Haddii Aynaan Xitaa Duqsi Samayn Karin, Maxaynu Nahay Ilaahay Horty?

Mararka qaarkood Quraanka, Allaah keliya ma noo sheego waxyaabo. Wuxuu naga joojiyaa. Wuxuu burburiyaa kibirkayaga hal jumlad. Wuxuu naga qaadaa dareen kasta oo been ah oo awood ah oo aan nafteena u dhisnay. Mid ka mid ah waqtiyadaas ayaa ah caqabaddan: "Hubaal, kuwa aad baryeysaan Allaah sokadiis waligood ma abuuri karaan duqsi, xitaa haddii ay dhammaantood isu tagaan si ay u sameeyaan." Duqsi. Maxaa duqsi? Maxaa looga dhigin buur? Ama qorraxda? Ama samooyinka? Sababtoo ah Allaah wuxuu doonayay inuu na tuso wax cabsi leh oo ku saabsan nafteena. Haddii uu yiraahdo samee galax, waxaan iska dhaafi lahayn oo niraahdaa, "Haa, ma kareyno." Haddii uu yiraahdo samee badaha, waan ku raaci lahayn. Laakiin duqsi? War heedhe, caqligayaga oo dhan, sayniskeena oo dhan, tiknoolojiyadeena oo dhan, hubaal waan samayn karnaa taas? Waxaanu kala jebinnaa atamka. Waxaanu sawirnay genome-ka aadanaha. Waxaanu samaynaa qalliin wadne lagu beddelo. Waxaanu u dirnaa makiinado hawadeena ka shisheeya. Waxaanu dhistaa kombiyuutaro su'aalo ilbiriqsiyo gudahood ka jawaaba. Waxaanu si kibir leh uga hadalnaa AI. Waxaanu u dabaaldegnaa daah-fur kasta oo cusub. Markaas Allaah wuxuu weydiiyaa hal su'aal oo aamusiya ilbaxnimo kasta: Ma samayn kartaa duqsi? Ma hagaajin kartid mid. Ma soo saari kartid mid. Ma koobi kartid DNA-giisa. Ma dib u habeyn kartid waxa halkaas yaalla. Samayso mid. Keen nolol meel aysan jirin. U sheeg walxaha dhintay inay noqdaan kuwo nool. Sii indho aan injineer soo saarin. Baalal aan warshad soo saarin. Dareen aan macallin barin. Gaajo. Cabsi. Ujeedo. Nolol. Shaybaadhna ma samayn karto. Boqorna ma amri karo. Saynis yahanna ma soo saari karo. Bilyaneerna ma iibsan karo. Sababtoo ah waxaa jira farqi weyn oo u dhexeeya samaynta shay iyo abuurista nolol. Hal-abuur kasta oo dadku waligood u dabaaldegay wuxuu ku bilaabmay waxyaabo Allaah hore u abuuray. Qaacido kasta waxay ku tiirsan tahay sharciyo Allaah u qoray koonkan. Maskax kasta oo iftiimaysa waxay jirtaa sababtoo ah Allaah wuxuu abuuray maskaxda fikirtaa. Daah-fur kasta waa uun soo bandhigidda wax Allaah horteen ina dheer dhigay. Runtii ma aanu laha waxba. Ma aanu asal ahaan u soo saarin waxba. Kaliya waxaanu dib u habaynaa. Allaah baa wax abuura. Kadibna timaadaa qaybta ay tahay inuu qalbi kasta ka gariiro. Allaah wuxuu leeyahay haddii duqsi wax ka qaato iyaga, xitaa ma soo ceshan karaan. Ka fikir taas. Shaygan yar wuxuu ku soo degaa cuntadaada. Wuxuu qaataa wax aad u yar oo aadan arki karin. Oo saynis yahannada ugu fiican dhulka si sax ah uma kala sooci karaan wuxuu qaatay iyo wixii uu reebay. Allaah uma dooran duqsiga sababtoo ah wuu yar yahay. Wuxuu u doortay sababtoo ah waxa aan u malaynayno inuu yar yahay aad ayuu uga baxsan yahay awooddeena si aan run ahaan u samayno. Oo haddii aynaan samayn karin qaybta ugu yar ee abuurkiisa, sidee buu u weyn yahay Abuuraha? Haddaba is weydii: Kumaa sameeyay indhahaaga? Ma aha qaabka oo keliya-kumaana baray inay arkaan? Kumaa sameeyay malaayiin unug oo gudaha ku jira? Kumaa baray maskaxdaada inay garato wejiga hooyadaa? Kumaa baray carrabkaaga inuu si sax ah u dhaqaaqo si erayadu uga soo baxaan adigoon xitaa fikirin? Kumaa baray wadnahaaga inuu garaaco ka hor intaadan qaadan neeftaada ugu horreysa? Kumaa sii wada garaaciisa markaad huruddo? Caawa, waxaad isku qabsan doontaa indhahaaga. Waxaad u dhiibi doontaa jirkaaga hurdada. Ma u sheegi doontid hal garaac wadne ah inuu dhaco. Ma xusuusin doontid sambabbadaada inay neefsadaan. Ma u sheegi doontid kelyahaaga inay shaqeeyaan. Ma amri doontid beerkaaga. Waxaad noqon doontaa mid gebi ahaanba ciirsi ah. Oo weliba, Allaah wuxuu ku sii hayn doonaa. Garaac wadne kasta waa hadiyad. Neefta kastaa waa hadiyad. Subax kasta oo aad soo toostaa waa hadiyad. Intee hadiyadahaas ka mid ah ayaanu qaadanay innagoo waligeen dhihin "Alxamdulillaah"? Intee salaadood ayaanu dib u dhignay innagoo wadnahayagu garaacayo kaliya sababtoo ah Allaah u oggolaaday? Intee dembi ayaanu falnay innagoo isticmaalayno indhuhuu ina siiyay, gacmihuu ina siiyay, xooggiisa ina siiyay, wakhtigiisa ina siiyay? Markaas waxaan u malaynaa inaan madax bannaan nahay. Dhagarta ugu weyn ee Shaydaanku ma ahayn inuu dadka ka dhigo kuwa rumaysan in Allaah uusan jirin. Waxay ahayd inuu dadka ka dhigo kuwa rumaysan inaysan u baahnayn Isaga. Laakiin nafteeda run u sheeg. Ka qaad maalkaaga. Ka qaad caafimaadkaaga. Ka qaad sumcaddaada. Ka qaad qoyskaaga. Ka qaad neeftaada ku xigta. Maxaa hadhay? Waxba. Waxaanu u nimid adduunkan innagoo aan nafteena quudin karin, socon karin, hadli karin. Oo maalin, si lamid ah ayaanu uga bixi doonnaa. Dad kale ayaa na qaadi doona. Dad kale ayaa na maydhayna. Dad kale ayaa noo ducayn doona. Dad kale ayaa dhulka nagu riddi doona. Dad kale ayaa iska socon doona. Qofka keliya ee inala joogaa waa Allaah. Rabbigii nagu caqabaday duqsi waa isla Rabbigii yiri: "Addamadayda naftooda ku gardarroodayow, ha ka quusannina naxariista Allaah." Ma aragtaa naxariistiisa? Kan aan waxba nagu lahayn wuxuu nagu martiqaadaa inaan soo noqono. Kan weynaantiisa maskaxdayadu fahmi karin wuxuu noogu yeeraa "Addamadayda." Ma aha sababtoo ah wuu noo baahan yahay-laakiin wuxuu jecel yahay inaan soo noqono. Marka haddii qalbigaagu qallafsanaaday, soo noqo. Haddii dembiyadaadu badan yihiin, soo noqo. Haddii aad moodid inaad aad u fogaatay, soo noqo. Sababtoo ah dembiyadaadu kama weyn naxariistiisa. Guuldarrooyinkaaga kama weyn dambi-dhaafkiisa. Tabarta yaridaadu waa sababta uu kuugu yeero. Ha sugin inta lagu rido qabriga si aad u ogaato sida aad u yar tahay. Hadda ogoow. Madaxa hoos u foori ka hor intaan lagu khasbin inuu fooraro. Qalbigaaga jilci ka hor intaanu joogsan. Oohin ka hor maalinta aysan indhahaagu ilmayn karin. Sababtoo ah maalin, cinwaan kasta wuu baaba'ayaa. Guul kasta way baaba'aysaa. Raaxeeye kasta, dollarkasta, shahaado kasta, sacabkasta, shay kasta oo aad leedahay-waa tageen. Oo adigoo taagan Rabbiga abuuray duqsiga horti, waxaad ogaanaysaa: maamuuskii ugu weynaa ee aad waligaa haysatay ma ahayn shaqadaada, ama maalkaaga, ama magacaaga. Wuxuu ahaa in Abuuraha samooyinka iyo dhulka uu kuu oggolaaday inaad ugu yeerto "Rabbigay." Oo wuxuu u oggolaaday Naftiisa inuu ugu yeero "Addoonkayga." Ma jiro sharaf taas ka weyn. Marka u soo noqo, ka hor intaysan garaac wadnihii ugu dambeeyay oo uu wakhtigan oo dhan ku siinayay noqon mid uu doorto inuusan siin.