Shaqaalaha gargaarka Falastiiniyiinta ayaa ka digaya xaaladaha ‘masiibada’ ah ee Gaza iyadoo gargaarku weli xayiran yahay.
As-salamu alaykum - Shaqaalaha caawinta Falastiin ayaa ka digaya in xaaladaha Gaza ay weli “xun yihiin” maadaama inta badan caawinta bani'aadamnimo ee la isla gartay intii lagu guda jiray xabbad-joojinta aan la oggolaan in la galo.
Laba todobaad ka dib markii xabbad-joojinta ay bilaabaneysay, kaliya boqolkiiba yar oo ka mid ah basasyadii caawinta ee la qorsheeyay in ay Gaza galaan ayaa dhab ahaantii gaadhay. Kooxaha caawinta ayaa sheegay in qoysaska Falastiiniyiinta ay ku dhibaataysan yihiin inay helaan cunto ku filan iyo sahay aasaasi ah. Ururo badan oo ka shaqeeya Gaza ayaa ku boorinaya dowladda inay oggolaato in caawinta bani’aadamnimo si xor ah u gasho, iyagoo sheegay in dhowr rar ah oo alaabo nolol badbaadin ah si aan sabab lahayn loo diidayo, iyo in habka cusub ee diiwaangelinta NGOs uu dib u dhigayo gaarsiinta.
“Waxaan filanay in Gaza ay la buuxsami doonto caawinta goor dambe ah markii xabbad-joojinta la bilaabay laakiin taas maahan waxa aan arki karno,” ayuu yiri Bushra Khalidi, oo ka shaqeeya siyaasadda Falastiiniyiinta ee Oxfam.
Intii lagu jiray 10-kii maalmood ee ugu horreysay xabbad-joojinta, wax ka yar 1,000 bas ayaa gashay Gaza halkii lagu heshiiyay 6,600. Inta u dhaxaysa 10-ka Oktoobar iyo 21, 99 dalab oo ka yimid NGOs caalami ah iyo lix ka yimid hay’adaha Qaramada Midoobay si loo gaarsiiyo sahay ayaa la diiday. Tani waxay ka hor istaagtay in ay gaaraan dadka u baahan qubeyska, roogag, cunto, daawo, iyo dhar carruur ah.
Bahaa Zaqout oo ka socda PARC, oo ah urur aan faa'iido doon ahayn oo Falastiin ah ayaa yidhi cuntada ganacsiga ah ee suuqa timid waa qiimo sarreeya waxayna uusan u dhignayn baahiyaha nafaqo ee aasaasiga ah ee carruurta, dumarka, iyo kooxaha kale ee nugul. Wuxuu intaas ku daray in in ka badan 90 boqolkiiba guryaha Gaza la burburiyay ama la dhaawacay, sidaas darteed inta badan qoysasku waxay ku qaadanayaan meelaha ku meel gaarka ah oo aan fiicneyn, iyadoo xilliga jiilaalka soo socda, gaarsiinta dhismayaasha iyo roogag la diiday.
“Xaaladda Gaza ayaa weli ah mid xun,” ayuu yiri. “Xitaa laba todobaad ka dib markii xabbad-joojinta la bilaabay, alaabo muhiim ah ayaa weli laga mamnuucay inay gasho Gaza.”
Jamil Sawalmeh, agaasimaha dalka ee ActionAid Palestine, ayaa sheegay in xayiraadda iyo carqaladaynta caawinta ay sii socdaan inkasta oo xabbad-joojinta jira. Wuxuu ku booriyey bulshada caalamka inay riixdo in dhammaan caawinta bani’aadamnimo iyo mashiinno culus la keeno si qasabta loogu nadiifiyo meelaha xanniban.
“Sidee bay noqon kartaa in xitaa heshiis xabbad-joojin, keenista burushyada ilkaaha ama dheriga karinta ama buugaagta cilada lagu sameeyo ay weli noqoto hawl adag oo ay wajahayaan kooxo halkan ka shaqeeyey tobanaan sano?” ayuu weyddiiyey.
Afartan iyo hal urur ayaa ku boorinaya dowladda inay ixtiraamto waajibaadyada xabbad-joojinta iyo sharciyada caalamiga ah iyadoo la oggolaanayo caawinta inay gasho Gaza. Waxay ku hanjabeen in xayiradahan ay ka qaadayaan Falastiiniyiinta caawinta nolosha badbaadin karta waxayna hoosta ka xariiqeen in awooda isuduwidda gargaarka la dhaawacay.
Hay'adda Caafimaadka Adduunka ayaa sidoo kale sheegtay in ay wax yar oo horumar ah ka muuqato tirada caawinta soo gashay tan iyo markii xabbad-joojinta la bilaabay. Xabbad-joojintu waxay ku talo-gashay in ay joojiso khilaaf sabab u ahaa khasaaro aad u weyn oo nololeed iyo ciil; kooxaha gargaarka iyo dadka deegaanka waxa ay ku dadaalayaan si buuxda in loo helo caawinta bani'aadamnimo si muwaadiniintu u helaan cunto, biyo, hoy, iyo daryeel caafimaad.
Alla ha ka caawiyo dadka Gaza, hana hanuuniyo kuwa awood u leh inay si dhakhso ah u dhaqaaqaan.
https://www.arabnews.com/node/