Markabka Cabsi Ka Dilshee Iimaanka: Sida Deegaanada Dawladda ugu Beddalay Masaajidyadannada

Assalamu alaikum, walaalayaal waxaan jeclaan lahaa inaan wadaago fikradaha aan qalbigayga ka soo muuqato muddadan dheer, ku saabsan sida goobaha Islaamiga ah, sida ISNA Canada, ay ku beddelaayaan sanado badan ka dib markay cadaadis soo noqota ka midka bannaanka ah. Mawduucaani wuxuu ku adag yahay, laakiin waxaan u malaynayaa inay muhiim tahay inaan uga hadalno si daacad ah oo bulsho ahaanba, insha'Allah. Ka dib markii **Guddiga Baadhis iyo Falanqaynta (RAD)** la aasaasay sanadkii 2003 oo ay hoos timaaddaayeen **Raa’iisul Wasaarihii hore Jean Chrétien**, wax si rasmi ah ayuu uga beddelay **ururrada Muslimiinta Kanada**. Dr. Baljit Nagra, oo ah aqoonyahan jaamacadda Ottawa ah oo baranaya dhaqdhaqaaqa jirka iyo cadowgiisa Islaamka, wuxuu u yeedhaa "qasriga maskaxda" oo dawladdu aanay u baahnayn inay abuuraan ururo qallafsan si loogu daawado, balse waxay adeegsadaan baadhitaanada canshuurta iyo dadka sirdoonka ah si ay uga dhigeen hay’adaha lahaanshahooda inay gacan ka geystaan baaritaanka. Asal ahaan, si ay ugu waaraan, ururada Muslimiinta waxay bilaabeen inay baaritaamaan dadkooda, si xooggan u ilaaliyaan waxa lagu hadlo khamiisyada, oo waxay u horseedayaan qof kasta oo looga fogaado hadal siyaasadeed oo keeni karo xasilooni (1, ll. 87, 133, 140; 2, ll. 4–6). Inkastoo badan oo naga mid ah ay dareemeen tan dhacaysa, hadda waxaa jira warbixino iyo daraasado ku muujinaya sida ay u shageeyaan, subhanAllah: * **Baadhitaan Caddaalad darro ah oo Muslimiinta lagu hadaafiyo**: Baadhitaan la furtay oo uu sameeyay Guddiga Baadhis iyo Sirdoonka Qaranka (NSIRA) wuxuu soo saaray in muddadii 2009 ilaa 2022, 67% oo dhamaan hay’adaha khayriyada ee baaritaanka RAD ee CRA ay ahaayeen kuwo Islaami ah si cad, inkastoo hay’adaha khayriyadda ee Islaamiga ay yihiin 0.66% oo kaliya ee dhamaan hay’adaha khayriyada ee Kanada (3, Helista 2). NSIRA wuxuu sheegay in doorashooyinka baadhitaanka "ay ku kiciyeen khatarta ku dhex jirta iyo caddaalad darro" (3, Helista 6) oo laga yaabaa inay ku khilaafaan xuquuqdeena hoos keena Xeerka Qaranka ee Kanada (3, p. iv). Horay, guddiga Baarlamaanka wuxuu hore ugu yeeray tan "caddaalad darro nidaam ah" (3, farq 20), astaghfirullah. * **Saraakiisha Sirdoonka Gudaheena Goobaha**: Markii la shaaciyay Baarlamaanka, maamulaha Hay’adaha khayriyada ee CRA Cathy Hawara wuxuu aqoonsaday in RAD iyo hay’adaha amniga sida CSIS iyo RCMP "ay isku beddeshaan xubnaha… waxaan haynaan saraakiil waqtiga xaadirka ah oo loo wareejiyay CSIS iyo RCMP. Waxaan barnaamijyo wadajir ah waddanaa" iyo in CRA ay sameeyaan "daawasho waqti kasta" oo hay’adaha khayriyada (4, pp. 13, 19, 27). Daraasadaha Dr. Nagra waxay xitaa qoraan in saraakiishii CSIS ay ku yiraahdeen dhaqdhaqaaqayaasha dhallinyarada Muslimiinta ah, "Haa, waxaan si fiican u ognahay waxa dhacaaya bulshada Muslimiinta. Waxaan leenahay war-bixin kasta masaajid kasta iyo urur kasta oo Muslimi ah." Tan waxay dhalisay jawi cabsi ah oo walaalayaashu ay ku sheegeen inay ka baqayeen xitaa inay u baraan dadka Falastiin, iyagoo ka walaacsan in loo soo war-celi doono (1, pp. 131, 135). * **Ciqaabin Dhiirigelin Caqabada Qaar**: Labadaba NSIRA iyo warbixintii 2023 ee Xafiiska Ombudsman-ka Canshuur-bixiyayaasha ayaa sheegay in ay adeegsadaan calaamado "Heerka 1aad" oo khatar ah sida "Naxariis iyo taageero fikradeed" ama ka shaqeyn ama ku dhow goobo qaar ka mid ah dalalka dibadda (3, Shaxda 1; 5, Issue #1). Si dhab ah, tan waxay ka dhigan tahay in muujinta midnimada u dhaxaysa dhibaatooyinka Bariga Dhexe ay kordhin karto calaamad hay’ad khayriyad ah. Dhanka kale, warbixin ka yimid ICLMG waxay tilmaamaysaa in qaar ka mid ah dawladaha Bariga Dhexe ay si dhab ah ugu faa’iidaystaan hababka amniga ee galbeedka si ay ugu dagaallamaan caa’idibadooda dibadda (4, p. 50). Qaabkan oo dhiirigelinta cadaadis dawli, kaas oo aan ku aragno woqooyiga Ameerika oo dhan, wuxuu keenaa badan oo Muslimiinta ah oo ka reebaya kulanno waaweyn sida ISNA iyo kulankii RIS ee Toronto. Tusaale caan ah waa aqoonyahanah Dr. Tariq Ramadan, Alle ha nageeyo, oo inta badan ka hadlaya sida dalalka galbeedka ay u kala tagayaan Muslimiinta "wanaagsan" oo aamusan iyo "xun" oo codkooda dhegeysan (1, pp. 70, 111, 133). Xususe sanadkii **2014**, uu ka **reebay** kulankii ISNA ee Detroit iyo kii RIS ee Toronto. Wuxuu sheegay inuusan taageeri karin hogaamiyaasha aamusan cabsi ka dib – aamusan ku saabsan cadaadiska amniga gudaha iyo ku saabsan cadaadiska walaalayaashayada Falastiiniyiinta. Wuxuu qoray in uu tegista kulanka ay noqon lahayd sidii uu ansixiyay aamuskaas cabsi leh (6). Wuxuu sidoo kale ujeeddiyay kulankii RIS, ku leeyahay in qaar ka mid ah dhakhaatiirta, hoosta ka hadlaya oo kaliya diinta ama ka fogaanshowga siyaasadda, run ahaantii ay difaacayaan xaaladda joogtada ah iyo qaar ka mid ah madaxda xoogga leh ee dunida Muslimiinta. Wuxuu ugu baaqay jiilka cusub inay kor u qaadaan hogaamiya aanay sinnaanta ugu kala gadan amniga, oo xusuustaan waajibkooda inay sheegaan caddaalad darada (6). Hadda, u soo gudub maanta, waxaan ku aragnaa jawigaas la xakameeyay ee ISNA Kanada. Ka dib markii baadhitaannada RAD ay ka saareen xaaladda khayriyada Foundation Development ISNA sanadkii 2013 (7) iyo ISNA Islamic Services of Canada sanadkii 2017, CRA waxay joojisey ISNA Kanada muddo hal sanno ah oo ay ku canshuurtay in ka badan konton kun oo doolar sanadkii 2018 ku saabsan xidhiidhka shaqada gargaarka (2, p. 25 n. 48; 4, pp. 31, 34, 36, 47). Banaanku xitaa way xireen akoonadooda. Maadaama RAD u ciqaabto hay’ad kasta oo aan si fiican u baadhitaan dhakhaatiirta martida (3, farq 50, 79) oo ay dalbato diiwaan gelinta adag (2, pp. 29–30), ururada sida ISNA Canada hadda waxay leeyihiin xeerar gudahiisa adag oo ay ilaalinayaan nafahooda: 1. Xakamaynta khamiisyada iyo Hadallada: Si looga fogaado calaamado "naxariis" oo keeni kara baadhitaan, hogaamiyinta hadda waxay dib u eegaan macallimiinta iyo khamiisyadooda hortii, iyagoo ka jeediya dhamaan waxbarasho siyaasadeed oo ku saabsan qaybaha u dagaallamaya ee ummadda Muslimiinta. 2. Xannibtayaa Codadka Gudaha: Xeerka ISNA Canada ee 2020 (Qodobka 2.4.3) wuxuu siinayaa Gudiga awood buuxda oo ay u joojin karaan ama ka saari karaan xubin kasta, wax kasta oo ay go’aamiyaan inuu yahay "khasaare", iyadoo lagu salaynayo go’aankooda kaliya, oo aan loo haynin xuquuq dalab (8). Alhamdulillah, runta waxay jidkeeda ku helaysaa iftiinka. Ka dib markaad akhrato tan, waxaad u malayn kartaa waxqabadkaaga gaariga ah oo ay cabsi baadhitaan ama daawasho saameeyay waxa dhacay masaajidkaaga maxalliga ah ama goobta bulshada. Fadlan wadaaga fikradaada faallooyinka, insha'Allah, waan baran karnaa oo waan xoojin karnaa isla waayahaan. JazakAllah khair akhristeena.