Kur’an’ı Anlamak: Harfi Harfine Sözler mi, Ahlaki Rehberlik mi?

Selamün aleyküm herkese, Bunu samimi bir kalple soruyorum çünkü gerçekten İslam’da Kur’an’a nasıl yaklaştığımızı anlamak istiyorum-tartışmak ya da eleştirmek için değil, sadece öğrenmek için. Kendimden biraz bahsedeyim: Herhangi bir dine mensup değilim, ama ateist de değilim. Bir Yaratıcı olabileceğini hissediyorum ve evren hakkında her şeyi bilmekten çok uzağız bence. Yani manevi bir bakış açısına yatkınım diyebilirim. Ama aynı zamanda düşünmenin ve sorgulamanın Allah’ın bir hediyesi olduğuna ve bilgi arayışının imanımızla asla çatışmaması gerektiğine inanıyorum. Tartışırken lütfen sadece “çünkü Allah öyle buyurmuş” demeyin. Kur’an’ın ilahi bir rehber olduğuna saygım var, ama onu nasıl anladığımızın ardındaki akıl yürütme ve felsefeye daha derinlemesine inmeye çalışıyorum. Merak ettiğim şey şu: Allah Kur’an’ı 7. yüzyıl Arabistan’ında ve Arapça olarak indirmeyi seçtiğine göre, bu aynı zamanda o dönemin kültürünü, tarihini ve dilini bilerek seçtiği anlamına gelmez mi? Eğer böyleyse, Allah’ın ne kastettiğini anlamak için o bağlamı gerçekten dikkate almamız gerekmez mi? Kur’an’ın sadece katı bir harfi harfine okumaya değil de ahlaki derslerine ve daha derin değerlerine odaklanmak bizi aslında onun gerçek mesajına daha mı yaklaştırır? Fazlur Rahman hakkında biraz okudum, o da Kur’an’ın ahlaki hedeflerinin onu her çağda nasıl uygulayacağımızı şekillendirmesi gerektiğini söylüyor gibi. Bu görüş İslam alimleri arasında saygı gören bir görüş mü, yoksa ana akımın dışında mı görülüyor? Bir de daha felsefi bir sorum var. Allah’ın kusursuz derecede iyi olduğunu söylüyoruz, ama bu cümleyi kurabilmek için bile kendi zihnimizden “iyi”nin ne olduğuna dair bir fikre ihtiyacımız yok mu? Eğer iyilik hakkında sıfır anlayışımız olsaydı, “Allah iyidir” sözü bizim için nasıl bir anlam ifade ederdi? İslam düşünürleri bununla nasıl başa çıkıyor? Ve evren hakkında bu kadar az şey bilirken, Allah’ın ilmi, kudreti ve mükemmelliği gibi sıfatları gerçekten nasıl kavrayabiliriz? Alimlerin ve filozofların bunu nasıl açıkladığını duymayı çok isterim. Farklı İslami bakış açılarından-Sünni, Şii, geleneksel veya modern düşünürler-duymaya hevesliyim. Zaman ayırdığınız için cümleten Allah razı olsun. Öğrenmek için buradayım ve düşünceli cevaplar için minnettarım.