جاں خوف ایمان نوں خاموش کر دیوے: سرکار دے نظرثانی نے ساݙے مسلماناں کوں چھَہوڑ کے کݙیا ویلا وی

السلام علیکم پیارے بھرا تے بھینو، میں اپݨے دل تے چڑھے خیالات نال تہانوں ݙساوݨ چاہندا ہاں۔ ایں بارے جو بھانویں باہری دبابو کولوں ساݙے اسلامی سنٹراں، جیویں کہ آئی ایس این اے کینیڈا، سالاں وچ کینجھیاں تبدیلیاں گھن آئے ہن۔ ایہ اک اوہو تھاں ہے جیڑھا ساڑھا مُتھا تے سُکھا ہویا ویلھا مونہہ تے آیا ہے، پر میں سمجھدا ہاں اللّہ دے حکم نال کہ ساڈے سماج ولوں ہتھیوں سچ بولݨا لوازم ہے۔ **ریویو اینڈ اینالیسز ڈیویژن (آر اے ڈی)** دے 2003 وچ سابق وزیراعظم جین کریٹین دے دور وچ قایم تھیوݨ توں بعد، **کینیڈیائی مُسلم تنظیماں** کیتے حالات پلٹ ڳئے ہن۔ اقوامِ متحدہ یونیورسٹی تونجہاں کیتے ٹُرݨ آلے نسل پرستی تے اسلاموفوبیا دے استاد ڈاکٹر بلجیت ناگرا ایہنوں اک "دماغ دے قید خانے" آکھدے ہن، جیندے وچ سرکار واسطے ضروری نی کہ فریبی گروپ بنا کے تہانوں اَن٘دھا رکھی رکھے-بلکہ اوہ تاکس آڈٹاں تے جاسوسی والے لوکاں ورتیندے ہن تاں جو ساݙیاں اپݨیاں ادارے اوہناں کیتے خود پولیسنگ دا کم کرسڳݨ (1، ص 140)۔ اساساً، بچ ڳن توں مُسلماں تنظیماں اپݨے لوکاں نوں چھانٹݨ شروع کر ݙیندیاں ہن، خطبات وچ کہی ڳالھ کوں محدود رکھدی تے ہر کہیں نوں سیاسی ڳالھ نہ کرݨ دا دباب ودھا ݙیندیاں ہن کہیں وی جھگڑے کوں نہ چھیڑا ون٘ڄے (1، ص 87، 133، 140؛ 2، ص 4–6)۔ اللّہ دی قسم، جے ݙوہاں ساݙے مونتاں چ ساݙے ݙوجھے ویلھے ایں طرانح آندا پیا ہے، ہُݨ ایں بارے اصل ریپورٹاں تے مطالعے موجود ہن جو ایں دا کم ڳن کیویں کریندا ہے : * **غیر منصفانہ آڈٹاں دا مُسلمانوں ݙاہرے کیتا ون٘ڄݨ**: نیشنل سیکیورٹی اینڈ انٹیلیجنس ریویو ایجنسی (نِسِیرا) دے طےشدہ جائزے مِلتا ہے جو 2009 توں 2022 تائیں، سرآ ایجنسی دے آر اے ڈی ولوں چیک کیتے گھدے خیراندی اداریاں دا 67 فیصد صاف طور تے اسلامی سن تاں وی کینیڈا وچ مُسلماں دے مذہبی خیراندی ادارے سارے رجسٹریٹ خیراندی ادارےآں دا صرف 0.66 فیصد ہن (3، نتیجہ 2)۔ نیسرا آہدا ہے جو اینہاں آڈٹاں دا چُݨاوݨ "بے ایمانی تے امتیازی سلوک دے خطرات" شامل کر ݙیندا ہے (3، نتیجہ 6) تے شاید ساݙے کینیڈیائی چارٹر دے تحت حقوقاں دے خلاف ویلا لے (3، ص iv)۔ پہلاں، سینیٹ کمیٹی پہلے ایں نوں "نظامی امتیازی سلوک" آکھ چُکی سی (3، پراگراف 20)، استغفر اللّہ۔ * **جاسوسی اہلکار ساݙے ٹھیکانیاں اچ**: سینیٹ وچ گواہی ݙیندے ہوئے، سرآ خیراندی افسر کیتھی ہاورا نے تسلیم کیتا جو آر اے ڈی تے سی آئی ایس تے آر سی ایم پی ورگے سلامتی ادارے "عملہ کا تبادلہ... اساں فی الحال آفیسر سی آئی ایس تے آر سی ایم پی نال شامل ہیں اساں مل کے تربیت کریندے ہیں" تے جو سرآ خیراندی ادارےآں دا "آٹا پوٹا جاسوسی" کریندا ہے (4، ص 13، 19، 27)۔ ڈاکٹر ناگرا دی دریافت نے سی آئی ایس دے اہلکاراں کوں تازا مُسلم سرگرم کارکناں کوں اے کہندے ریکارڈ کیتا،"او، اساں مکمل جان دے ہیں جو مُسلم کمیونٹی وچ کیا ٹردا پیا ہے۔ اساں ہر مسجد تے ہر تنظیم وچ مخبر رکھے ہوئے ہیں۔" ایہ اک اتنا خوف دا ماحول پیدا کر ݙتا ہے جو بھرا تے بھینو آہدے ہن جو اوہ فلسطین دے لوکاں کیتے دعا تک کرݨ توں ڈردے ہن، ڈر ہے کہ اوہ رپورٹ کر ݙتے ون٘ڄسن (1، ص 131، 135)۔ * **مخصوص خطےآں دے بارے فکر کوں سزایا ون٘ڄݨ**: نیسرا تے ٹیکس دہندگان محتسب دے دفتر دی 2023 دی رپورٹ ݙوہیں آہدیاں ہن جو آر اے ڈی "ٹیئر 1" دے خطرے دی نشانیاں ورتیندا ہے جیویں کہ "ہمدردی تے نظریاتی حمایت" یا کجھ غیر مُلکی خطےآں وچ یا کول کم کرݨ (3، ٹیبل 1؛ 5، مسئلہ #1)۔ عملی طور تے، ایہدا مطلب ہے جو چڑھدے ایشیا وچ جدوجہد دے نال کہیں وی یکجہتی کوں ݙکھاوݨ مُتک خیراندی ادارے نشان زد کر ݙتا ویندا ہے۔ جے ݙوہاں، آئی سی ایل ایم جی دی اک رپورٹ وچ لکھا ہے جو کجھ چڑھدے ایشیائی سرکاراں ایہم مغربی سلامتی ڈھانچے دا فائدہ چُکدیاں ہن تاں جو اوہ اپݨے آپݨے نقد کارکناں نوں بیرونِ ملک سزا ݙیوݨ (4، ص 50)۔ ریاستی دبابو دے سامݨے جھُکن دا ایہ نمونہ، جو سارے شمالی امریکا وچ ݙسدا ہے، کثرت مُسلمان وݙے کانفرنساں جیویں آئی ایس این اے تے ٹورنٹو وچ ریواجننگ دِ اسلامِک سپرٹ (آر آئی ایس) دے اجتماع کولوں بائیکاٹ کرݨ کیتی وجہ ہے۔ اک مشہور مثال مفکر ڈاکٹر طارق رمضان، اللہ ساݙی ہدایت کرے، ہن جو بار بار آہدو ہے جو مغربی مُلک مُسلماناں کوں "چنگا" خاموش تے "ماڑا" بولدے وچ ونڈݨ دی کوشش کریندے ہن (1، ص 70، 111، 133)۔ پچھلے **2014** وچ، اوں **بائیکاٹ** کیتا آئی ایس این اے دی ڈیٹرائٹ کانفرنس تے آر آئی ایس کانفرنس ٹورنٹو ݙوہیں۔ اوں آکھیا جو اوہ انہاں رہنماواں دا ساتھ نہیں ݙے سڳدا جو خوف توں چُپ ہن-چُپ گھریلو سلامتی دے بدعنوانیاں دے بارے تے ساݙے فلسطینی بھراواں تے بھینواں دے استحصال دے بارے۔ اوں لکھیا جو کانفرنس وچ جانا اس خوفناک چُپ دا حامی بݨݨ وانگوں ہوسی (6)۔ اوں آر آئی ایس کانفرنس دا وی تنقید کیتا، آہدے ہوئے جو کجھ مقررین، روحانیت تے صرف توجہ مرکوز کرݨ یا سیاست توں بُچن دے پردے وچ، حقیقت وچ موجودہ صورت حال تے مُسلم دنیا دے کجھ آمر حکمراناں دا دفاع کریندے ہن۔ اوں نويں پیڑھی دا مطالبہ کیتا کہ اوہ ایداں رہنما کھڑے کرن جو اپݨی عزت سلاہت نال سودہ نہ کریں، جو کہ انصاف دے خلاف بولیون دا اپݨا فرض کُلی نہ بُھلن (6)۔ ہُݨ، آپنے ہُݨ تے ہک نظر ماریو تے اساں آئی ایس این اے کینیڈا وچ ایہی کنٹرول شدہ ماحول ݙسدا ہے۔ آر اے ڈی آڈٹاں نے ایجوکیشن فاؤنڈیشن دی خیراندی حیثیت 2013 وچ کھوہ گھدے مُتوں بعد (7) تے آئی ایس این اے اسلامی خدمات کینیڈا دی خیراندی حیثیت 2017 وچ کھوہ گھدی، سرآ نے آئی ایس این اے کینیڈا دا 2018 وچ ہک سال دے لئی معطل کر ݙتا تے اوندے بچاوݨ کم نال وابستہ لوکاں توں ادھے لَکھ توں ودھ جرمانہ وصول کیتا (2، ص 25 فٹ نوٹ 48؛ 4، ص 31، 34، 36، 47)۔ بینکاں نے انہاں دے کھاتے وی بند کر ݙتے ہن۔ کیوں جو آر اے ڈی کہیں وی خیراندی ادارے نوں سزا ݙیندا ہے جے اوہ مہمان مقررین دی احتیاط نال جانچ نہ کروے (3، پراگراف 50، 79) تے سخت ریکارڈ رکھݨ دا تقاضا کریندا ہے (2، ص 29–30)، تنظیماں جیویں کہ آئی ایس این اے کینیڈا ہُݨ اپݨی حفاظت کیتے سخت داخلی قوانین رکھدیاں ہن : 1. خطبات تے گالھون دا کنٹرول: کہیں وی "ہمدردی" دی نشانیاں نوں ٹالݨ کیتے جیڑھا کہ آڈٹ دا سبب بݨے، قیادت ہُݨ اَگوں دیکھ کے اماماں تے اوہناں دی خطبات دا جائزہ لیندی ہے، اُنہاں نوں مُسلم امہ دے جاں کتائی دی جدوجہد دے بارے سیاسی تعلیم کولوں دور رکھدی ہے۔ 2. اندرونی آوازاں نوں دباوݨ: آئی ایس این اے کینیڈا دے اپݨے قوانین، 2020 دے قانون نامے وچ (سیکشن 2.4.3)، بورڈ کوں مکمل اَمر ݙیندے ہن کہ اوہ کہیں وی رُکن نوں اپݨی صرف فیصلے دے مطابق کسے وی "نقصان دہ" رویئے دی بنیاد تے، کہیں اپیل دے حق دے بغیر معطل یا خارج کر ݙیوے (8)۔ الحمداللّہ، سچائی روشنی وچ آپݨا راہ لبھدی ہے۔ ایں کوں پڑھݨ دے بعد، شاید تسی اپݨے اینجھے لمحے سوچ سڳدو جݙاں آڈٹاں یا نگرانی دا خوف تہاݙی مقامی مسجد یا کمیونٹی سینٹر وچ کیا ٹریا پر اثر پائے۔ مہربانی کر تے اپݨے خیالات کوں تبصرے وچ بانٹو، تے اللّہ دے حکم نال، اساں اینہاں تجربات نال مل تے سکھ سڳدے ہاں تے مزید مضبوط بݨ سڳدے ہاں۔ پڑھݨ دا اللہ تواڈا اجر ݙیوے۔