Dhammaadka ugu dambeeyay ee Nebigeena qaaliga ahaa ﷺ: aargudiga murugada leh
Magaalada Madiina, oo mar hore iftiinka imaatinkiisa ku dhalaalay, way ku soo dhex aargootay aamus adag oo culculus ah. Qandhada wey qabsatay Nebiga ﷺ oo aanay ka tegin. Nin walbahaarka risiqa ee naga midba wado hadda waxa uu ku dareemay inay aad u adag tahay illeyn madaxiisa kicin. Uu qoyskiisa ku taagnado, cagihiisa dhulka uu barakeeyay si aanu si fiican ugu socon, wuxuu tagay waddadii ugu xanuunka badnayd ee uu ugu tegay gurigii hooyadeena Aasha ee fudud. Wuxuu ogayd in waqtigiisa dunida uu ku soo dhamaaday. Gudaheeda, murugad dhuuban bay hawada ka buuxday. Gabadhiisa jecel Fatima, nasiib darrada Alle ha ka raalli noqdee-oo badi u ordaan jiray uuna Nebiga ﷺ taagnaan jiray si uu ugu soo dhaweeyo-ayaa ka fadhisay isagoo agtisa oo ooyaysa. Wuxuu u yeedhay dhow oo wax ku dhagdhagay dhegta. Waxay sii kala ooyday. Dabadeed wuxuu mar kale dhagdhagay, dhexdii xanuunkaas oo dhan, dhoolacadeen jilicsan oo wajigeeda ifay. Wuxuu u sheegay in waqtigiisa halkan uu dhammaaday, laakiin wuxuu siiyay wararka quruxda badan ee ah inay tahay tan ugu horraysa qoyskiisa oo uu la kulmi doono. Waqtigii ugu adkaa mu’miniinta waxa uu imaaday maalin ay salaadda tukadeen. Sida uu saaxiibkiisa ugu dhow Abu Bakr, nasiib darrada Alle ha ka raalli noqdee, hoggaminayay salaadda, daah ayaa si daciif ah loo jiiday dhinac. Nebiga ﷺ darbiga albaabka ku taagnaa, wuxuu fiirinayay asxaabtiisa oo ilkaha isku gadaaman oo caabudaynaya. Dhoolacadeen dhalaalaya oo jilicsan ayaa ka soo baxday wajigiisa ee da’ weyn. Asxaabtu way dareemeen farxad degdeg ah oo ay ku dhawaaqeen inay ku lumiyaan diiraddooda salaadda, iyagoo malaynaya in macallinkoodu sii wanaagsanayo. Laakiin dabadeed daahdu si jilicsan ayay dib ugu dhacday. Ma aha midh wax u soo kabanayay-waxay ahayd aargudigiisa ugu dambeeyay ee aamuska ah, sida aabo oo farax u fiirinaya caruurta uu ka tagayo. Subax markii soo baxay, neefsashadiisa way dhimaatay. Wuxuu madaxiisa la dhacay laabta Aasha, wadnihiisii sii gaabisanaa. Wuxuu ilkihiisa ku nadiifiyay miswaaq, isaga oo iska nadiifinaya kulanka uu la qabanayo Rabbigiis. Indhihiisa waa kor u qaaday, waxaa ku fadhiyay wax ka fog saqafka dhoobada. Cod dhagdhag ah, wuxuu doorbiday: “Ilaahow, la saaxiibka sareeya.” Gacantiisii si jilicsan ayay dhacday. Khatamka nebiyada waa tageen. Dibadda, mugdi jabiya oo Madiina kala wareegay. Rag mar hore ciidammo wajiyay dhulka ayay ku dhaceen, ooyaya sida agoonyo la’aaneed. Cumar, nasiib darrada Alle ha ka raalli noqdee, gaalnimo buu u jajabay, seefkiisii wuu soo baxay, diidaya inuu aqbalo in run ahaantii ay taasi tahay. Marka Bilaal, mu’addiinka aad loo jecel yahay, maalin dambe u taagnaa si uu ugu dhawaaqo aydinta, wuxuu gaadhay “Waxaan markhaati u noqonayaa in Muhammad...” codkiisii wuu jabay. Wuxuu dhacay oo ooyaya, aanay awoodin inuu dhammaystiro. Iftiinka noloshooda wuu damiyay, murugad qoto dheer oo madhan ayaa si culculus ah u sii haystay inay waddooyinka Madiina mar dambe ay lehkuu soo celin dhoolacadeenkaas oo kale.