Islom qoidalarini yuragim istaklari bilan murosalashtirishda qiynalayapman
Assalomu alaykum hammaga. Bir muncha vaqtdan beri ichimdagi ziddiyat bilan yashayapman va shunchaki yuragimni yengil qilmoqchiman. Juda an'anaviy oilada o'sganman, bolaligimda Islomga munosabat asosan qo'rquvga asoslangan edi – buni qil, buni qilma, bo‘lmasa... Keyinchalik uzoqlashdim, hatto o‘zimni agnostik deb atadim, pandemiya oldidan Qur'onni o‘qib, asta-sekin qayta yo‘l topa boshladim. Shundan so‘ng bir paytlar juda chuqur, juda tez sho‘ng‘ib ketdim. Qattiqqo‘l ustozlarni kuzata boshladim, kiyinishimni yanada yopiqroq qildim, hatto niqob ham taqdim. O‘zimni yagona haqiqatni topdim deb o‘ylab, dunyodan qochishni, turmush qurishni va faqat uyga va ibodatga e'tibor qaratishni xohladim. Lekin bu sog‘lom emasdi – dunyoni butunlay chetga surishga urinayotgandim, bu esa davomli emas. Qattiq jamiyatni, xuddi Amish pufagiga o‘xshashni orzu qilardim, ammo topganim oddiy insoniy muammolar: guruhbozlik, mayda-chuydaga e’tibor, takfir bo‘ldi. Bu meni juda charchatdi. Endimi? Men oddiygina musulmonman. Allohga ishonaman va dunyodan yashirinmay, mazmunli hayot kechirishni xohlayman. Islomim asosan shaxsiy, o‘zim bilan Alloh o‘rtasida. Masjidga ma’ruzalarga boraman, lekin yorliqlarga osilib qolmayman – na salafiy, na bitta mazhabga qat’iy amal qiladigan, na Asariy/Ash'ariy bo‘linishiga juda berilganman. Sunniy va shialarni birodar musulmonlar deb bilaman, garchi sunniylikka moyil bo‘lsam-da. Ammo o‘sha haddan tashqari bosqichdan so‘ng, orqaga chekinishga majbur bo‘ldim va meni hanuz bezovta qilayotgan qismlarga qanday qayta yaqinlashishni tushunmayapman. Gap shundaki, men islom aqiydasiga chin dildan ishonaman. Uch birlikni rad etaman, Isoni Allohning o‘zidan tug‘ilgan o‘g‘li deb qabul qilolmayman, Eski Ahddagi Xudoning qo‘pol tasviri esa menga mos kelmaydi, shuning uchun umuman yahudiylik va xristianlik mos kelmaydi. Alloh, payg‘ambarlar, farishtalar haqidagi islomiy qarashlar – barchasi qalbimga mantiqiy tuyuladi. Ammo ijtimoiy qoidalarga kelganda, ayniqsa ayollar, turmush va oila bilan bog‘liq masalalarda, devorga taqaladiganday bo‘laman. Bugungi dunyoda “muammoli” deb ataladigan mavzular: valiy, bo‘lajak turmush o‘rtog‘i bilan tabiiy ravishda uchrashmaslik yoki undan oldin do‘stona munosabatda bo‘lmaslik, qat’iy gender rollar, mahram qoidalari, ko‘p xotinlik, taloq qonunlari – bularni hazm qilish menga qiyin. G‘arbda ulg‘ayib, o‘z ichki izlanishlarimni qilib chiqqan holda, o‘zimni bu masalalarda ko‘proq dunyoviy qarashga, hatto xristianlikdan ilhomlangan qarashga moyil ko‘raman, garchi bu bizning yo‘limiz emasligini bilsam-da. Men o‘zimni xotin va ona bo‘lishga chaqirilganday his qilaman; bu kimligimning chuqur bir qismidir. Ammo g‘aybga bo‘lgan e’tiqodim, an’anaviy tarbiyam va o‘zim yo‘l ochgan yo‘lim bilan tanlovlar o‘rtasida qotib qolgandayman: yo qiynaladigan qoidalar bilan yashashga majburlab, doimiy aybdorlik hissini boshdan kechirish, yoki xohlaganimdek yashab, Allohning qonuni deb bilgan narsaga amal qilmayotganimni bilishning og‘irligini ko‘tarish, yoki umuman turmush va oila orzulillarimdan voz kechish – ammo keyin sheriklikka bo‘lgan tabiiy istakni qanday yengaman? Ehtimol, boshqa yo‘l bordir: Islomni chuqurroq o‘rganib, e’tiqodim bilan qalbim o‘rtasida ko‘prik quradigan tushuncha topish va shunga o‘xshash qaraydigan turmush o‘rtoq topish. Bilmadim. Shunchaki aniqlik berishini so‘rab duo qilaman. Shunga o‘xshash holatni boshdan kechirganlar bormi? O‘z diningizni ushlab qolib, qalbingiz chinakamiga nimaga muhtojligini tan olib, qanday yashadingiz?