Ọna meedogun ti o le mu inu didun wa si okan

As-Salaamu Alaikum. Mo ti ṣàjọpín irú nǹkan bẹ́ẹ̀ tẹ́lẹ̀, ọ̀pọ̀ èèyàn sì sọ pé ó ràn wọ́n lọ́wọ́. Èyí fiọnràn gbọnràn, àmọ́ inshaAllah, mo gbàdúrà pé kó jẹ́ ìtìlẹyìn fún àwọn tó ń la ìgbà òṣì kọjá. Gbogbo wa ló ní ìtàn ìbànújẹ́. Yálà èèyàn lówó tàbí tálákà, ó wà lára dáadáa tàbí ó ń tiraka, ápọ́n tàbí tí ó ti níyàwó, mọ̀ pé kò sẹ́ni tí kò ní ìbànújẹ́. Ṣùgbọ́n ìbànújẹ́, bí a bá kọbi ara sí i, tí a kò sì ṣàkóso rẹ̀, ó lè dàgbà, ó sì borí ẹni, ó ń kún ọkàn, ó ń sọ ara di aláìlera, ó sì ń mú wa wọ inú omijé àti àníyàn tí kò lópin. Imam Ibn al-Qayyim ṣàkíyèsí pé Kùránì kò sọ̀rọ̀ nípa ìbànújẹ́ bíkòṣe láti ṣèèwọ̀ fún un, bíi “Ẹ má ṣe kábàámọ̀,” tàbí láti sẹ́ ẹ, bíi “ẹ̀rù kò ní sí lórí wọn.” Àṣírí ibẹ̀ ni pé ìbànújẹ́ ń dí wa lọ́wọ̀ láti tẹ̀ síwájú, kò sì mú ohun rere kankan wá fún ọkàn. Kò sí ohun tó ń mú Shaytan láyọ̀ ju pé kí onígbàgbọ́ kábàámọ̀, kí wọ́n lè dá ìrìn àjò wọn sí Allah dúró, kí wọ́n sì dẹ́kun ṣíṣe àwọn iṣẹ́ rere. Pẹ̀lú èyí, ẹ gbọ́ ìmọ̀ràn mẹ́ẹ̀ẹ́dógún yìí. Kí Allah fi wọ́n jẹ́ ìtura fún àwọn tó wà nínú wàhálà, ìwòsàn fún àwọn tí ọkàn wọn fọ́, àti okun fún ìjàkadì inú tí gbogbo wa ń dojú kọ. **Àkọ́kọ́:** Máa rántí nígbà gbogbo pé Ẹni tí ó yọ̀ǹda àdánwò rẹ ni Allah, ìjọsìn tòótọ́ sì ni láti tẹríba fún ohun tí Ó yàn fún ọ, kí o sì fi ọkàn tó tẹ́lọ́rùn gbà á. Allah wí pé, “Àdánwò kankan kì í ṣẹlẹ̀ bíkòṣe pẹ̀lú ìyọ̀ǹda Allah. Ẹnikẹ́ni tí ó bá sì gba Allah gbọ́, Ó máa fi ọkàn rẹ̀ mọ̀nà.” ‘Alqama ṣe àlàyé pé èyí ń tọ́ka sí ẹni tí ìṣòro dé bá, ṣùgbọ́n tí ó mọ̀ pé látọ̀dọ̀ Allah ni wá, tí ó sì fi tẹ́lọ́rùn gbà á. **Èkejì:** Rántí pé Ẹni tí ó yan ìṣòro yìí fún ọ ni Olùbánikẹ́dùn, tí ó ń tọ́jú rẹ ju ìyá ara rẹ lọ. Òun ni Ọlọ́gbọ́n púpọ̀, Ó fẹ́ fi àǹfààní rẹ sí ọ ní àwọn ọ̀nà tí ò ò lè lóye. Àwọn Anabi mọ èyí. Ayyub kégàn pé, “Ìṣòro ti bá mi, Ìwọ sì ni Olùbánikẹ́dùn àwọn oníkẹ́dùn.” Ya’qub, nígbà tí ó pàdánù ọmọ rẹ̀, wí pé, “Allah ni olùtọ́jú dídára jù, Òun sì ló níkẹ́dùn ju àwọn tí ń ṣàánú lọ.” Fi sí ọkàn ẹni tí ń dán ọ wò: Ẹlẹ́dàá Olùbánikẹ́dùn àti Ọlọ́gbọ́n tí ó fẹ́ rere fún ọ ju pé ìwọ fúnra rẹ fẹ́ rẹ̀ lọ. **Ẹ̀kẹta:** Mọ̀ pé ìṣòro rẹ jẹ́ oògùn tí Allah fi inú rere ránṣẹ́ sí ọ. Oògùn nípa ẹ̀dá ni kíkanò-gbà á mọ́ra, kí o sì yẹra fún ṣíṣàfihàn inú bíbájà tàbí àìní sùúrù, bíbẹ́ẹ̀ kọ́, ìwòsàn náà kò ní ṣiṣẹ́. Imam Ibn al-Qayyim sọ pé, “Nígbà tí Allah bá fẹ́ rere fún ẹnìkan, Ó ń fún wọn ní ìwọ̀n àdánwò àti ìyọnu, tí ń mú kí wọ́n pọ̀ àwọn àìsàn inú tó léwu jáde, títí wọ́n fi di mímọ́, wọ́n sì ṣe tán fún àwọn ìpele gíga jù nínú ayé yìí-jíjọsìn Allah-àti àwọn ẹ̀san gíga jù ní Ọ̀hún-un-rírí Allah àti sísún mọ́ Ọn.” Ọ̀pọ̀ ìgbà ni ẹlẹ́ṣẹ̀ agbaramọ̀mú máa ń díde rẹ̀ dúró látàrí àjálù tó rẹ̀ ẹ̀ sílẹ̀. Ó sì di ẹni tó ń kírun, tó ń ka Kùránì, tó ń ṣe àdúrà, tó sì jẹ́ olódodo. Gbẹ́kẹ̀lé pé oògùn àdánwò ń yọ àwọn àìsàn tí ò lè rí lọ, ṣùgbọ́n tí ó ṣe pàtàkì láti lọ. **Ẹ̀kẹrin:** Àwọn tí wọ́n ǹ jìyà jù ni wọ́n súnmọ́ Allah jù. Wọ́n béèrè lọ́wọ́ Anabi (àlàáfíà fún un): “Ta ló ń dojú kọ àdánwò púpọ̀ jù?” Ó sọ pé, “Àwọn Anabi, lẹ́yìn náà àwọn tó jọ wọ́n jù, lẹ́yìn náà àwọn tó tẹ̀lé wọn. Èèyàn máa ń ní àdánwò ní ìbámu pẹ̀lú ìgbàgbọ́ wọn. Bí ìgbàgbọ́ wọn bá lágbára, àdánwò náà máa ń pọ̀ sí i; bí ó bá jẹ́ aláìlágbára, a máa ń fúyẹ́ sí i. Ẹrú kan kò ní í dáwọ́ àdánwò dúró títí yóò fi máa rìn lórí ilẹ̀ láìsí ẹ̀ṣẹ̀.” Ìdí nìyẹn tí àwọn kan nínú àwọn àmọ̀dájọ́ wa àkọ́kọ́ fi sọ pé: “Ẹnikẹ́ni tí ìpọ́njú bá dé bá, a ti fi sí ọ̀nà àwọn Anabi.” **Ẹ̀karùn-ún:** Àdánwò rẹ jẹ́ àmì pé Allah fẹ́ rere fún ọ. Anabi (àlàáfíà fún un) sọ pé, “Nígbà tí Allah bá fẹ́ rere fún ẹnìkan, Ó ń yára fi ìṣòro wọn hàn ní ayé yìí, ṣùgbọ́n nígbà tí Ó bá fẹ́ ohun míràn, Ó ń falẹ̀ ìyà wọn dúró láti san án ní kíkún ní Ọjọ́ Ìdájọ́.” Al-Fudail Ibn ‘Iyad sọ pé, “Allah ń tọ́jú ẹrú onígbàgbọ́ rẹ̀ nípasẹ̀ àdánwò, gẹ́gẹ́ bí èèyàn ṣe ń tọ́jú ẹbí rẹ̀ pẹ̀lú inú rere.” Ó tún sọ pé, “O ò ní tọ́ ìgbàgbọ́ tòótọ́ wò títí ìwọ yóò fi rí àdánwò bí ìbùkún, àti ìgbádùn bí àjálù.” **Ẹ̀kẹfà:** Lóye pé Allah lè fẹ́ ìpele kan pàtó nínú Ọgbà Ọ̀run fún ọ, ṣùgbọ́n àwọn iṣẹ́ rẹ kò dé ibẹ̀, nítorí náà, Ó ń ràn ọ́ lọ́wọ́ nípasẹ̀ àdánwò. Anabi (àlàáfíà fún un) sọ pé, “Bí Allah bá yan ipò kan nínú Jannah fún ẹrú kan tí àwọn iṣẹ́ wọn kò tó sí, Ó máa ń dán wọn wò nínú àlàáfíà, dukia, tàbí àwọn ọmọ, lẹ́yìn náà, Ó máa ń fún wọn ní sùúrù láti yọrí sí, kí wọ́n lè dé ipò náà.” Nígbà tí o bá mọ̀ pé àníyàn àti ìṣòro rẹ jẹ́ ọkọ̀ gòkè nínú Ọ̀hún-un, ó máa ń rọrùn púpọ̀ láti fara dà á. **Ẹ̀keje:** Rántí pé ẹrù tó wúwo jù nínú ayé àti Ọ̀hún-un ni ẹ̀ṣẹ̀, ipò tí o wà yìí sì ń tiì yọ wọ́n lọ́nà tító. Anabi (àlàáfíà fún un) sọ pé, “Kò sí ìpọ́njú, àìsàn, àníyàn, ìbànújẹ́, tàbí kódà ẹ̀gún tí ń gúnni tí ó bá kan onígbàgbọ́ àyàfi pé Allah máa ń fi pa àwọn ẹ̀ṣẹ̀ wọn kan rẹ́.” Ó tún sọ pé, “Nígbà tí èèyàn bá ṣàìsàn, Allah máa ń rán àwọn angẹli méjì, Ó sì máa ń sọ pé, ‘Ẹ gbọ́ ohun tí wọ́n ń sọ fún àwọn àlejò.’ Bí wọ́n bá yin Allah, tí wọ́n sì sọ̀rọ̀ dáradára, Allah máa ń sọ pé, ‘Ẹrú mi ní àdéhùn kan: bí mo bá gba ẹ̀mí wọn, wọ́n ń lọ sí Ọgbà Ọ̀run; bí mo bá mú wọn láradá, mo máa fi èyí tó dára rọ́pò ẹran ara àti ẹ̀jẹ̀ wọn, mo sì máa pa ẹ̀ṣẹ̀ wọn rẹ́.’” Àwọn aṣáájú wa máa ń kí ara wọn ní oríire lẹ́yìn tí wọ́n bá ti rí ìwòsàn, wọ́n máa ń sọ pé, “Ẹ kú ìwẹ̀nùmọ́.” Kì í ṣe pé àwọn ìṣòro ń fúyẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ nìkan ni, ṣùgbọ́n wọ́n tún ń fi kún àwọn iṣẹ́ rere. Anabi (àlàáfíà fún un) sọ pé, “Nígbà tí àwọn tí wọ́n gbé nínú ìgbádùn bá rí ẹ̀san àwọn tí wọ́n jìyà ní ayé yìí, wọ́n á wù kí awọ wọn ti fi àwọn ẹ̀ta lọ́wọ́.” Ìdí nìyẹn tí àwọn kan nínú àwọn àmọ̀dájọ́ ti sọ pé, “Láìsí àdánwò, a óò pàdé Allah lọ́wọ́ òfìfo.” Imam Ibn al-Qayyim mẹ́nu kan obìnrin olùfọkànsìn kan tí ó pàdánù ìka kan àmọ́ ó rẹ́rìn-ín. Nígbà tí wọ́n béèrè ìdí, ó sọ pé, “Dídùn ẹ̀san náà mú mi gbàgbé ìdùnnú ìrora náà.” Imam Ibn Qudamah sọ pé, “Bí ọba kan bá sọ fún tálákà kan pé, ‘Ní gbogbo ìgbà tí mo bá fi ọ̀pá kékeré yìí lù ọ́, mo máa fún ọ ní ẹgbẹ̀rún dinar,’ ọkùnrin náà yóò fẹ́ kí wọ́n máa lù ú lọ́pọ̀ ìgbà, kì í ṣe nítorí pé kò dunni ni, àmọ́ nítorí àbájáde tó ń retí.” **Ẹ̀kẹjọ:** Ohun tó ń ṣẹlẹ̀ sí ọ jẹ́ nítorí ẹ̀ṣẹ̀ ara rẹ. Allah wí pé, “Ìṣòro ohunkóhun tó bá dé bá ọ jẹ́ nítorí ohun tí ọwọ́ rẹ ti ṣe.” Torí náà, dípò kí o tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìbànújẹ́, yíjú sí ìrònúpìwàdà, nítorí èyí jẹ́ ọ̀nà pàtàkì láti lé àwọn àdánwò kúrò. ‘Ali (kí Allah yọ́nu fún un) sọ pé, “Gbogbo àdánwò ni ó ń wá látinú ẹ̀ṣẹ̀, kò sì kúrò bíkòṣe nípasẹ̀ ìrònúpìwàdà.” **Ẹ̀kẹsàn-án:** Mọ̀ pé ohun tó dé bá ọ ti pinnu láti ṣẹlẹ̀, kò sì le è yẹra fún un. A ti kọ ọ́ sílẹ̀ ní ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún ṣáájú kí a tó dá àwọn ọ̀run àti ilẹ̀. Allah wí pé, “Kò sí àdánkankan tó ń ṣẹlẹ̀ lórí ilẹ̀ tàbí nínú ara yín bíkòṣe pé ó wà nínú Àkọsílẹ̀ kan kí A tó mú un wá-dájúdájú, èyí rọrùn fún Allah.” Ohun àkọ́kọ́ tí Allah dá ni kálámù, Ó sì pàṣẹ fún un láti kọ. Nígbà tí ó béèrè ohun tí yóò kọ, a sọ fún un pé: “Kọ gbogbo ohun tó máa ṣẹlẹ̀ títí di Ọjọ́ Ìdájọ́.” Torí náà, yálà a bẹ̀rù tàbí a fọkàn balẹ̀, a ṣàròyé tàbí a tẹríba, àṣẹ Allah gbọ́dọ̀ ṣẹlẹ̀. Má ṣe fi ìpàdánù míràn kún àdánwò rẹ-ìpàdánù ẹ̀san sùúrù. ‘Ali (kí Allah yọ́nu fún un) sọ pé: “Bí o bá ní sùúrù, àṣẹ Allah máa ṣẹlẹ̀, wọ́n sì san ẹ̀san fún ọ; bí o kò bá ní sùúrù, ó ṣì máa ṣẹlẹ̀, àmọ́ o ti dẹ́ṣẹ̀.” **Ẹ̀kẹwàá:** Bójú tó àwọn àníyàn rẹ nípa ríràn àwọn èèyàn lọ́wọ́ lọ́nàkọnà. Bí ìgbé ayé bá di ẹrù, wá ẹni tí ó nílò ìrànwọ́, fún wọn ní oúnjẹ, yá wọn lówó, tu àwọn tí ó kábàámọ̀ nínú. Kódà ohun kékeré bíi ṣíṣe ààyè fún arákùnrin kan láti jókòó sẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ nínú yàrá tó kún fáìfáì lè ṣí ọkàn rẹ sí ayọ̀. Allah wí pé, “Ẹ̀yin tí ẹ gbàgbọ́! Nígbà tí a bá sọ fún yín láti ṣe ààyè nínú àwọn ìpàdé, ẹ ṣe ààyè; Allah yóò ṣe ààyè fún yín.” Ṣe ààyè nínú ìgbé ayé àwọn èèyàn, Allah yóò sì ṣe ààyè nínú ọkàn rẹ, dukia rẹ, àlàáfíà rẹ, àti sàárè rẹ. **Ẹ̀kọkànlá:** Gbiyanju láti wà nínú àwọn ìpàdé ìmọ̀ àti ìrántí. Nígbà tí a bá nírẹ̀wẹ̀sì, a máa ń fẹ́ yà sọ́tọ̀ kúrò lọ́dọ̀ àwọn èèyàn àti àwọn ibi rere, èyí tó ń mú kí ìbànújẹ́ wa pọ̀ sí i. Àlàáfíà tí o ń sáré kiri wà nínú mọ́ṣálásí. Anabi (àlàáfíà fún un) sọ pé, “Nígbàkigbà tí àwọn èèyàn bá péjọ sí ọ̀kan nínú àwọn ilé Allah, tí wọ́n ń kà, tí wọ́n sì ń kẹ́kọ̀ọ́ Kùránì pọ̀, ìbàlẹ̀ ọkàn máa ń sọ̀ kalẹ̀, ikẹ́dùn máa ń bo wọn, àwọn angẹli yóò yí wọn ká, Allah yóò sì dárúkọ wọn.” Nígbà tí àníyàn bá wúwo, pe ọ̀rẹ́ kan, kí o sì pè é wá sí mọ́ṣálásí láti ka Kùránì, kí ẹ sì ka tafsir pọ̀, kí o sì wo bí ọkàn rẹ ṣe ń yí padà. **Ẹ̀kejìlá:** Jẹ́ kí ìrántí Allah di ibi ìsádi rẹ. Gbogbo onígbàgbọ́ ló mọ̀ bí èyí ṣe ṣe pàtàkì tó fún gbígbógun ti àníyàn. Allah sọ fún Òjíṣẹ́ Rẹ̀ pé, “Dájúdájú, A ti sọ Kùránì kalẹ̀ fún ọ ní ìpínpín. Torí náà, ní sùúrù fún àṣẹ Olúwa rẹ, má sì ṣe tẹríba fún ẹlẹ́ṣẹ̀ tàbí aláìgbàgbọ́ kan. Kí o sì rántí orúkọ Olúwa rẹ láàárọ̀ àti lálẹ́. Kí o sì forí kanlẹ̀ fún Un, kí o sì yìn ín ní jíjìn fún ìgbà pípẹ́ nínú òru.” Ibn Taymiyyah sọ nípa àwọn ẹsẹ wọ̀nyí pé: “Allah ti pàṣẹ fún Anabi Rẹ̀ láti rántí Rẹ̀ láàárọ̀ àti lálẹ́, nítorí ìrántí Rẹ̀ ni ìrànwọ́ títóbi jù nínú fífi sùúrù hàn. A tún sọ fún un láti gbàdúrà ní òru, nítorí àdúrà òru ń ṣèrànwọ́ fún àwọn iṣẹ́ ọ̀sán, ó sì jẹ́ orísun okun.” Ronú nípa àníyàn tí Musa àti arákùnrin rẹ̀ dojú kọ nígbà tí a sọ fún wọn láti dojú kọ Fir'auna, ẹni tí ó sọ pé òun ni Ọlọ́run. Báwo ni a ṣe sọ fún wọn láti bójú tó iṣẹ́ yìí? Allah wí pé, “Ẹ lọ, ìwọ àti arákùnrin rẹ, pẹ̀lú àwọn àmì Mi, ẹ má sì ṣe dẹwọ́ nínú ìrántí Mi.” Èyí ni ohun ìjà wọn lòdì sí apààyè burúkú jù lọ. Shaykh As-Sa’di ṣe àlàyé pé: “Ìrántí Allah ń ṣèrànwọ́ nínú gbogbo ọ̀ràn, ó ń mú kí àwọn nǹkan rọrùn, ó sì ń fúyẹ́ wọn.” **Ẹ̀kẹtàlá:** Boyá Allah dán ọ wò láti yẹra ohun kan tó burú ju bẹ́ẹ̀ lọ tí ń bọ̀ wá sí ọ. O ò lè mọ ohun tí wọ́n ń gbèrò. Àwọn àmọ̀dájọ́ sọ ìtàn kan nípa ọba kan àti òjíṣẹ́ olódodo rẹ̀. Nígbàkigbà tí ìṣòro bá dé, òjíṣẹ́ náà máa ń sọ pé, “Allah kì í yàn bíkòṣe ohun tó dára jù.” Lọ́jọ́ kan, bí wọ́n ti ń jẹun, ọba gé ọwọ́ rẹ̀ takuntakun. Òjíṣẹ́ náà tún ọ̀rọ̀ rẹ̀ sọ. Ọba náà, tí ara rẹ̀ bajẹ́, fi òjíṣẹ́ sẹ́wọ̀n-síbẹ̀, òjíṣẹ́ náà ṣì sọ pé, “Allah kì í yàn bíkòṣe ohun tó dára jù.” Lẹ́yìn náà, ọba lọ sọ́dẹ ní òun nìkan. Ó ṣìnà wọ ilẹ̀ àwọn abọ̀rìṣà, wọ́n sì mú un láti fi rúbọ. Wọ́n ṣàkíyèsí ọwọ́ rẹ̀ tó gbọgbẹ́, wọ́n sì dá a sílẹ̀, wọ́n rò pé kò tó nǹkan. Ọba padà dé, ó rí i pé Allah kì í yàn bíkòṣe ohun tó dára jù. Ó dá òjíṣẹ́ náà sílẹ̀, ó sì béèrè pé, “Mò rí ohun rere nínú ọgbẹ́ mi, ṣùgbọ́n nígbà tí mo fi ọ́ sẹ́wọ̀n, ohun rere wo ló wà?” Òjíṣẹ́ náà dáhùn pé, “Bí mo bá ti wà pẹ̀lú rẹ sọ́dẹ, èmi ni a ó fi rúbọ.” Nínú gbogbo àdánwò, jẹ́ kí ọ̀rọ̀ àpóògùn rẹ jẹ́ “Allah kì í yàn bíkòṣe ohun tó dára jù.” Allah wí pé, “Bóyá ẹ kórìíra ohun kan, ó sì dára fún yín; bóyá ẹ fẹ́ràn ohun kan, ó sì burú fún yín. Allah mọ̀n, ẹ̀yin kò sì mọ̀.” **Ẹ̀kẹrìnlá:** Ìṣòro náà tóbi bí o ṣe fẹ́ kó tóbi. Òwe Lárúbáwá kan sọ pé, “Rọ̀ ọ́, yóò sì rọ̀,” ìyẹn pé sọ òkè ńlá di òkìtì tó kéré. Ọ̀nà láti ṣe é nìyí: a) Ronú nípa ohun tó burú jù. A béèrè lọ́wọ́ obìnrin kan tí ó farada ìpọ́njú gígùn bí ó ṣe ní sùúrù. Ó sọ pé, “Nígbà tí mo bá dojú kọ àdánwò, mo máa ń rántí Iná Ọ̀run Àpáàdì, ìṣòro mi sì máa ń dín kù títí yóò fi kéré bí eṣinṣin.” b) Dúpẹ́ lọ́wọ́ Allah pé kò burú jù. O pàdánù ojú kan? Dúpẹ́ pé o kò pàdánù méjèèjì. O ṣẹ́ apá kan? Dúpẹ́ pé kì í ṣe ọ̀pá-ẹ̀yìn rẹ. Olùjọsìn kan, Muhammad Ibn Wasi’, ní egbò kan lára awọ. Ọ̀rẹ́ kan rẹ̀ kó ẹ̀rù bà á, àmọ́ ó sọ pé, “Alhamdulillah, kì í ṣe lórí ahọ́n mi tàbí ìpéǹpéjú mi!” A gbọ́ tálákà kan, afọ́jú, aláàbọ̀ ara, tí ń sọ pé, “Gbogbo ọpẹ́ fún Allah tí Ó fi ojúrere sí mi ju ọ̀pọ̀ àwọn ẹrú Rẹ̀ lọ.” Nígbà tí a béèrè bó ṣe rí bẹ́ẹ̀, ó sọ pé, “Ó fún mi ní ahọ́n tó ń rántí Rẹ̀, ọkàn tó ń yìn ín, àti ara tó ní sùúrù pẹ̀lú àdánwò.” c) Dúpẹ́ lọ́wọ́ Allah pé àdánwò náà kò ṣe pẹ̀lú ẹ̀sìn rẹ. ‘Umar Ibn Al-Khattab sọ pé, “Nínú gbogbo àdánwò, mo rí ìbùkún mẹ́rin: kì í ṣe nínú ẹ̀sìn mi, mo lè gbà á, kò burú jù, mo sì nírètí ẹ̀san.” d) Ka àwọn ojúrere Allah sórí rẹ. Ó máa ń banú jẹ́ nígbà tí a bá fọ́jú sí àìlóǹkà ìbùkún, tí a sì ń rí ọ̀kan tí a pàdánù nìkan. Nígbà tí a gé ẹsẹ̀ ‘Urwa b. Zubair, ẹnìkan sọ pé, “Allah ti pa ọ̀pọ̀ jù lọ nínú rẹ mọ́-ọpọlọ rẹ, ahọ́n rẹ, ojú rẹ, ọwọ́ rẹ, àti ẹsẹ̀ kan.” ‘Urwa dáhùn pé, “Kò sẹ́ni tó tù mí nínú ju ìyẹn lọ.” Àwọn kan ń ṣàròyé pé owó wọn kéré, àmọ́ béèrè pé: “Ṣé o lè ta ojú rẹ fún iye ńlá kan?” Rárá. “Gbígbọ́ rẹ? Ọ̀rọ̀ sísọ? Ọpọlọ rẹ?” Ní gbogbo ìgbà, rárá. Torí náà, ní tòótọ́, o jẹ́ olówó mílíọ́nù-báwo lo ṣe lè ṣàròyé? e) Rántí pé bí ìkùukùu ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn, yóò kọjá lọ. Ronú nípa àwọn tí a dán wò pẹ̀lú àìsàn tàbí ìpàdánù. Ní ìgbà náà, wọ́n rò pé àwọn kò lè rí ìwòsàn mọ́, ṣùgbọ́n àkókò kọjá, wọ́n láradá, ohun tó ń fọ ọkàn wọn di ìrántí tó jìnnà. Gbogbo àwọn tí wọ́n ń rẹ́rìn-ín mọ́lẹ́ yí ọ ká-ṣebí wọ́n sunkún nígbà kan? Wọ́n sunkún, àmọ́ àkókò yí àwọn nǹkan padà. Shaykh ‘Ali al-Tantawi sọ pé, “Àwọn tí ń jìyà àìsàn, òṣì, ẹ̀wọ̀n, tàbí ìnilára-ọjọ́ kan ń bọ̀ tí èyí yóò jẹ́ ìrántí àti ìtàn lásán tí wọ́n pín pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́.”f) O kan wo yika. O yá, o máa rí i pé gbogbo èèyàn ló ń tiraka lọ́nà kan tàbí òmíràn. **Ẹẹ̀ẹ́dógún:** Má ṣe retí pé ayé yìí máa jẹ́ ohun tí wọn kò dá a fún. Ìdánwò kì í rọrùn-kí ló sì jẹ́ ìgbésí-ayé yìí bí kò ṣe ìdánwò? Àwọn ọjọ́ tó rọrùn ṣọ̀wọ́n gan-an, wọ́n jẹ́ ìyàtọ̀. Allaah sọ pé, "Dájúdájú a ṣẹ̀dá èèyàn sínú ìṣòro." Ìṣòro nínú oyún, ìbí, ẹ̀kọ́, iṣẹ́, ìgbéyàwó, títọ́ ọmọ, ìlera, ọjọ́ ogbó, àti ikú. Ẹnikẹ́ni tó bá ń retí pé kí ìgbésí-ayé má ní ìṣòro, tàbí tó rò pé òun nìkan ló ń jìyà, tàbí tó gbà pé òun ló ń jẹ ìyà jù lọ, irú ẹni bẹ́ẹ̀ ṣìna; gbogbo wa ni a ń dán wò. Ibn ‘Uyayna sọ pé, "Ayé yìí jẹ́ ìbànújẹ́, nítorí náà nígbà tí ọjọ́ rọrùn bá dé, kà á sí àfikún." ‘AbdurRahman An-Naasir, olórí ńlá kan ti Andalusia, ṣe àkọsílẹ̀ àwọn ọjọ́ ìrọ̀rùn rẹ̀. Lẹ́yìn ogún ọdún tó ju àádọ́ta lọ lórí ìṣàkóso tó kún fún ìjàkadì, ó rí pé ọjọ́ mẹ́rìnlá péré ni irú àwọn ọjọ́ bẹ́ẹ̀. Nítorí náà, kọ́ ara rẹ láti tẹ́wọ́ gba ayé yìí gẹ́gẹ́ bí ìdánwò fún ìgbà díẹ̀, kí o sì rántí èsì Imam Ahmad nígbà tí wọ́n bi í pé, "Nígbà wo la ó sinmi?" Ó sọ pé, "Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn ìṣísẹ̀ àkọ́kọ́ rẹ sínú Jannah." Mo bẹ Allaah pé kí Ó jẹ́ ká ṣe ìṣísẹ̀ yẹn, ṣùgbọ́n títí ìgbà náà, múra sílẹ̀ fún ohunkóhun tí ìgbésí-ayé bá mú wá. Èyí ni ayé, gbogbo wa sì wà nínú rẹ̀ pa pọ̀. Kí Allaah fi àwọn kókó mẹ́ẹ̀ẹ́dógún wọ̀nyí ṣe ìtùnú ní àárín ìrìn-àjò kúkúrú wa sí ọ̀dọ̀ Rẹ̀ àti Ọ̀run. Ní tòótọ́, nínú àánú Allaah lórí ẹ̀dá wa aláìlera, Kò so ayọ̀ pípé mọ́ ohunkóhun àyàfi Òun-kì í ṣe sí àwọn ìyàwó, iṣẹ́, àwọn ọmọ, ọrọ̀, ìlera, tàbí ohunkóhun mìíràn. Àwọn nǹkan wọ̀nyẹn, bí wọ́n bá sọnù, a lè fi rọ́pò wọn. Ṣùgbọ́n bí Allaah bá sọnù, kí ló lè rọ́pò Ẹni náà? Ìbànújẹ́ gidi kì í ṣe pé àwọn nǹkan wọ̀nyẹn sọnù; ó jẹ́ pé Ẹni Tí Kò Ṣeé Rọ́pọ̀ sọnù ni. "Ẹnikẹ́ni tó bá ṣe rere, ọkùnrin tàbí obìnrin, tí ó sì gbàgbọ́-Dájúdájú A óò fún wọn ní ìgbésí-ayé aláyọ̀."