Ìrònú lórí "IQRA" – Ọ̀nà mìíràn láti rí Surah Al-Alaq

Assalamu alaikum, gbogbo ẹ̀yin. Láìpẹ́ yìí mo ti ń ronú jinlẹ̀ lórí ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ ti Surah Al-Alaq: "IQRA" – Kà á. Ohun tó wú mi lórí ni bí àṣẹ yìí ṣe ṣí sílẹ̀ tó. Kò sọ pé "ka ìwé yìí" tàbí "ka Kùránì nìkan." Ó kan sọ pé... kà á. Èyí sì mú mi ṣe kàyéfì: bóyá iqra kì í ṣe kìkì nípa kíkà àwọn ọ̀rọ̀ lórí ojú ewé. Bóyá ó jẹ́ ìkésíni láti ka ayé tí ó yí wa ká. Ka ìṣẹ̀dá. Ka àwọn ènìyàn. Ka ara rẹ. Ka ìtàn. Ka ìgbésí ayé àti ikú. Ka àwọn ìrírí tìrẹ fúnra rẹ. Ka sáyẹ́nsì, ìmọ̀ ọgbọ́n orí, àwọn ìlànà ìgbésí ayé fúnra rẹ̀. Lẹ́yìn náà, surah náà sọ pé, "Kà á ní orúkọ Olúwa rẹ tí ó dá." Ìgbà yẹn ni ó di jíjìn. Ó so bí a ṣe ń mọ nǹkan (epistemology) pọ̀ mọ́ ohun tí ó wà ní ti gidi (ontology). Surah náà tún sọ̀rọ̀ nípa ìpilẹ̀ṣẹ̀ wa – "Ó dá ènìyàn láti inú ohun tí ń rọ̀ mọ́" – tí ń tì wá láti wo ara wa gẹ́gẹ́ bí ohun tí a lè kẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀. Ó mẹ́nu kan kálàmù, èyí tó dúró fún kíkọ̀wé, ìtọ́jú ìmọ̀, fífi nǹkan lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn tó ń bọ̀ – bí ẹ̀kọ́ wa bá ṣe di ohun tí a pín, tí ó sì ń kọ́ ọ̀làjú. Ṣùgbọ́n lẹ́yìn náà, ìkìlọ̀ kan wà. "Dájúdájú, ènìyàn ń ré kọjá nígbà tí ó bá rí ara rẹ̀ bí ẹni tí kò nílò ẹlòmíràn." Èyí lágbára. Ìṣòro kì í ṣe pé a kò ní ìmọ̀. Ó jẹ́ pé nígbà tí a bá mọ púpọ̀, a lè bẹ̀rẹ̀ sí í rò pé a mọ gbogbo rẹ̀. Nítorí náà, ọ̀nà náà lè jẹ́: kà á kí o sì ṣèwádìí → ní ìmọ̀ → pa á mọ́ kí o sì pín in → ṣùgbọ́n wà nínú ìrẹ̀lẹ̀, rántí pé ẹni tó ń mọ̀ ní ààlà → kí o sì wà ní ìtọ́sọ́nà sí Allah. Àti ní ìparí, "Ọ̀dọ̀ Olúwa rẹ ni ìpadà." Gbogbo ìwádìí wa bá a ṣe wọ inú àwòrán títóbi jù. N kò sọ pé èyí nìkan ni ọ̀nà láti gbọ́ Surah Al-Alaq, tàbí pé a gbọ́dọ̀ fi ìmọ̀ ọgbọ́n orí rọ́pò tafsir rẹ̀. Ṣùgbọ́n ohun tó ń wú mi lórí ni èrò náà pé iqra jẹ́ ìpè láti ka òtítọ́ láì fi ààlà sí ohun tó yẹ kí a kà. Sáyẹ́nsì ń ka ìṣẹ̀dá. Ìmọ̀ ọgbọ́n orí ń ka èrò. Ìtàn ń ka ìtàn àwọn ènìyàn. Ìrírí ń ka ara ẹni. Ìfihàn jẹ́ ọ̀nà mìíràn láti gbọ́ òtítọ́. Gbogbo wọn kò jẹ́ ohun kan náà, a kò sì gbọ́dọ̀ dà wọ́n pọ̀ láìbìkítà. Ṣùgbọ́n bóyá gbogbo wọn darapọ̀ mọ́ ìsapá títóbi jù: ìgbìyànjú wa gẹ́gẹ́ bí ènìyàn láti túmọ̀ ayé. Ní ọ̀nà yẹn, iqra kò ní í ṣe nípa ohun tí a ó kà bí kò ṣe nípa bí a ṣe ń lọ sí ọ̀rọ̀ ìmọ̀. Ka gbogbo nǹkan, ṣùgbọ́n má ṣe rò pé ohun tí o ti kà ni gbogbo òtítọ́. Ìwọ̀ntúnwọ̀nsì yẹn láàárín ìfẹ́ láti mọ̀ àti ìrẹ̀lẹ̀ ni ohun tí mo rí pé ó fani mọ́ra nípa ìbẹ̀rẹ̀ surah yìí.