Nega "Ilm vs Din" bahsi ma'nosiz

Salom, hammaga. Ko'p odamlar – faqat musulmonlar emas, balki ayniqsa ateistlar – ilm va dinni go'yo ular bir-birlari bilan kurashayotgandek muhokama qilayotganini ko'raman. Ammo ochig'i, bu butunlay noto'g'ri yondashuv. Men islonga qaytganman va ayni paytda zarralar fizikasi sohasida ishlaydigan olimaman. Mening nazarimda, ilm va din raqib emas. Aslida, ular turli yo'lda ketadi – ba'zida ular hatto chiroyli tarzda mos tushadi. **Ilm** mohiyatan biz ko'rgan **fizik** dunyoni tushuntiradi. **Din** esa, yana bir tomondan, katta falsafiy va **metafizik** savollar bilan shug'ullanadi. Ular alohida sohalar, xuddi hech kim matematika bilan tarix raqobatlashadi demaganday, to'g'rimi? Endi, islomiy tomondan qarasak, koinotni o'rganish Allohning ijodini o'rganish demak, Qur'an buni *oyat*lar, ya'ni belgilar deb ataydi. Ibn al-Haysam va Al-Xorazmiy kabi ko'plab buyuk musulmon olimlar aslida tabiiy dunyoni tadqiq qilishga o'z imonlari orqali undalganlar – va ularning ishi zamonaviy ilmga asos solgan. Ilmiy tomondan esa, ilmiy metodning katta qismi biz **bilmaydigan** narsalarni ko'rsatishdan iborat. Shuning uchun, kimdir "X narsaga **hech qanday** dalil yo'q" desa, bu "X narsaga **qarshi** dalil bor" degani emas. Oddiy odamlar buni doim chalkashtirib yuborishadi va bu ilmning sadoqatiga putur yetkazadi. Demak, ilmiy metod Alloh bor-yo'qligini yoki Jannat va Jahannam kabi narsalarni aniqlab berolmasligi kerak – va biza ham bunga qodir emas. Kim bunga da'vo qilsa, u metoddan noto'g'ri foydalanayotgan bo'ladi. Shunday qilib, ilm va din "dushman" emas. Ular haqiqatimiz haqida turli xil **savollarni** so'rash uchun turli xil vositalar, xolos.