Àwọn hadith àdùn tí ó wúni lọ́kàn, tí ó sì lòye, tí ó sì lẹ́wà nínú pẹ́pẹ́ 😭

Àṣàlámù àláykùm gbogbo ẹ̀yin! Èyí ní àwọn ọ̀rọ̀ lẹ́wà tí Olùṣọ́ wa jẹ́ ọ̀wọ́, Ọjọ́gbọ́n Muhammad (alàyẹ̀sí àti àlùfáà kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) tí mo nífẹ̀ gidigidi. Ànáṣ̀ bin Málik sọ: Olùkóṣina Allah (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) wí, “Bí obìnrin kan tó wá láti inú Ọ̀run bá ti wo ilẹ̀ ayé, ìmọ́lẹ̀ rẹ̀ á tan gbogbo nǹkan, ìkòkò orùn rẹ̀ á kún gbogbo àyíká. Ìbọ̀wọ́ fìlà rẹ̀ nikan jù gbogbo ilẹ̀ ayé àti gbogbo ohun tí ó wà ní inú rẹ̀.” Ṣubhánalláh! Ìbìn Abássì ṣàlàyé: Fádlì jìnrìn pẹ̀lú Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) nígbà tí obìnrin kan láti Khásh‘ám dé. Fádlì bẹ̀rẹ̀ sí wo ojú rẹ̀, òun náà sì wo ojú rẹ̀. Ọjọ́gbọ́n fọ́jú Fádlì jẹ́kèèjì. Ìkọ́ ìṣẹ́ yẹn nínú ṣíṣe ojú silẹ̀ kéré. Abú Hurayrah kọ: Olùkóṣina Allah (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) wí, “Ọkùnrin onígbagbọ kò gbọdọ̀ máa tẹ́ obìnrin onígbagbọ́ lẹsẹ̀. Bí ó bá rí ohun tí kò fẹ́ràn nínú ìwà rẹ̀, ó máa rí ohun mìíràn tí yóò fẹ́ràn.” Ìránà fún àwọn alágbẹdẹmẹjì ni èyí ló dára gidigidi, màshá’Alláh. Ànáṣ̀ bin Málik sọ fún wa: Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) ló wá débi àwọn àyà rẹ̀ kan wípé wọ́n jìnrìn pẹ̀lú oníràkúnrìn tí wọ́n ń pè ní Anjáshà. Ó wí, “Ẹ ẹ́ ṣọ́nà, má ṣe wá kí o fọ́rọ̀, nítorí wọ́n fún o ní igbá dígí tí ó ṣe pupọ̀.” Ìṣẹ́ tí ó fọ́rọ̀ gidigidi, kódà pẹ̀lú àwọn ẹranko àti àwọn èèyàn tí ń ṣiṣẹ́. Ànáṣ̀ sì tún sọ: Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) sọ, “Mo ní ààǹfàní nínú ìrètí rere, nínú àwọn ọ̀rọ̀ rere, nínú ìṣọ̀rọ̀ tí ó fẹ́ẹ́.” Àwọn ọ̀rọ̀ ṣe pàtàkì gidigidi! À’íshà (kí Allah fún un ní ìtẹ́lọ́rùn) sọ: Olùkóṣina Allah (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) wí, “Dájúdájú, Allah jẹ́ Onífẹ́ẹ́-ẹ́, ó sì nífẹ̀ẹ́ sí ìfẹ́ẹ́ nínú gbogbo nǹkan.” Abú ‘Inábà kọ: Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) wí, “Allah ní àwọn ifà lórí ilẹ̀ ayé, àwọn ifà yìí sì ni ọkàn àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀ tó dára jùlọ. Tí ó fẹ́ràn jùlọ ni àwọn tí ọkàn wọn ti rọrun jùlọ, tí wọ́n sì fẹ́ẹ́ jùlọ.” Mìíràn láti ọwọ́ Abú Hurayrah: Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) wí, “Dájúdájú, Allah jẹ́ Onífẹ́ẹ́-ẹ́, ó sì nífẹ̀ẹ́ sí ìfẹ́ẹ́. Ó máa ń san ìfẹ́ẹ́ lẹ́sẹ̀ ní ọ̀nà tí kì í ṣe bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí títara.” Usámah bin Shárìk kọ: Ó wí, “Àwọn èèyàn tí Allah fẹ́ràn jùlọ ni àwọn tí ó ní ìwà tó dára jùlọ.” Rọrun àti alágbára. Jábírì ṣàlàyé: Olùkóṣina Allah (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) wí, “Allah jẹ́ Olóṣọ́, ó sì nífẹ̀ẹ́ sí ọ̀ṣọ́. Ó nífẹ̀ẹ́ sí àwọn ọ̀rọ̀ gíga, kò sì fẹ́ àwọn ọ̀rọ̀ kékeré.” Wábísah bin Má‘bád sọ: Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) béèrè lọ́dọ̀ mi pé, “Ṣé o wá láti béèrè nípa ìṣẹ́ rere àti ẹ̀ṣẹ́ bí?” Mo sọ bẹ́ẹ̀ ni. Ó gbá ọwọ́ mọ́tẹ̀, ó sì lu ara rẹ̀, ó wí, “Ṣe àyẹ̀wò ọkàn rẹ, ṣe àyẹ̀wò ọkàn-àyà rẹ, Wábísah. Ìṣẹ́ rere ni ohun tí yóò mú aláàánú bá ọkàn rẹ àti ọkàn-àyà rẹ, ẹ̀ṣẹ́ sì ni ohun tí yóò ti fààárọ̀ ni inú rẹ tí ó sì yóò di múná fún ọ, kódà bí àwọn èèyàn bá máa gbà á.” Ìyí kò jọ mìíràn! À’íshà kọ: Ó wí, “Ìfẹ́ẹ́ lẹ̀ṣọ́ gbogbo ohun tí ó bá kan, àti títíka sì ń dì olúkùlù rẹ̀.” Ànáṣ̀ bin Málik wí: Olùkóṣina Allah (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) wí, “Ẹ̀sìn yìí gan, ó sì lè, nítorí náà ẹ fi ìfẹ́ẹ́ fọwọ́ ba a.” Ànáṣ̀ sì tún sọ fún wa: Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) máa ń lọ sí àwọn ilé àwọn Ánsár, ó máa ń kí àwọn ọmọ wọn pé ‘àṣàlámù àláykùm’, ó máa ń pa orí wọn lẹ́tẹ̀, ó sì máa ń ṣe àdúrà fún wọn. Dídùn gidigidi! Mìíràn láti ọwọ́ Ànáṣ̀: Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) máa ń wá sí ọ̀dọ̀ wa, mo sì ní àbúrò kékeré tí wọ́n ń pè ní Abú ‘Umayr tí ó ní ẹyẹ akéèbì. Nígbà tí ó kú, Ọjọ́gbọ́n rí i pé ó bínújẹ́ ó sì béèrè, “Kí ló dé rẹ̀?” Wọ́n sọ, “Ẹyẹ akéèbì rẹ̀ ti kú.” Ọjọ́gbọ́n tún un lẹ́tọ̀ọ́, “Ẹ ẹ́ Abú ‘Umayr, kí ló ṣelẹ̀ sí ẹyẹ akéèbì kékerè náà?” 😭 Abú Buraydah kọ: Ní àkókò ìwàásù, Hasan àti Husayn (kí Allah fún wọn ní ìtẹ́lọ́rùn) wọlé tí wọ́n wọ aṣọ pupa, tí wọ́n ń rìn tí wọ́n sì ń tẹlẹ̀. Ọjọ́gbọ́n wá kalẹ̀ láti ìtẹ́, gbé wọn, ó sì mú wọn. Ó wí, “Allah sọ òtítọ́: ‘Orò àti àwọn ọmọ yín jẹ́ ìdánwò.’ Mo rí àwọn méjì yìí tí wọ́n ń rìn tí wọ́n sì ń tẹlẹ̀, mo sì kò lè dẹ́kun-mo fagilé ìwàásù mi láti gbé wọn.” Ó jọ ohun tí a lè bá ṣe! Shídád bin al-Hád kọ: Ọjọ́gbọ́n (alàyẹ̀sí kí ó bẹ̀ lórí rẹ̀) jáde sínú àṣálẹ̀ ìṣaláàtì tí ó gbé ọmọ ọmọ rẹ̀ Hasan tàbí Husayn. Ó tẹ́ ẹ sílẹ̀, ó bẹ̀rẹ̀ ṣíṣe ìṣaláàtì, ó sì foríbalẹ̀ fún ìgbà gígùn ní ìparí. Mo ṣojú wo, ọmọ náà wà lórí ẹ̀yìn rẹ̀ nígbà tí ó foríbalẹ̀! Lẹ́yìn ìṣaláàtì, àwọn èèyàn béèrè bóyá ó ti gbìyànjú tuntun. Ó wí, “Bẹ́ẹ̀ kọ́, ọmọ ọmọ mi wà lórí ẹ̀yìn mi, mo sì kò fẹ́ dára kùnà rẹ̀ kí ó tó parí.” Báwo ni èyí ṣe fẹ́ẹ́? Abú Qatádì wí: Mo rí Ọjọ́gbọ́n tí ó ń ṣaláàtì tí ó sì gbé Umámà, ọmọ Zainab. Nígbà tí ó dìde, ó máa ń mú un; nígbà tí ó foríbalẹ̀, ó máa ń tẹ́ ẹ sílẹ̀. Abú Músà Al-Ash‘árì: Mo rí Ọjọ́gbọ́n tí ó ń jẹ adìẹ. Ìgbà kan tí kò ṣe nǹkan gidi! 😭 Láti ọwọ́ ‘Abdùlláh bin Mas‘úd: Ọjọ́gbọ́n ṣàpèjúwe ọkùnrin tí ó kẹ́yìn tó wọlé Ọ̀run-tí ó ń rìn, tí ó ń tẹlẹ̀, tí Iná ti jó ọ, lẹ́yìn náà gbàgbé e, ó sì fún un ní àwọn ìbùkún tí kò ṣeé fojú kan, tí ó ń béèrè nípa àwọn igi, kí ó tó fi wọlé Ọ̀run pàápàá, tí Allah sì ń rẹ́rìn-ín nínú ìbéèrè rẹ̀. Ọjọ́gbọ́n rẹ́rìn-ín nígbà tí ó ń sọ èyí, ó sì jẹ́ ìfihàn ìkẹ́hìn àti ìrẹ́rìn-ín tó pọ̀ ní ọ̀dọ̀ Allah. Ọjọ́gbọ́n wí, “Ìsìn (Islam) bẹ̀rẹ̀ bí nǹkan àìlòdì, yóò sì padà di àìlòdì, nítorí náà àwọn ìdé tuntun fún àwọn tí ó jẹ́ àìlòdì.” Ó jọ ohun tí ó ṣe pàtàkì lọ́wọ́lọ́wọ́. Àti èyí tí ó lẹ́wà: Allah wí, “Mo jẹ́ bí àwọn ìrẹ́kọ̀ tí ẹrú mi bá rò mi. Bí ó bá rántí mi nínú ara rẹ̀, Mo máa rántí ẹ nínú ara Mi. Bí ó bá wá sí ọ̀dọ̀ Mi tí ó ń rìn, Mo máa wá sí ọ̀dọ̀ rẹ̀ tí Mo ń sáré.” Ṣubhánalláh. Nípa ìṣaláàtì Àárọ̀, ‘Adí b. Hátìm ló fi òwú pupa àti dúdú kan sábẹ́ ìrorùn rẹ̀ láti mọ àsìkò àárọ̀, ṣùgbọ́n kò lè ṣe iyatọ́ láàrin wọn. Ọjọ́gbọ́n rẹ́rìn-ín ó sì wí, “Ìrorùn rẹ pọ̀ jù! Ìyẹn (ọ̀rọ̀ náà) túmọ̀ sí dídúdú òru àti pípupa òjò.” Ká‘b sọ: Ọjọ́gbọ́n wí, “Onígbagbọ́ jọ igi tí ó lọ́rọ̀, tí afẹ́fẹ́ ń mì, ṣùgbọ́n ó máa ń padà sí ipò rẹ̀. Alábọ́jẹ́mọ́ jọ igi òfè, tí a fà ya kúrò lẹ́sẹ̀.” Abú Hurayrah sọ: Okùnrin kan yọ ọ̀pẹ̀ kan tí ó ní ègbin látinú ọ̀nà, Allah gbà á yẹ̀, ó sì tọrọ̀ àforíjìn fún un. Àwọn iṣẹ́ kékeré ṣe pàtàkì! Àti: “Ìwà òkànkán àti ìgbàgbọ́ kò lè dàpọ̀ nínú ọkàn onígbagbọ́.” Ànáṣ̀ bin Málik wí: “Àwọn èèyàn tí wọ́n ní ìgbàgbọ́ tó pọ̀ jùlọ ni wọ́n ní ìwà tó dára jùlọ-ìwà rere lè tó ipele ìṣun àsìkò gbogbo àti ìṣaláàtì.” Ìparí, Abú Hurayrah ṣàlàyé: “Kí Allah ṣàánú fún ọkọ tí ó ń ṣaláàtì alẹ́, ó sì ń fọ́jú lọ́lẹ̀ fún aya rẹ̀ láti ṣaláàtì, àti fún aya tí ó ń ṣe bẹ́ẹ̀ fún ọkọ rẹ̀.” Iṣẹ́ṣe pẹ̀lú ìbẹ̀wò nínú ìjọsìn! Àwọn hadith yìí kan ṣàpèjúwe ohun tí ẹ̀sìn wa jẹ́ ní ṣókí-tí ó fẹ́ẹ́, oníàánú, tí ó sì kún fún ìfẹ́. Èwo nínú wọn ni ẹ̀yin gbogbo fẹ́ràn jùlọ?