Ṣiṣẹ́ Ọgbọ́n Gẹ́gẹ́ bíi Onísínmú Mùsùlùmí
As-salamu alaikum ẹ̀gbọ́n ọkùnrin àti àwọn arábìnrin mi, Mo ní àwọn nǹkan kan inú mi àti pé mo fẹ́ gbọ́ èrò yín. Mo jẹ́ onísínmú àti Mùsùlùmí, mo sì máa ń gbọ́ àwọn nǹkan bíi "Allah yóò foríjìn ọ nítorí ìwọ kò lè gbọ̀n nítorí sínmú rẹ." Mo gbà pé Allah jẹ́ onínú-ọjọ́, ṣùgbọ́n títọ́, èyí kìí ṣe ohun tí mo ń wá. Mo mọ̀ pé mo gbọ́n, Mo ń ronú jinlẹ̀ nípa àwọn nǹkan, bí etí mi kò bá ṣiṣẹ́ kò túmọ̀ sí pé ọpọlọ mi kò lè gbọ̀ ìsìn al-Islam dáadáa. Mo lè kọ́, mo sì fẹ́ kọ́. Ìgbà èwe mi jẹ́ ti ìṣòro fún mi. Mo rí ìjìyà ara tí a nìkan ti ìbéèrè, bíi nigbà kan mo béèrè bí ẹja ṣe ń mí nigbà a ti ń kọ́ nípa wọn, àti ní àdégbà èsì kan ni mo lù. Nítorí náà bí ń bá béèrè àwọn ìbéèrè àti gbígbọ́ àwọn nǹkan dáadáa jẹ́ nǹkan pàtàkì fún mi. Agbègbè onísínmú mi sì ti jẹ́ tí àìfẹ́ ìsìn al-Islam fún ìgbà pípẹ́ pọ̀, èyí sì mú kí ọ̀nà mi sí Allāh jẹ́ ìṣòro ju àní lọ àti fífẹ́yẹntí. Nísinsìyí tí mo ti rí ìsìn al-Islam alhamdulillah, Mo kan fẹ́ kọ́ gbogbo ohun tí mo lè. Nígbà mìíràn mo ń rí bíi a ti ń retí kí n ṣàkíyèsí gbogbo nǹkan ní ara mi. Mo ní ọkùnrin kan tó ń ran mí lọ́wọ́ tí ó sì ń gbìyànjú láti ṣàlàyé àwọn nǹkan, mo sì dúpẹ́ lọ́pọ̀lọ́pọ̀ fún un. Ṣùgbọ́n ó jẹ́ alágbọ́rọ́, ó sì ní agbára púpọ̀, ó sì máa ń ronú pé ó mọ ohun tí mo ń ronú láìsí kí n ṣàlàyé ara mi kíkún. Nígbà mìíràn ó tọ̀, nígbà mìíràn ó yàtọ̀ lọ́nà pípẹ́. Ìdí niyí tí mo fi ń gbìyànjú láti gbọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn Mùsùlùmí mìíràn, láti gba àwọn ìwòye ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Bẹ́ẹ̀ náà, àwọn ènìyàn máa ń ṣàìlóye sínmú. Jọ̀wọ́ má ṣe ronú pé o mọ̀ ayé onísínmú nítorí o ti pàdé ẹnìkan tàbí o ti rí àwọn onísínmú ṣáájú. Gbogbo wa ní àwọn irírí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Bíi fojú-inú pé àwọn ènìyàn alágbọ́rọ́ ń rẹrìn-ín pọ̀, onísínmú kan béèrè ohun tí wọ́n ń rẹrìn-ín sí, ẹnì kan sì wí bẹ́ẹ̀ "ó dùn-ún." Ọ̀rọ̀ yẹn dá èsì sí ìbéèrè náà nínú ìmọ̀ iṣẹ́ ṣùgbọ́n ó kò fún ní alaye tí ó jẹ́ gidi kankan. Bẹ́ẹ̀ ni ó máa ń rí lọ́pọ̀lọ́pọ̀. Èdè Àmì Ìhàríwá Brítánì kò sì jẹ́ ìṣẹ̀dá fún mi lọ́nà gidi. Emi kìí ṣe ará ayélujára, mo ń gbé ayé mi gidi nínú ayé gidi pẹ̀lú àwọn ọmọ ọkùnrin mi alágbọ́rọ́ àti iyàwó mi tí kò gbọ́ dáadáa. Mo nílò ìbánisọ̀rọ̀ tí ó máa ṣiṣẹ́ nínú ayé ojoojúmọ́. Nítorí náà, àwọn nǹkan àṣeyọrí kan ni mo ń ṣe àwárí nípa rẹ̀: Ti Mùsùlùmí onísínmú bá nílò onítumọ̀ èdè àmì láàárín Jumuah Khutbah, níbo ni onítumọ̀ yẹn gbọ́dọ̀ dúró kí wọ́n lè rí i gidi? Ṣé wọ́n máa mú kí ènìyàn náà jókòó nínú yàrá mìíràn nìkan nítorí wọn nílò ìtumọ̀? Bẹ́ẹ̀ sí i, tí onítumọ̀ náà bá wà níbi tí arákùnrin tàbí arábìnrin onísínmú náà kò lè rí i, kí ni ìwòye Ọmọlẹ́yìn sí i? Ṣé wọ́n máa kan tẹ̀lé ìjọ nínú ìṣẹ́lẹ̀ tí wọn kò gbọ́ ìkọ́ni ti ẹnu fún ìdí àwọn ìbéèrè tí kò ní èsì púpọ̀? Emi kìí ṣe ń béèrè fún àwọn ìwọn ìpínlẹ̀ tí ó kéré tàbí ìtọ́jú rọ̀rùn. Mo fẹ́ àwọn àbá ọ̀nà tó jẹ́ gidi sí ìmọ̀ ìsìn mi kí n lè gbọ́ ohun tí mo ń ṣe, kí n lè béèrè àwọn ìbéèrè, kí n lè kọ́ dáadáa, kí n sì lè ní ìdájọ́ fún ìgbàgbọ́ ara mi. Mo ti ń ronú nípa Sūrah ʿAbasa àwọn ọ̀rọ̀ 1-10 àti ìtàn Ibn Umm Maktum ṣùgbọ́n emi kìí ṣe ń ti ìtumọ̀ kan lọ́wọ́. Pàtàkì mo fẹ́ mọ̀ bí àwọn Mùsùlùmí ṣe ń gbọ́ àwọn nǹkan yìí láti inú Quran, hadith, àti fiqh ni gbogbo rẹ̀. Jazakum Allahu khairan.
Nipa ibeere onitumo: ọrọ fiqhi ti o ṣe pataki jẹ nìkan pe ènìyàn gbọdọ lè rí kíkọ (khutbah) gbàgbọ pẹ̀lú lóye nùnà fún jumuah láti ṣe èè ṣí. Tí àwùjọ bá fi wọn sínú yàrá mìíràn tí kò ní àwòtẹlẹ̀ tó dára, ìdínkù nlá ni fún àwùjọ náà, kì í ṣe ìṣọfọ̀nì fún ènìyàn náà. Ó jẹ́ nípa pípe ohun ìfọwọyí gidi ọkàn sí.