ̀, èyí tí ó fi hàn pé èdè ìyá rẹ̀ kì í ṣe Arabic. Wọ́n tún dábàá pé orúkọ 'Jil' tàbí 'Gil' lè wá láti ọ̀rọ̀ 'Kil' tàbí kí ó ní ìsopọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹ̀yà Kurdu ní Pushtko àti Luristan, pẹ̀lú bí 'K' tàbí 'G' ṣe di 'J' nínú Arabic. Fún ìdálẹ́kọ̀ọ́ Sufi rẹ̀, Sheikh Abdul Qadir gba ìtọ́sọ́nà ẹ̀mí láti ọ̀dọ̀ Sheikh Abu Sa'id al-Makhzumi tàbí Hammadi al-Dabbas, ìtọsọ́nà rẹ̀ sì jẹ́ dídárí láti ara ìtàn ẹ̀mí ti Kurdu àti àwọn òkè Zagros, níbi tí ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn òtumọ̀ nígbà yẹn jẹ́ Kurdu. Nígbà tí aṣẹ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí tàn kálẹ̀, ìtẹ́wọ́gbà tí ó tóbi jùlọ wá láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹ̀yà àti àwọn ọ̀mọ̀wé ní àwọn àgbègbè Kurdu bíi Badinan, Hakari, àti Sharazur, èyí tí àwọn òpìtàn rí gẹ́gẹ́ bí àmì ìsopọ̀ ẹ̀yà àti èdè. Èrò nípa ìpilẹ̀ṣẹ̀ Kurdu ti Sheikh Abdul Qadir al-Gaylani ti pín nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ lọ́wọ́ àwọn òpìtàn àti àwọn onímọ̀ràn Kurdu olókìkí. Àwọn tí ó ṣe pàtàkì jùlọ ni Sheikh Muhammad Khal, ọ̀mọ̀wé Kurdu ńlá kan tí ó kẹ́kọ̀ọ́ Sufi tí ó sì tọ́ka sí ìpilẹ̀ṣẹ̀ Kurdu sheikh náà àti àwọn orúkọ tí kì í ṣe Arab ti àwọn baba ńlá rẹ̀; Dr. Jamal Nabaz, ẹni tí nínú àwọn ìwádìí rẹ̀ lórí ìdánimọ̀ Kurdu sọ pé àwọn àpèjúwe bíi 'Jil' àti 'al-Gaylani' ní ìsopọ̀ gidi pẹ̀lú 'Gaylan ti Krmashan' tàbí àwọn ìtumọ̀ Zagros àtijọ́; Baba Mardukh Ruhani, ẹni tí nínú ìwé olókìkí rẹ̀ 'Itan-akọọlẹ Àwọn Olókìkí Kurdu' rí Sheikh Abdul Qadir gẹ́gẹ́ bí ẹni pàtàkì nínú ìmọ̀ ẹ̀mí Kurdu; àti Sheikh Muhammad Mardukh Kurdistani, ẹni tí nínú àwọn ìwé rẹ̀ lórí àwọn ẹ̀yà Kurdu tẹnu mọ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀ sheikh náà àti bí aṣẹ rẹ̀ ṣe tàn kalẹ̀ láàárín àwọn Kurdu. Dr. Mustafa Jawad, òpìtàn Iraqi olókìkí tí ó jẹ́ ọmọ Kurdu, ṣe ìwádìí jíjinlẹ̀ lórí ìtàn Baghdad ó sì máa ń sọ pé Sheikh Abdul Qadir wá láti àgbègbè 'Jil' ní Iraq, àgbègbè Kurdu kan nítòsí Mada'in tàbí Kut, kì í ṣe Gaylan ní Iran. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn òpìtàn Kurdu ti jíròrò èyí nínú àwọn ìwé gbogbogbò lórí Sufi àti àṣà Kurdu, àwọn iṣẹ́ díẹ̀ jẹ́ orísun pàtàkì. Àwọn wọ̀nyí ni 'Itan-akọọlẹ Àwọn Olókìkí Kurdu' láti ọwọ́ Baba Mardukh Ruhani, èyí tí ó ṣe àlàyé lórí ìgbésí ayé sheikh náà àti ìlà ìdílé rẹ̀; iṣẹ́ kan láti ọwọ́ Mulla Tahir Baharkayi nípa ìgbésí ayé sheikh náà àti ipa rẹ̀ lórí Kurdistan; àti àwọn ìwádìí bíi 'Al-Qawl al-Talif fi Nasab al-Sheikh Abd al-Qadir' àti ìwádìí mìíràn láti ọwọ́ Dr. Mustafa Jawad, èyí tí, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó wà ní èdè Arabic, jẹ́ ìpìlẹ̀ àkọ́kọ́ fún fífi hàn pé sheikh náà wá láti Gaylan Iraq, àgbègbè Kurdu kan.