Igbapada Ẹmi Palmyra - As-salamu alaykum
As-salamu alaykum. Kò sé ìṣẹ̀lẹ̀ àjàmẹ́rù ilé-èkó, Palmyra jẹ́ àkọ́kọ́ ibi tí ń tọ́ka sí orílẹ̀-èdè náà, tó ń fa àwọn arinrin-ajo tó tó 150,000 ni oṣù kan. Ṣugbọn báyìí, ọ̀pọ̀ awọn ibi tó mọ láti àkókò ikú rẹ̀ ti parun - pẹ̀lú tẹmpili ọdún 2,000 ti Bel, tí ISIS pa mọ́ ọdún mẹ́wàá sẹ́yìn.
Báwo ni a ṣe ni iparun? Báwo la ṣe lè dojú kọ́ ìtúnṣe? Kí ni a, gẹ́gẹ́ bí orílẹ̀-èdè Musulumi, ṣe lè rántí ìbànújẹ tuntun - bí ikú ẹni àgbà tó kó ààrẹ aaye náà ṣe rí - nígbà tí a bá ń fi Palmyra hàn àwọn arinrin-ajo tó ń bọ́ láti ọjọ́ iwájú?
Láti ìyípadà ìṣàkóso ọdún tó kọjá, àwọn ìṣẹ̀Government ilẹ̀ Syria, awọn arákùnrin gbígbé àtẹ́yìnwá, ẹgbẹ́ ìṣàkóso àgbáyé àti àwọn olùfúnni n ṣiṣẹ́ lórí àwọn ìbéèrè wọ̀nyí. Wọ́n sọ pé ìmúpadà wọn yóò gba ìpẹ̀yà, yóò sì jẹ́ iye tó ga, àti pé àǹfààní agbegbe gbọdọ̀ kópa - pẹ̀lú àwọn tó dájú pé wọ́n kó kùtù fún ikú lákòókò àjálù.
“Palmyra nílò láti wọ́ èmi rẹ̀ padà, a sì ní ireti pé èmi rẹ̀ yóò pada. A gbọdọ̀ dúró mọ́ un kí o má bà jé,” ni Anas Haj Zeidan, olùdarí Ilana Gbogbogbo ti Antiquities àti Museums ti Syria, sọ ní àtàárọ̀ àìyọ́dì ìpàdé tí a ṣe ní Switzerland.
Palmyra ti fa àwọn arinrin-ajo fún ọ̀pọ̀ ọdún. Agatha Christie kọ̀wé nípa “èṣìlàkìfẹ́ rẹ̀ tó ń kó gbogbo rẹ̀ jọ pẹ̀lú àṣà ohun tó tó ga ní àárín ìkànsí gíga.” Ṣugbọn báyìí, àwọn otélu àti àwọn ilé ìfọ̀ sómo ti ti sẹ́sẹ̀, ọ̀pọ̀ onílé ti kúrò, àti pé àwọn iṣẹ́ àgbélébùú - omi, ina, intanẹẹti - kò sí. Nípa ogorun 80% awọn ilé ti jiya ni ogun, àwọn ibi àtẹ́gùn ti pa àwọn aráàlú.
Diẹ̀ nínú àwọn onílé ngbá ọjọ́ sí ẹsẹ̀ ọwọ́ ilé àwọn otélu tó ti barada láti gba arinrin-ajo, ṣùgbọ́n iṣẹ́ bẹ́ẹ̀ jẹ́ rara. Mr Haj Zeidan sọ pé ìtúnṣe aaye náà yóò gbà owó púpọ̀, ó sì le gba ọdún mẹ́fà tàbí mẹ́tà. Ó ṣe àtúnyẹ̀wò iṣẹ́ náà gẹ́gẹ́ bí ìrántí Syria, aiyé rẹ̀ àti ìmọ̀-ọkàn.
Nípa 80,000 eniyan ti bisita Palmyra lati ikẹhin 2024, eyi ti awọn alakoso sọ pé jẹ́ pataki ní ti ipo. Irè ni lati mu ọpọlọpọ arinrin-ajo wa ni akoko, ki a jẹ́ kó dájú pé Syria jẹ́ ailewu àti pé o ní itẹ́wọ́gba fún gbogbo tí wọ́n bá wá - pẹ̀lú àwọn arinrin-ajo tí ń bọ́ láti ilẹ̀ atako.
Àwọn amòye ṣi ń pinnu bí aṣáájú ìtúpalẹ̀ yẹ ki o lọ nípa àtúnṣe ni aiyé, gbàgúdá jé kó jẹ́ láti fi ìgbẹ́mọ aiyé silẹ gége bí àkóónú ìbáṣepọ́. Àwọn ẹjàméjù wa: àwọn ibi míì tó jiya lọwọ ISIS ti yan láti pa diẹ̀ nínú àìlera wọn bí apá ti ìrántí gbogbo.
Iṣẹ́ pajawiri jẹ́ kókó lẹ́yìn iṣedede iparun. Diẹ̀ nínú àwọn ebè àti àga ti dá yé lásán nítorí awọn pèsè; documenting ohun tó ṣẹlẹ̀ jẹ́ kókó láti rántí ètò Palmyra àti Syria pátá tí ọrọ̀ òdjò kì í sùn. Ní gbogbo rẹ̀, nipa idaji tàbí ju bẹ́ẹ̀ lọ ti agbègbè ìmọ̀-ìjè ti jiya ni ìbáṣepọ́, pẹ̀lú ọ̀pọ̀ awọn ilẹ̀ ìsèrè ti kó tàbí parun.
Àwọn alákóso ní ìpàdé náà sọ pé ìmọ̀ pataki wa ní àṣa pẹ̀lú àwọn ènìyàn agbegbe le dín iparun ku ní ọjọ́ iwájú. Diẹ̀ nínú awọn arákùnrin gbígbé àtẹ́yìnwá ti tè sí i pe ko ṣe ànfààní pupọ ní kópa pẹ̀lú agbegbe nígbà àkópọfẹ́, sọ pé kọ́ ìmọ̀ abáyọ ni àfikún tó pọ̀ si lórí ìfẹ́ eya àjọ.
Àwọn onílé lati Palmyra sọ pé ọ̀pọ̀ eniyan rí àwọn ruìn bí apá ti àjálù wọn àti idanimọ, àti pé ọ̀pọ̀ eleyi ni wọn ṣe eewọ̀ si wọn láti ṣàáwàà ilé ìkànsí nígbà táwọn ìlú tún fẹ́ gba padà. Wọ́n sọ pé àtúnṣe Palmyra, yẹ kí ó túnse agbegbe - pèsè àwọn ibi àtìlẹ́yìn ati àkúnya àwọn ènìyàn.
Kí Allah fún ogo sí àwọn tí ń ṣiṣẹ́ lati dáàbò bò àti tunse iró ayé tirẹ̀, àti kí ó di ibi ìràntí àti ìwòsàn fún gbogbo Syria.
https://www.thenationalnews.co