قضای نمازهای از دست رفته: نظر چهار مکتب

بسم الله الرحمن الرحیم. تمام ستایش ها از آن الله، پروردگار جهانیان است، و درود و سلام بر پیامبر عزیز ما، خانواده اش، صحابه اش و تمام کسانی که از حق پیروی می کنند. این پست احکام قضای نمازهای از دست رفته (قضا) را مطابق مکتب های حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی توضیح می دهد. دلایلی که آن ها به آن تکیه می کنند را به اشتراک می گذارد. # قضا چیست؟ قضا یعنی انجام دادن یک عبادت بعد از گذشتن وقت معین آن. امام سبکی، یک عالم شافعی، آن را انجام دادن تمام یا بخشی از یک عمل خارج از وقت مناسبش توصیف کرد. # نظر چهار مکتب - **حنفی:** امام بدرالدین عینی گفته که اگر کسی نماز را به خاطر گناه یا بی دقتی ترک کند، به اجماع واجب است قضایش را بجا آورد. - **مالکی:** امام مازری گفته که نظر مشهور بین فقها این است که هرکس عمداً نماز را تا پایان وقتش ترک کند، باید قضایش را بجا آورد. - **شافعی:** امام نووی به اتفاق نظر علمای معتبر اشاره کرده که کسی که عمداً نماز را ترک کند، باید قضایش را بجا آورد. - **حنبلی:** امام ابن قدامه گفته که مسلمانان اختلافی ندارند که شخصی که نماز را از دست بدهد، باید قضایش را بجا آورد. امام ابن نصر المروزی هم یادآور شده که اختلاف نظری شناخته نشده جز روایتی از حسن بصری. # دلایل # ۱. آیه قرآن الله می فرماید: "نماز را برپا دار" (قرآن ۲۰:۱۴). امام قرطبی توضیح داده که این فرمان عمومی است و بین نماز در وقت و بعد از وقت فرق نمی گذارد، پس بر وجوب دلالت می کند. (توجه: این اجازه نمی دهد که عمداً نماز را به تأخیر بیندازید - معنی اش این است که وظیفه باقی می ماند حتی اگر با از دست دادن وقت گناه کند.) حافظ ابن حجر آن را با قرض مقایسه کرده: وجوب تا وقتی که آن را ادا نکنی، باقی می ماند، مثل کسی که روزه رمضان را بشکند باید قضایش را بجا آورد گرچه گناهش را تحمل می کند. # ۲. حدیث فراموشی پیامبر (صلی الله علیه وسلم) فرمود: "هرکس نمازی را فراموش کند، وقتی یادش آمد آن را بخواند، چون الله می فرماید: '...و نماز را برای یاد من برپا دار'" (صحیح مسلم). علما گفتند اگر قضا برای کسی که فراموش کرده (و معذور است) واجب باشد، پس کسی که عمداً ترک کرده حتی بیشتر واجب است که آن را بجا آورد. خود پیامبر نمازها را بعد از جنگ خندق قضا کرد وقتی که به تأخیر افتاد، نه به خاطر فراموشی یا خواب، بلکه به دلیل مشغول بودن. این نشان می دهد که قضا ضروری است. # ۳. قرض به الله پیامبر (صلی الله علیه وسلم) فرمود: "قرضی که به الله داده می شود، سزاوارتر است که ادا شود" (صحیح بخاری). امام سبکی از این به عنوان دلیل بر وجوب قضا استفاده کرد، چون نمازهای از دست رفته یک قرض هستند. # ۴. قیاس با روزه امام نووی به حدیثی اشاره کرد که پیامبر به کسی که عمداً روزه اش را در رمضان شکست، دستور داد قضایش را بجا آورد همراه با کفاره. امام قرطبی اضافه کرد که علما متفق اند که روزه ای که عمداً ترک شده باید قضا شود و نماز هم همین حکم را دارد. # ۵. فرمان اولیه امام ابن الملقن توضیح داد که وجوب نماز از فرمان اول می آید و گذشتن وقت آن را از بین نمی برد - به عنوان یک قرض باقی می ماند تا وقتی که انجام شود. قضای عصر توسط پیامبر بعد از غروب آفتاب در جنگ این را ثابت می کند. # نکته مهم قضای نمازها گناه ترک عمدی شان را پاک نمی کند. حافظ ذهبی گفت که اکثریت بر این باورند که قضا واجب است اما گناه باقی می ماند. امام بغوی هشدار داد که کسی که عمداً نماز را ترک کند، کافر نمی شود مگر اینکه وجوبش را انکار کند، اما باید عجله کند که قضایش را بجا آورد. خلاصه اینکه، هر چهار مذهب موافق اند: قضای نمازهای از دست رفته واجب است. دلایل روشن اند. قضا قرضی است که باید قبل از روز قیامت ادا کنیم. باشد که الله تلاش های تمام کسانی که این دانش را به اشتراک گذاشتند قبول کند و بر آن ها و تمام مسلمانان رحمت آورد. رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمود: "پنج نمازی که الله مقرر کرده است. اگر کسی وضویش را کامل کند، آن ها را در وقتشان بخواند، رکوع و خشوع را کامل بجا آورد، الله وعده آمرزش داده است. هرکس این کار را نکند، وعده ای نیست - اگر بخواهد، می آمرزد، اگر بخواهد، عذاب می کند" (ابو داود).