Ìjìyà Rohingya: Ìránilétí sí Ìmọ̀mọ̀

Àṣàlāmu Àláíkùm. Mo fẹ́ ṣàpẹrẹ ohun kan tó wùwo lórí ọkàn-àyà mi nítorí mo ro ọ́ pé ọ̀pọ̀ èèyàn ò mọ̀ nípa rẹ̀ tàbí ti gbàgbé rẹ̀. Àwọn arákùnrin àti àbúrò Rohingya ń kojú gbójúgbódò ìjìyà tó burújù lórí ilẹ̀ ayé, àwa sì nílò láti sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Wọ́n ngbé ní Ìpínlẹ̀ Rakhine, ní Burma, wọ́n sì sọ pé àwọn ìdílé wọn ti wà níbẹ̀ láti ọ̀rùndún kẹjọ tó ṣẹlẹ̀, nígbà tí àwọn oníròwò Mùsùlùmí Lárúbáwá wá gbé sílẹ̀. Àwọn mìíràn ń sọ́ pé àwọn òun ní àwọn ọ̀nà òṣìṣẹ́ Bengali láti ìgbà ìjọba Brítánì. Ṣùgbọ́n lótító, wọ́n ti wà níbẹ̀ fún ìgbà pípẹ́, tí wọ́n ń kọ́ ètò ìbẹ̀rẹ̀ àti àjọ àwùjọ ní Rakhine, bó ti owó tàbí ẹnu kò bá ṣe. Àbáwí, ohun bẹ́rẹ̀ láti dà burú sí i láti ọ̀rùndún 19k. Ìjọba ilẹ̀ Burma bẹ̀rẹ̀ sí í ń ta ìròyìn yìí pé àwọn Rohingya jẹ́ àwọn tí kò tọ́ ọ̀nà ní Bangladesh, láti rú àwọn àjọ ìbílẹ̀ tí wọ́n jẹ́ àwọn ẹlẹ́sìn Buddha lásán lórí. Ìyẹn ṣe wọ́n di àwọn tí kò ní orílẹ̀-èdè. Ní ọdún 2016, àwọn ọmọ ogun lọ sí àwọn abúlé Rohingya gbé àwọn nǹkan gígùn dúró-àwọn ohun ìṣẹ́ òkúta-ẹ̀rọ oko-kí wọ́n má lè pèsè ọkọ̀ ọ̀tá fún ara wọn. Wọ́n ṣàjà ògiri láti ní ààyè àdánù sí ilé. Wọ́n fún àwọn àjọ tí wọ́n jẹ́ tẹ́lẹ̀rẹ̀ ní ọkọ̀ àti ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́ láti kọlu àwọn Rohingya. Wọ́n dúró ọ̀nà èrò gbọ́dọ̀ gbà wọn. Wọ́n rán bíi ọ̀kẹ́ mọkànlélógún sọ́jà, ẹgbẹ̀ ogun mẹ́tàlélọ́gbọ̀n, káàkiri agbègbè náà. Lẹ́yìn náà ní oṣù kẹjọ ọdún 2017, àwọn ọkùnrin Rohingya kan lu àwọn ibùdó olóògùn àti ìkọ́nilẹ́kọ̀ọ́ ogun. Ìdáhùn wáyé lásán tó sì burú-ní oṣù díẹ̀, àwọn abúlé ọ̀kẹ́ mẹ́tàlélọ́dúnmẹ́rìnlá ti jó. Ní ọjọ́ mọ́kànlélọ́gbọ̀n, bíi ẹgbẹ̀ mẹ́fà ó lé ẹ̀ẹ̀dẹ́gbẹ̀rún ọkùnrin Rohingya ti pa. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn obìnrin àti àwọn ọmọbìnrin, àwọn arábìnrin wa, ti ẹgbẹ́ ogun fún wọ́n lóbinrin jíjẹ. Àwọn èèyàn sá sí igbó láti dé Bangladesh. Àwọn ọmọ ogun lo ìrùlẹ̀ onírẹlẹ̀ láti tọ́ wọn, wọ́n sì fi àwọn ohun ńlá tó ń jó sí àwọn ibìkíbi abala láti ṣe wọn nífààní bí wọ́n ń sá. Ó lé ní ẹgbẹ̀ méje ó lé ọgọ́rùn-ún ọkẹ́ àwọn aláìní ilé ìgbé ti dé Bangladesh ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀, pàápàá jùlọ ní àwọn agọ́ ní Cox’s Bazar. Ṣùgbọ́n ìyẹn kò ní parí. Nínú àwọn agọ́ wọ̀nyí, a ti wà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀tẹ̀. Meth àti àwọn ọgbẹ̀ mìíràn wà ní gbogbo ibi, ó sì lágbára lára. Láti ọdún 2017, a ti ní bíi ọkọ̀ ọ̀tá mẹ́tàlélọ́gbọ̀n láàrin àwọn agọ́ gbogbo ọdún, nígbà mìíràn tó ọkọ̀ ọ̀tá màrùn-ún ó lé mẹ́tàlélọ́gbọ̀n, látinú àwọn ohun ìnira àti ijà. Kò sì sí Burma nìkan. Àwọn Rohingya kan lọ sí Malaysia, ní ìrètí àlàáfíà, ṣùgbọ́n ìṣọ̀kan ìdà ẹ̀yà níbẹ̀ burú gan-anní. Láti ohun tí mo ti rí, ó dà bí ẹ̀yàkẹ̀yà. Àwọn èèyàn ti ń ṣe ìkọ̀lù gidigidi tó bẹ́ẹ̀ tí àwọn tó ń ti Rohingya yà ná ilé kó sì ti parí sí àwọn òpópónà. Lẹ́yìn náà àwọn olóògùn ilẹ̀ Malaysia bẹ̀rẹ̀ sí í dúró àwọn aláìní ilé ìgbé àti àwọn tí wọ́n wa ìdánilọ́wọ́-ó lé ní ọ̀kẹ́ méjìlélọ́gbọ̀n èèyàn ti wà lábẹ́ àwọn ibi tí wọ́n ń sáré fún ọdún pípẹ́ láìsí ìrànlọ́wọ́ òfin. Àwọn tó ní ìwé-rí ń gbé ní àwọn agbègbè tí wọ́n ti yà kúrò gbogbo. Ó gbé ọkàn-àyà mi fọ nítorí àwọn ará Malaysia àti àwọn Rohingya jẹ́ Mùsùlùmí kàn náà. Láìpẹ́, àwọn ará Malaysia fún wọn ní ìrànlọ́wọ́, ṣùgbọ́n lẹ́yìn náà àwọn èrò ìlànà àkókó kó lọ, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ gbé àlàáfíà àti ọrọ̀ ajé lé ìgbàáyọ̀ lọ́wọ́. Wọ́n sọ pé àwọn Rohingya ń ṣe ìsìn Mùsùlùmí búburú, wọ́n sì rí wọn kò tọ̀ síbẹ̀. Mo ti rí àwọn fídíò àwọn ọmọ Rohingya tí ń rìn sí ilé-ìwé, tí wọ́n ń lé wọn sílẹ̀ tí wọ́n sì ń bú wọ́n fún kí wọ́n wà. Ìyẹn gan-an ni ìtọ́ni wà fún ẹ̀tọ́ wọ́n nípa ọ̀nà kan ṣoṣo fún àwọn tí wọ́n wà. Ó dun-gbogbo ayé ìyà nítorí bí a ṣe bí wọn. Kí Allàhu máaṣe wọ́n, kí ó sì mú ọkàn-àyà wa gbogbo pẹlẹ́. Wà Áláíkùm Àṣàlāmu.