Markaad u Istaagtid Salaadda, Xusuuso Tan
Weligaa ma istaagay salaaddaada dusheeda, adigoo leh 'Allahu Akbar', oo aad is weydiisay: Allah meeday joogaa hadda? Malaha fikirkaasi weligaa kuma soo dhacay, ama wuu ku soo dhacay laakiin ma aad dhicin inaad weydiiso. Laakiin waqti hore, Saxaabi baa helay jawaabta-waxayna ahayd mid aad u culus oo uu suuxday. Bal aan kuu sheego wixii dhacay. Waxay ahayd habeen deggan oo Madiina ah, waddooyinka iftiin dayax jilicsan leh. Laambadihii weli way ka ifiyeen Masjidka Nabiga. Rasuulka Ilaahay (nabad iyo naxariis Ilaahay korkiisa ha ahaato) wuxuu la fadhiyey Saxaabadiisa. Abu Dharr al-Ghifari (Ilaahay ha ka raalli noqdee) wuu yimid oo ag fadhiistay. Su'aal qabbigiisa muddo ku cuslayd ayaa jirtay. Xishood daraadeed, marnaba ma uu weydiisan. Laakiin maalintaas wuu is celin kari waayey. Si aamusan ayuu yidhi, 'Rasuulkii Ilaahayow, markaan tukanayo, Allah xaggee buu joogaa?' Masjidku gebi ahaanba wuu aamusay. Nabigu (nabad iyo naxariis Ilaahay korkiisa ha ahaato) wuxuu u eegay si naxariis leh, ka dibna si tartiib ah ugu jawaabay, 'Allah Wajigiisa wuxuu u jeediyaa addoonkiisa inta uu salaadda ku jiro oo uusan weecan' (Sunan an-Nasa'i, Xadiis 1195). Abu Dharr wuu maqlay. Daqiiqad baa dhaaftay. Ka dib ilmada indhihiisa ayaa ka soo daadatay. Lugahiisa ayaa gariireen. Gudihiisa, waxaad moodda inay wax burbureen. Allah-Rabbiga wax walba, oo hadduu yidhaahdo 'Ahow' wuu noqdaa-mid aniga oo kale ah buu la jeestaa? Oo weli... waxaan salaadda u istaagaa aan qalbigu u wareeri dunidan? Ganacsi, lacag, hawl maalmeedkeeda? Culaysku si aad ah buu ugu adkaaday inuu istaagi kari waayey. Wuu dhacay, isagoo miyir daboolan. Ma sidan buu run ahaantii u dhaw yahay Allah? Sheeko kaliya ma aha? Maya. Qur'aanka dhexdiisa, Allah wuxuu leeyahay: 'Waxaan uga dhaw nahay xididka dhafoorka' (Suurad Qaaf 50:16). War kale ayaa xusaya, 'Markuu addoonku u istaago salaadda, Anigu hortiisaan ahay...' (lagu tilmaamay Musnad Ahmad). Joogso oo ka feker. Mar kale akhri tan. Allah wuxuu salaaddaada kugu dhex jiraa. Wuu ku arkaa. Wuxuu dareemaa bushimahaaga dhaqdhaqaaqyadooda, ilmadaada daadata. Wuxuu maqlayaa oohinta aad qalbiga ku qariso. Runtii ma garanaynaa kula kulmeyno markaan tukaneyno? Abu Huraayrah (Ilaahay ha ka raalli noqdee) wuxuu la wadaagay in Nabigu (nabad iyo naxariis Ilaahay korkiisa ha ahaato) mar weydiiyey, 'Ma ogtihiin kan uu addoonku salaadda kula hadlayo?' Qofna aamusnaan buu ka hadhay. Wuxuu yidhi, 'Wuxuu la hadlayaa Rabbigiis, ee ha ka digtoonaado sida uu u hadlayo' (Al-Mustadrak ee Al-Hakim). Ka feker. Haddii aad u ballansan tahay qof muhiim ah, waa diyaargaari lahayd: dharkaaga toosi, hadalkaaga qorshee, si buuxda u dhegayso. Laakiin Allah, maskaxdeenu waxay u wareertaa suuqa, shaqadeena, guryo-adeegga. Abu Dharr cabsi uma suuxin. Waxay ahayd xishood. Inta uu noolaa oo dhan wuu tukan jiray laakiin weligiis si dhab ah ugama fekerin inuu Allah salaadda ku wajahayo. Qalbigiisu wuu u adkaysan kari waayey. Annaguna? Waxaan helnaa fursadan shan jeer maalintii. Shan jeer, Allah wuxuu noogu yeedhayaa inaan hortiisa istaagno. Haddana waxaan soo qaadnaa telefoonka, si degdeg ah ku dhaafnaa, oo nolosha dib ugu noqonnaa-maskaxdeena weli qorshayaal iyo tirooyin ka buuxaan. Marka hadda wixii ka dambeeya, salaaddaada wax yar ha ka duwanaato. Ka hor intaadan bilaabin, joogso. Xusuuso inuu Allah ku arko, eray kasta oo aad tidhaahdo maqlo. Qalbigaaga kaliya taas ku hay. Laga yaabee inay indhahaagu qoyaan. Laga yaabee inaysan sidii Abu Dharr oo kale noqon, laakiin wax gudaha ka dhaqdhaqaaqayaa laga yaabaa. Taasi waa iimaan. Taasi waa ruuxa salaadda. Nabigu (nabad iyo naxariis Ilaahay korkiisa ha ahaato) wuxuu yidhi, 'Ixsaan waa inaad Allah caabuddo sidii aad arkaysid; oo haddii aadan arki karin, ogow inuu ku arko' (Saxiix Muslim, Xadiis Jibriil). Tan la wadaag xaaskaaga, carruurtaada, walaalahaa, ama asxaabtaada. Malaha maanta laga bilaabo, salaadahaagu waxay dareemi doonaan inay dheeraadaan, sujuudkaagu qotomaan, ducadaaduna daacad noqoto. Oo Allah baa og wax walba.