Akhriska Niyada Cumrada oo Dhamaystiran iyo Carabi, Laatiin, Macne, iyo Habka Loogu Talo Galay Sunnada
Gudashada cibaadada cumrada ee Dhulka Quduuska ah waa riyo ay Muslimiintu wadaagaan. Cibaadadan waxaa badanaa loogu yeeraa xajka yar sababta oo ah taxanaha cibaadooyinkeeda waxay la mid yihiin xajka, sida xaramka, dawaafka, iyo sa'iga, laakiin ma laha joogista Carafaat iyo hurashada Musdalifa. Si cibaadadu u noqoto mid ansax ah oo fudud, waa muhiim in si fiican loo fahmo loona xafido akhriska niyada cumrada.
Niyadu waxay ku leedahay door aasaasi ah shareecada Islaamka. Rasuulku SAW wuxuu yiri, "Dhab ahaan, camal walba waxay ku xiran tahay niyadiisa" (u soo weriyey Bukhaari & Muslim). Culimada fiqhiga sida Wahbah Az-Zuhaili waxay cadeeyeen in niyada ay tahay in laga keeno qalbiga, oo aan ahayn kaliya carrabka. Waxaa jira dhowr nooc oo akhris niyo ah: mid dhammaystiran "Nawaitu al-cumrata wa ahramtu biha lillaahi tacaalaa, labbaika Allaahumma cumratan," mid gaaban "Labbaika Allaahumma cumratan," iyo sidoo kale niyada loogu talo galay xajka iyo cumrada oo la isku daray (Qiraan).
Miqaadka waqtiga ee cumrada waa dabacsan sanadka oo dhan, laakiin waa makruuh maalinta Carafaat, Ciidul-Adxaa, iyo maalmaha Tashriiqa. Miqaadka meel ahaaneed ee Madiina waa Dul-Xulayfah (Bir Cali), halka marka laga yimaado Indonesia lagu dhawaaqayo marka diyaaraddu dhaafto Qarnul Manaazil ama Yalamlam. Habka waxaa ka mid ah: nadiifinta xadaas, u jeedinta qiblada, taagnaanta toosan, kor u qaadista gacmaha, u akhrinta si kalsooni leh, iyo fahanka macnaha. Xaramka kadib, sunno ayaa ah in la akhriyo talbiyada iyo ducada ilaalinta.
https://mozaik.inilah.com/haji