Maxay Alle Dagaal ugu dhawaaqaa Hal Danbi Qudha Qur'aanka Dhexdiisa?

Bismillah. Qur'aanka oo dhan, waxaa ku jira hal danbi oo keliya oo Alle aanu uun ka digin dambigalaha-wuxuu ku dhawaaqaa dagaal korkooda. Oo ma aha dil, xatooyo, ama xataa shirk. Waa ribada. Alle wuxuu leeyahay: "Haddiise aydaan falin, markaa hubiya inuu idinla yahay dagaal Alle iyo Rasuulkiisu" (Qur'aan 2:279). Haddaba maxaa ribada si daran loogu dhaqmaa? Waxay ka dheer tahay lacag. Bal qiyaas walaal wax amaahinaya deris dhibaato ku jira-shaqadii ka tagtay, biilal caafimaad, ganacsi yar oo si dhib leh u socda. Intuu caawiyo, wuxuu ku leeyahay inuu wax dheeri ah helo. "Wax yar oo dheeri ah uun." Wixii dheeraadkaa waa riba. Dad badan waxay u arkaan wax caadi ah, laakiin Islaamka gudihiisa, way ka weyn tahay heshiis fudud. Ribadu waxay ka dhalataa dhibaatooyinka. Yaa sida caadiga ah amaah u baahan? Walaasheed ninkeedu shaqadii ka tagtay, waalidiin kharashka isbitaalka heysta, dukaan yar oo isku dayaya inuu sii socdo. Ribadu waxay ku dhegtaa baahiddaas. Danta kama leh haddii ay awoodaan inay wax dheeri ah bixiyaan-waxay ku qasbeysaa inay bixiyaan. Hub la'aan, rabshad la'aan, haddana si tartiib ah ayey uga qaadataa waxa yar ee ay heystaan. Islaamku wuxuu ku taagan yahay caddaalad iyo halis la wadaago. Ganacsiga xalaasha ah, labada dhinac waxay wadaagaan halista: haddii hawshu guuleysato, labaduba way faa'iideystaan; haddii ay fashilanto, maal-galiyuhuna khasaaraha ayuu qaadanayaa. Taasi waa caddaalad. Ribada marka laga hadlo, amaah-bixiyuhu waxba ma halis geliyo-guul iyo guuldarroba, amaah-qaataha waa inuu bixiyaa. Hal dhinac ayaa had iyo jeer guulaysta, kan kalena culayska oo dhan ayuu qaadaa. Isku dheelitir la'aantaas ayaa ah waxa Islaamku la dagaalamo. Ka warran haddii bulsho dhami ku nooshahay ribada? Markaas hantidu ma firdhisanto-ayaa is urursataa. Lacagtu waxay ka soo qulqushaa qoysaska dhibaato ku jira una socotaa hay'ado waaweyn, ka soo qaad kuwa baahan una tagta kuwa hodanka ah. Waqti ka dib, waxay sii qotaneysaa sinnaan la'aanta. Islaamku wuxuu rabaa in hantidu wareegto, ayan is urursan. Qarashka qarsoon ma aha lacag keliya. Deynku wuxuu keenaa habeeno hurdo la'aan ah, welwel joogto ah, guryo burburay, qoysas ku xayiran wareeg sii adkaada. Dhaawaca wuxuu gaaraa quluubta iyo nafaha, kuma eka keliya jeebabka. Qaar baa weydiiya: "Haddii ribadu meel walba sharci ka tahay, maxaa loo mamnuucay?" Sababtoo ah Islaamku wuxuu ku xukumaa caddaalad, ma aha keliya sharci. Heshiis wuxuu noqon karaa mid si buuxda sharci u ah oo weliba looga faa'iideysto kuwa daciifka ah. Qur'aanku wuxuu danaynayaa in nidaamku dhab ahaan cadaalad yahay. Oo faaiidada ka warran? Islaamku wuu kala saaraa ganacsiga iyo ribada. Ganacsade wuxuu soo iibsadaa badeeco, safro, bakhaar galiyo, khatar khasaare la kulmo. Faaiidada waxay ka timaaddaa dadaal, qiimo dheeray, iyo halis la wadaago. Ribadu waxay lacag ka dhigtaa wax taran lacag kale iyada oo aan shaqo dhab ahi jirin. Taas ayaa ah sababta "Alle u sameeyay ganacsiga xalaal, ribadana xaaraantiriyey" (Qur'aan 2:275). Digniinta adag ma aha uun sababta ribadu jirto. Waa in nolosha lagu dhiso ribada oo caadi laga dhigo nidaam ay hodanka kuwa aan khatar gelin sii hodmaan, saboolkana sii lugeeyaan. Aragtida Islaamka, taasi waxay jabisey caddaaladda iyo naxariista ay tahay in bulshadu ku tiirsanaato. Marka suurtagal ah in su'aasha dhabta ah aysan ahayn "Ribadu ma caadi baa?" ama "Sharcigu ma ogolyahay?" laakiin waa: Wax ma noqon karaan kuwo aad u caadi ah, qof walba aqbalo, oo weliba ka hor imaada caddaaladda Alle amray? Taas ayaa ah caqabadda Qur'aanku hor dhigo mu'min kasta.