Agar biz Pashshani ham Yarata Olmasak, Allohning Huzurida Kim Bo‘lamiz?

Qur'onda ba'zida Alloh shunchaki aytib qo‘ymaydi. U bizni to‘xtashga majbur qiladi. Birgina jumla bilan g‘ururimizni sindiradi. O‘z-o‘zimizga o‘rab olgan har qanday soxta kuch-qudratni olib tashlaydi. Shunday lahzalar ichida bittasi mana bu da'vo: "Albatta, Allohdan boshqa ibodat qiladiganlaringiz, hattoki hammalari birga yig‘ilishsa ham, pashshani yarata olmaydilar." Pashsha. Nega pashsha? Nega tog‘ emas? Yoki quyosh? Yoki osmonlar? Chunki Alloh bizga o‘zimiz haqimizda qo‘rqinchli bir narsani ko‘rsatmoqchi bo‘ldi. Agar U "galaktika yarating" desa, bosh chayqab, "ha, qilolmaymiz" derdik. Agar "okeanlarni yarating" desa, rozi bo‘lardik. Lekin pashsha? Qani endi, barcha aqlimiz, ilmimiz, texnologiyamiz bilan, albatta, buni eplay olamiz-ku? Atomni parchalaymiz. Inson genomini xaritalaymiz. Yurak transplantatsiyasini amalga oshiramiz. Quyosh sistemamizdan tashqariga mashinalar jo‘natamiz. Bir necha soniyada savollarga javob beradigan kompyuterlar quramiz. Sun'iy idrok haqida shu qadar g‘ururlanib gapiramiz. Har bir yangi kashfiyotni nishonlaymiz. Keyin Alloh birgina savol bilan barcha sivilizatsiyani jim qiladi: Pashsha yarata olasizmi? Uni yaxshilash emas. Klonlashtirish emas. DNK sini nusxalashtirish emas. Allaqachon mavjud narsani qayta tartibga solish emas. Yaratish. Yo‘qlikdan hayot keltirish. O‘lik narsalarga tirik bo‘lishini aytish. Unga hech bir muhandis loyihalamagan ko‘zlarni berish. Hech bir fabrika qurmagan qanotlarni. Hech bir ustoz o‘rgatmagan instinktlarni. Ochlik. Qo‘rquv. Maqsad. Hayot. Hech bir laboratoriya buni uddalay olmaydi. Hech bir podshoh buyruq berolmaydi. Hech bir olim ishlab chiqarolmaydi. Hech bir milliarder sotib ololmaydi. Chunki narsa yasash bilan hayot yaratish o‘rtasida ulkan farq bor. Odamlar nishonlagan har bir ixtiro Alloh allaqachon yaratgan materiallardan boshlangan. Har bir formula koinotga Alloh yozib qo‘ygan qonunlarga tayanadi. Har bir zukko aql Alloh fikrlaydigan miyani yaratgani uchun mavjud. Har bir kashfiyot Alloh bizdan ancha oldin joylagan narsani ochishdan iborat xolos. Biz haqiqatan hech narsaga ega emasmiz. Biz hech narsani o‘zimizdan boshlab yaratmaymiz. Biz faqat qayta tartibga solamiz. Alloh yaratadi. Keyin har bir qalbni larzaga solishi kerak bo‘lgan qism keladi. Alloh aytadiki, agar pashsha ulardan biror narsani tortib olsa, uni qaytarib ham ololmaydilar. Buni bir o‘ylab ko‘ring. Bu mittigina jonzot ovqatingizga qo‘nadi. Ko‘z ilg‘amas darajada kichik biror narsani oladi. Yer yuzidagi eng zo‘r olimlar ham aynan nima olib ketganini ajratib berolmaydi. Alloh pashshani kichikligi uchun tanlamadi. Uni tanladi, chunki biz kichik deb hisoblaydigan narsa, aslida yaratish uchun kuchimizdan ancha yuqori. Agar Uning yaratgan eng kichik bir qismini ham yarata olmasak, Yaratuvchining o‘zi qanchalik ulug‘ bo‘lishi kerak? Endi o‘zingizdan so‘rang: Ko‘zlaringizni kim yaratdi? Faqat shaklini emas-ularga ko‘rishni kim o‘rgatdi? Ichidagi millionlab hujayralarni kim yaratdi? Miyangizga onangizning yuzini tanib olishni kim o‘rgatdi? Tilingizga so‘zlar o‘zingiz o‘ylamasdan chiqib ketadigan tarzda aniq harakatlanishni kim o‘rgatdi? Birinchi nafasingizni olishdan oldin yuragingizga urishni kim o‘rgatdi? Uxlaganingizda uni urib turishini kim davom ettiradi? Bugun kechqurun ko‘zlaringizni yumasiz. Tanangizni uyquga topshirasiz. Birorta yurak urishini buyurmaysiz. O‘pkangizga nafas olishni eslatmaysiz. Buyraklaringizga ishlashni aytmaysiz. Jigaringizga ko‘rsatma bermaysiz. Mutlaqo ojiz bo‘lasiz. Shunga qaramay, Alloh sizni davom ettirib turadi. Har bir yurak urishi in'omdir. Har bir nafas in'omdir. Har kuni ertalab uyg‘onishingiz in'omdir. Qancha-qancha in'omlarni "Alhamdulillah" demasdan o‘tkazib yubordik? Qancha namozlarni kechiktirdik, yuragimiz esa faqat Alloh xohlagani uchun urib turgan bo‘lsa? Qancha gunohlarni U bergan ko‘zlar, U bergan qo‘llar, U bergan kuch, U bergan vaqt bilan qildik? Keyin esa o‘zimizni mustaqil his qilamiz. Shaytonning eng katta hiylasi odamlarga Allohning yo‘qligini o‘ylatish emas edi. Asl hiyla, odamlarga Unga muhtoj emasliklarini o‘ylatish edi. Lekin o‘zingiz bilan rostgo‘y bo‘ling. Boyligingizni olib qo‘ying. Sog‘ligingizni olib qo‘ying. Obro‘ingizni olib qo‘ying. Oilangizni olib qo‘ying. Keyingi nafasingizni olib qo‘ying. Nima qoladi? Hech narsa. Bu dunyoga o‘zimizni ovqatlantira olmay, yury olmay, gapira olmay kelganmiz. Va bir kun, xuddi shu holatda ketamiz. Boshqalar bizni olib yuradi. Boshqalar bizni yuvadi. Boshqalar ustimizdan namoz o‘qiydi. Boshqalar bizni yerga qo‘yadi. Boshqalar ketib qoladi. Biz bilan qoladigan yagona Zot Allohdir. Bizni pashsha bilan sinovdan o‘tkazgan Rabbimiz, aynan o‘sha Rabbimiz aytadi: "Ey o‘z jonlariga zulm qilgan bandalarim, Allohning rahmatidan noumid bo‘lmanglar." Uning rahmatini ko‘rayapsizmi? Bizga hech qanday qarzi bo‘lmagan Zot bizni o‘ziga chorlaydi. Aqlimiz idrok eta olmaydigan ulug‘ Zot bizni "bandalarim" deb ataydi. U bizga muhtoj bo‘lgani uchun emas-balki qaytib kelishimizni suygani uchun. Shunday ekan, qalbingiz toshbo‘ron bo‘lib qolgan bo‘lsa, qayting. Gunohlaringiz ko‘p bo‘lsa, qayting. Juda uzoqlashib ketdim deb o‘ylasangiz, qayting. Chunki gunohlaringiz Uning rahmatidan katta emas. Muvaffaqiyatsizliklaringiz Uning mag‘firatidan katta emas. Ojizligingiz esa Uning sizni chorlashiga aynan sababdir. Qanchalik kichik ekanligingizni anglab yetish uchun qabrga qo‘yilishingizni kutmang. Hozir anglang. Majburan egilishdan oldin boshingizni egib qo‘ying. To‘xtab qolishidan oldin qalbingizni yumshating. Ko‘zlaringiz yosh chiqara olmaydigan kundan oldin yig‘lang. Chunki bir kun kelib, har bir unvon yo‘q bo‘ladi. Har bir yutuq yo‘q bo‘ladi. Har bir izdosh, har bir dollar, har bir diplom, har bir olqish, egalik qilgan har bir narsangiz-bitadi. Va pashshani yaratgan Rabbingizning huzurida turganingizda, anglab yetasiz: ega bo‘lgan eng katta sharafingiz mansabingiz, boyligingiz yoki nomingiz emas edi. Asl sharaf, osmonlar va yerni Yaratuvchi Zot sizga Uni "Robbim" deb chaqirishga ruxsat berganidir. Va U O‘zini sizni "bandam" deb atashga ruxsat bergan. Bundan buyuk sharaf yo‘q. Bas, Unga qayting, shu vaqt davomida sizga berib kelayotgan so‘nggi yurak urishi, U bermaslikni tanlagan yurak urishiga aylanib qolishidan oldin.