[Ọrọ] Tun ronu nipa Dopamine: Kii se Kemika Itẹlọrun Nikan - As-salamu alaykum
As-salamu alaykum - Mo fẹ́ pin ìkọ̀wé tó gùnà jù bẹ́ẹ̀ lọ nítorí pé àkíyèsí kékèké kan nípa akọlé yìí ti ní ikéde dára ṣáájú. Ọ̀pọ̀ ìmọ̀ràn nípa ìfaradà mú dopamine jẹ́ bíi pé ó jẹ́ "èrè" tàbí "ìyanu" kemikà ti ọpọlọ. Ó dà bíi pé ìmọ̀ràn, ṣùgbọ́n ó jẹ́ irọ̀ àti pé ó lè jẹ́ kó ṣeé lò: bí ìfaradà ṣe jẹ́ nkan tó ṣẹlẹ̀ sí ẹ, ní kemíkà, nígbà náà, akitiyan dà bíi pé ó jẹ́ kí a pa ọkọ nìkan, tàbí pé ó ní ìmúra kankan, àti pé pipadà ìfaradà dà bíi pé ikú àìmọ̀ràn tàbí àìlera kemikà. Dopamine jẹ́ okunfa pẹ̀lú, ó ní ká yẹra fun ìmúrasílẹ̀, ẹ̀kọ́, àti pé bí a ṣe bẹ̀rẹ̀ ìṣẹ́. Ó ń dáhùn ìbéèrè bíi “èyi jẹ́é títà?” àti “ṣé mo yẹ kí n bọ̀ sí kámá ní báyìí?” kọ́ ló “ṣé èyí dára?” Ìmọ̀ràn ìyanu pẹ̀lú ara rẹ ni àwọn eto míràn - opioids inú, serotonin, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ - pẹ̀lú ìmúran ìkànsí. Ọ̀kan lára ìmòran tó wulo láti rò nípa dopamine ni gẹ́gẹ́ bí ìkamẹ́rọ ẹ̀kọ́. Awọn neuron dopamine ń wí pé nígbà tí òtítọ́ yàtọ̀ sí ohun tí a nífẹ̀ẹ́ sí. Nígbà tí nkan ba dara jù bẹ́ẹ̀ lọ, dopamine máa nǹkan, a sì tun ṣe àtúnṣe àwòrán rẹ. Nígbà tí ó bá dára ju, dopamine máa dínkù, a sì tún ṣe àtúnṣe ni ọ̀tún. Lẹ́yìn ìgbà, yìí ṣe ìtàn àrà, ìfọwọ̀sowọpọ̀, àti àwọn ìfẹ́. Ohun tó ṣe pàtàkì ni àtọ́ka tó wà láàárín ohun tí a ń retí àti ohun tí ó ṣẹlẹ̀, tó jẹ́ pé ìmúrasílẹ̀, àìlera, àti àwọn èrè míràn fi dopamine hù bí a ṣe ńíhu: wọ́n dá àtọ́ka ìdanimọ́. Kò sí ohun tó mu dopamine ṣiṣẹ́ níbi tí “kí ló màá ṣẹlẹ̀,” tó jẹ́ pé ó jẹ́ ki àwọn iṣe kan wá yàtọ̀. Àpẹẹrẹ tó mọ́ ni iṣere, níbi tí àìlera ti ń jẹ́ kí ènìyàn maa ṣe é. O rí àkúnya tó jọmọ ni ọ̀pọ̀ àyíká àkúnya: mẹ́rìndínlógún é, ṣùgbọ́n lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, nkan kan wa tó tọ́ka sí ìdíran. Dopamine máa nímí àtúnṣe látàrí ìgbàgbọ́ tí àwọn ti ń wá nítorí pé ìgbàgbọ́ àwọn ti ń sẹ́yìn yàtọ̀. Ó sì tún jẹ́ pé àwọn ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ láti ọ́dọ̀ àfihàn jẹ́ kí ó dàbí pé ìṣẹ́ lérè nígbà táwọn ọkọ dopamine kúnà àti pé ń dojú kọ̀. Àwùjọ tó ń rẹ̀ ẹ̀sùn lè dàbí ẹni pé kó ní àtúnṣe láti ibẹrẹ, ṣùgbọ́n wọ́n ń kóyà lé ìtúra to pé. Nígbà tí ẹ̀san bá jẹ́ pé pọ̀, kùkù, àti kọ́ àfihàn ọdún, àkíyèsí ń jẹ́ kó jẹ́ pe a wulẹ́ ní "kí ni àjálù tó ń bò?" tí ó ní pé a ṣe ìtúnṣe. Ọpọlọ náà ń reti pé “nkan pataki lè ṣẹlẹ̀,” tori náà, àkíyèsí bá a ti rọ́rùn, a sì tún jẹ́ ògùṣù-pẹlẹ́pẹlẹ. Ìpinnu dáradára ṣi wà nipo, ṣùgbọ́n inú ìsọdakodo a kó mn'kà, a sì ń sankọ kó jẹ́ ìsọ́ dị́ ili. A yá gbogbo àwọn ìnàhùn yìí sí “dopamine = dákẹ́” jẹ́ bí a ṣe rí i pé yíwọn Ọjọ́ké. Ó ń fa àwọn tó ń ja bíbá àjọsọpọ̀ nípa bi atúmòràn tó lérè, gbà gbogbo ẹ̀ṣínṣe, a sì ti ko nǹkan àtúmòjúrè pé! Àtinúdá, a yen ko da ra bá àwọn ará so, ín wá fi dídá, ìmúrasílẹ̀, àti i ṣe ti tọ́ka gbígbawọ́ pé. Nígbà tó bá ya ni apá yìí, nǹkan ṣàì nisokolẹ̀! Nítorí náà, ó jẹ́ pé ọjọ́ tó pé, wọ́n ṣe àwọn ìtàn tán nǹkan tó wúlò; àti nítorí náà mọ̀ pé àjẹ́gídí ran ni +í iṣé obinrin fún ábáni. Kí Ọlọ́run fún wa ni tawfiq láti dán sùúrù wa, àkíyèsí wa, àti akitiyan wa sí ilẹ̀ tó mú ìnà ni.