Ọffisi ẹtọ eniyan UN ti kilọ nipa awọn ẹṣẹ ti n ṣẹlẹ ni el-Fasher - ki Allah bó awọn eniyan ti wọn ko ni ẹbi.
Assalamu alaikum. Ọffisi ẹtọ ènìyàn ti UN ní Súdán sọ pé ìkànbá àtàwọn ìfarapa ti ń pọ si ní el-Fasher lẹ́yìn tí àwọn agbofinro alatako, Rapid Support Forces (RSF), gbà àṣẹ lórí ìlú náà ní Darfur ní oṣù tó kọja. Wọ́n dájú pé ọ̀pọ̀ ènìyàn lára ìlú náà pẹ̀lú tí wọ́n ti di ẹlẹ́wọ̀n àti pé wọ́n ń jìyà.
Li Fung, aṣoju ẹtọ ènìyàn ti UN ní Súdán, sọ nínú àfihàn fíìmù kékeré pé fún ọjọ́ mẹ́wàá tó kọjá, el-Fasher ti ní ìtẹ̀síwájú ìkànbá tó le jẹ́ nìkan nìṣó, ó sì di ìlú ìbànújẹ. Ó sọ àwọn tó yáyà láti ìgbà ọdún 18 bayi, pe wọ́n ń dojú kọ́ ìkà tó ju ìmúlò lọ.
Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni a ti sọ pé wọ́n ti pa, pẹ̀lú àwọn obìnrin, àwọn ọmọ, àti àwọn tí wọ́n gba ìtọju nínú ilé-iwosan àti awọn ile-ẹkọ. Ìdílé ń bọ́ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe sá, àti pé àwọn mìíràn ti sùn sùn.
Àwọn ẹgbẹ́ ìrànlọ́wọ́ sọ pé ẹgbẹ́ ẹgbẹ́ ẹgbẹ́gbẹ́rún tọ́kọ́tí sáré jáde láti ìlú náà, wọ́n sì wà nínú àjọwọn àìlera ní àwọn ìlú bíi Tawila. Adam Rojal, agbẹnukọ́ fún ẹgbẹ́ ìrànlọ́wọ́ tó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ènìyàn tó ṣe àtìlẹ́yìn ara wọn àti àwọn afékọ̀kà, sọ fún Associated Press pé ju 16,000 ènìyàn ni wọ́n dé Tawila tí wọ́n nílò oúnjẹ, ìṣẹ́gun, ohun èlè ìtùnú àti ìrànlọ́wọ́ ọpọlọ.
Fíìmù tó ti pin nipasẹ àwọn oṣiṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ fi hàn pé àwọn ìdílé tó ti sàgbéyà wa nínú agbègbè àìmọ́toto pẹ̀lú àwọn tents tó dín kù, ọ̀pọ̀ nínú wọn ń lo tarps àti irẹsì tó ni àpẹẹrẹ. Diẹ̀ nínú àwọn ìdílé ń bímọ́ lórí oúnjẹ kan lọ́ọsẹ̀. Doctors Without Borders (MSF) ti sọ pé ìkànbá ọkàn gíga wà láàárín àwọn ọmọ àti àgbàlagbà.
Mathilde Vu láti Norwegian Refugee Council sọ pé ọ̀pọ̀ ìdílé dé Tawila pẹ̀lú àwọn ọmọ tó kì í ṣe tiwọn - àwọn ọmọ tó padà jẹ́ obi wọn níta ọ̀nà, wọ́n ti ya wọn kà nínú ìtànkà, wọ́n ti mòó, tàbí ti pa.
Tawila jẹ́ ọ̀kan lára kẹ́ẹ̀kàn ìlú nibi tí àwọn ènìyàn ti sá láti el-Fasher, ibi tó jẹ́ ibùdó ẹ̀ṣọ́ ológun ní West Darfur, ní ọjọ́ mọ́kànlá, 26 Oṣù Kẹwa. Àrọ́kọ láti Yale’s Humanitarian Research Lab ṣàfihàn ẹ̀rí ìpá mẹta, pẹ̀lú àwọn àwọ̀n ẹ̀jẹ́ tí ó hàn kedere nínú àwòrán satẹlaitì.
International Organization for Migration ro pé tó bẹ́ẹ̀, pé nipa 82,000 ènìyàn ti sá kúrò lórí ìlú náà àti àwọn agbègbè tó wà níbẹ̀ ní ọjọ́ kẹ́rin, 4 Oṣù kọkànlá, wọ́n sì ń lọ sí Tawila, Kebkabiya, Melit àti Kutum. El-Fasher ní àkókò tó paná tó bí 260,000 olùgbé ṣáájú ìtapade. Olùdarí ẹtọ ènìyàn UN, Volker Türk, dájú pé àwọn èèyàn tó wà nínú ìlú náà ní ìdípa mà àti pé ó ń bẹ̀rù pé ipá, gbigbe sẹ́sẹ̀, àti ìkà tó ní asọyamọ fa bí àìlera.
Bí àṣìkò àìlera ṣe pọ sí i ní Darfur, ìjà náà ti tan kálẹ̀ sí Kordofan, ẹ̀ka kan tó wà nítòsí. Ní ọ̀sẹ̀ tó kọja, ibèjì-oko kan ní el-Obeid, olu-ìlú North Kordofan, pa ẹnikẹ́ni kù ki o mārí àdánidání mẹ́rin àti pé ó ti pa ọ̀pọ̀ mìíràn. Orísun ológun kan sọ fún AP pé ilé-èkó ológun ti fa ìrò kā tó lẹgbẹ́run orí omi lẹ́yìn méjì tí wọ́n yá ju yìí lọ.
Ìbànújẹ pé ileri RSF ti pọ si nítorí ẹgbẹ́ náà ti gba ìlú Bara tó wà ní 60 km ẹyìn, ti fa àkúnya pé ju 36,000 ènìyàn ni wọn ti sá. El-Obeid jẹ́ ibi poṣi tó ṣe pàtàkì fún akitiyan láti Darfur sí Khartoum; abé ìlú yìí ni yóò jẹ́ amúrarẹ́ fún RSF, tí wọ́n ti ń ja pẹ̀lú agbára Súdán lati Oṣù Kẹrin 2023.
World Health Organization ro pé kéré ju 40,000 ènìyàn ni a ti pa, àti pé àwọn ẹgbẹ́ ìrànlọ́wọ́ dájú pé ìpẹyà àrà kì yóò sí í pọ julọ. Léyìn ọdún méjì ti jà, a kò rí àfihàn kankan ti ìdánidani, pẹ̀lú ìmúlẹ̀ fun ọjọ́ àfọwọ́kọ lati ẹgbẹ́ awọn olusọ́. RSF funni ní ìdáhùn rere si ìmọ̀ yìí, ṣùgbọ́n ija àti àtẹ́gbẹ́hin ni a ti gba jà sí Khartoum àti Atbara l'ọjọ́ tó tẹ̀síwájú.
Ẹ̀sìn àjọyọ̀ sábà máa bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkókò owó pàtàkì mẹ́ta àti àwọn ohun àdáyébá nípa iṣéde min. Ìjọba, pẹ̀lú ẹ̀sìn ológun, kò ti wá ní ọ́fíìsì yìí. Olùdarí Darfur, Minni Arko Minnawi, dájú pé gbogbo àgbọnjù ti írèé RSF ti jáde le fa pinpin Súdán.
Ìdroko el-Fasher túmọ̀ sí pé RSF bá a ti rí gbogbo àwọn olú ìpínlẹ̀ marun tó wà ní West Darfur, tí yóò fa ipè méjèèjì sí i. Kí Ọlọ́run sọ àwọn dönà, sì túbọ̀ dín ìjìyà àwọn tó sàgbéyà, kí o sì tọ́ka sí àwọn tó ni agbára láti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìdájọ́ àti àánú. Jọ̀sìn àwọn ènìyàn Súdán nínú àdúrà rẹ.
https://www.aljazeera.com/news