ایک مُفکّر مُسلِم بَنن دی کوشِش کُجھ وَقَت وَقَت بُہَت بھاری لگدی ہے

اسلامُ علیکُم ہر کویِی۔ میں جِنّی زِیادہ مِیرے دِین وچ کوشِش کِردی آں، اِتّنا ای ایہ احساس ہُندا ہے کہ مِیرا بُہت سارا ماضی تے حال وی شاید راہ توں بھٹکیا ہویا ہے۔ تے میں صاف کہندی آں، مینُوں نِیں پتَہ کہ لوک اِنّھاں خیالات نُوں کیویں نِپٹدے نیں بَنا کہ صِرف بَند ہو کِے بَیٹھݨ یا ہمیشہ دی پریشانی دی حالت وچ رہݨ دے۔ مینُوں میری ماں، جِہڑی مُسلِم بَݨی، تے مِیرے پیو، جِہڑے بَچپن ای وچ اسلام وِچ آ گئے سن، نے مُسلِم بَݨایا۔ پر، مِیرا وڈّا خاندان گہرا عیسائی ہے۔ جَدوں توں مینُوں چھوٹا ہُوݨا ہے، تَوحِید دا تصَوّر ہمیشہ مِیرے لئی سمجھ وچ آ جَندا رِہیا، جِداں کِسے ہور عقیدے دے نال نِیں ہویا۔ اللّٰه (سُبحانُہ و تَعالٰی) تے میرا بھروسہ ہمیشہ مضبوط رِہیا، الحَمدُلِلّٰه۔ مُشکِل حِصّہ ایہ ہے کہ میں اسلام دے آس پاس تَے رِہی پَر اِس دی تفصیلات مینُوں نِیں سِکھائیاں گِیاں۔ اساں عِید دی نماز لئی جاندے سن تے کُجھ وَقَت جمعہ دی، تے میں اپݨے پیو نوں قُرآن پَڑھدے ہُوئے ویکھدی سی۔ پَر مینُوں اِیں گھر وچ نِیں پَلیا جِتّھے ساڈے دِین دے قوانین تے فریم ورک نوں واقعی مینُوں سمجھایا گیا ہُووے۔ اُس دے اُتے، میں زیادہ تر غیر مُسلِم علاقے وچ پَلی آں۔ نیڑے دے چَند ہور مُسلِم خاندان اپݨے آپ تک محدود رہے - بری طرِیقے نال نِیں، پَر اِس دا مطلب ایہ سی کہ میں کدے وی اُس حَلقے دا پُورا حِصّہ محسُوس نِیں کِیتا۔ مَیں نے ہور مُسلِم نَو-جَواناں توں جو کُجھ ڈَٹھا اوہ وی بُہت گھبراہٹ والا سی، جَویں کہ مناسب حَدود دا خیال نہ رکھݨا، جیہدے نال میں اَور وی تَنہا محسُوس کرن لگّی حالانکہ میں اِس بَرادری دی خواہش رکھدی سی۔ ایسے لئی، میرا اصل تعلق ہور تھانواں توں آیا: کھیڈاں، ساز بَجانا، تے ساڈے خاندان دے کُتّیاں دی دیکھ بھال۔ میرے زیادہ تر دوست بَرادری دے بھرا سن۔ اوہ عزت دار تے حفاظتی سیواں دے علاوہ کُجھ نِیں سن، خَصُوصاً اِس لئی کہ میں وڈی ہُندے ہُوئے کُجھ زَور آوری دا سامنا کِیتا۔ اِیہ دوستیاں مِیرے لئی اک محفُوظ جَگہ سیان۔ بَعد وچ، نَو-جَوِانی دے وَقت، میں اُس کھیڈ وچ شامل ہو گِئی جِہڑی مِیرے پیو نے مینُوں ڈِکھائی، جیہڑی زیادہ تر بھراواں نال بھری ہوئی سی، تے اوہ لوک دُوجے خاندان وَنگ بَن گئے۔ ایہ اہم سی کِیونکہ مِیرے پیو نال مِیرا تعلق کئی سالاں توں بُہت مُشکِل سی کُجھ سخت خاندانی تارِیخ دے سبب۔ الحَمدُلِلّٰه، ہُن اساں بہتر حالت وچ نیں، پَر اُس وَقت میں مثبت بھائی والی سہارے لئی کوچز تے ساتھیاں تے بھروسہ کردی سی۔ کھیڈاں، موسیقی، تے میرے پالتو جانور مِیرے آرام دے دائِرے بَن گئے۔ پھِر، جَویں جَویں میں وڈی ہُندی گئی، مَیں نے اپݨی اسلامی عمل نوں زیادہ سنجیدگی نال لینا شروع کِیتا۔ میں نے اسلام دے نال اپݨے عَہد نوں تازہ کِیتا، روزانہ پنج واری نماز پڑھݨی شروع کِیتی، حِجاب درُست طَریقے نال پَہنݨا شروع کِیتا، موسیقی سُنݨی تے بَجانا بند کِیتا، تے غَیر مَحرَم بھراواں نال سخت حَدود دا خیال رکھݨا شروع کِیتا۔ مَیں نے اپݨی کھیڈ بَجاؤݨی وی بند کر دِتی کِیونجے اِس وچ جسمانی تعلق شامل سی۔ ایہ اوہ وَقت سی جَݙاں مِیرا ذہِن جُھجھݨ لگا۔ کِیونکہ ہر واری جَݙاں مَیں نے اپݨی زندگی دے اک پہلو نوں درُست کِیتا، مَیں نے کُجھ ہور سِکھیا جِہڑا مُشکِل ہو سَکدا ہے۔ مَیں حِجاب پَہنݨ دے خوش سی، پھِر سُنّیا کہ کُجھ زِینت زیاده ہو سَکدی ہے۔ مَیں نے اپݨے کَپڑے بدلے، پھِر پَتہ چلیا کہ کُجھ سٹائل مُناسب نِیں ہو سَکدے۔ مَیں نے محسُوس کِیتا کہ اُنھاں مَرد کُزنز نال وی، جِنھاں دے نال مَیں پَلی آں، میری آسان سُلُوک نوں زیادہ دِھیان دی لوڑ ہے۔ کالج لئی لیے گئے سٹوڈنٹ لون؟ مُشکِل۔ کُجھ روزگار دے مواقع مشتبہ ہو گئے، ایسے لئی مَیں نے اُنھاں نوں چَھڈ دِتا۔ کاروبار شروع کرݨا؟ فنڈنگ وچ اکثر مسائل شامل ہُندے نیں۔ روزانہ دے کھاݨے دے اجزاء - جَویں کہ وینیلا ایکسٹریکٹ یا جَائفل - دی جانچ پڑتال دی لوڑ ہے۔ اک سادہ ڈیلیوری والی نوکری وی خطرناک محسُوس ہُندی سی کِیونکہ تسیں کُجھ نا جائز شے وی لے جا سَکدے او۔ وَقَت دے نال نال، ایہ ایویں محسُوس ہوݨ لگا جیویں کہ ہُن دے زمانے دے ہر حِصّے وچ کُجھ نہ کُجھ روحانی گڑھا ہے۔ مَیں نے اپݨا کاروبار وی کُجھ حِصّے وچ اِس لئی شروع کِیتا سی کہ وَقت تے نماز پڑھݨ آسان ہو جاوے، غیر آرام دہ نوکری دے ماحول توں بچیا جاوے، تے اپݨی زندگی نوں اپݨے دِین دے گرد ڈھالیا جاوے۔ پَر ہر شک والی شے توں بَچدے ہُوئے روزی کَماؤݨ دی کوشِش کدی کدی ایمانداری نال تھکا ڈیݨ والی ہے۔ ایہ خاص طور تے مُشکِل ہے کِیونجے مَیں کدے کدائیں ای اَیداں دے دوسرے مسلماناں نال مُلاقات کِردی آں جیہڑے اِنّھاں چیزاں بارے اِتنا گہرا سوچدے نظر آندے نیں۔ زیادہ تر لوک جِنھاں نال مَیں مُلاقات کِردی آں یا تاں اِس بارے پُوری تَرار ڈھِیلی لگدے نیں، یا اِتّنے سَخت نیں کہ اُنھاں نال گَل کرن نال صرف مِیری پریشانی ودھدی ہے تے مَیں تنہا محسوس کردی آں۔ حال وچ، مَیں خود نوں تھوڑا تھوڑا کر کے پیچھے کَھچدی پَوندی آں۔ گھر تے رہندی آں۔ سماجی حالات توں بَچدی آں۔ ہر چھوٹے چناؤ تے زیادہ سوچݨ۔ اِس لئی نِیں کہ میں دُنیاوی زندگی نوں اپݨے دِین توں زیادہ چاہندی آں، پَر اِس لئی کہ مینُوں مسلسل غَلطیاں کرن دا ڈر ہے۔ ایہ صحتَ مند نِیں لگدا۔ ایہ اَیداں دی پُر سکُون زندگی وی نِیں لگدی جیہڑی الرحمٰن تے الودود ساڈے لئی چاہندے نیں۔ مینُوں پَتہ ہے کہ اسلام دے قوانین ساڈی حفاظت تے فائدے لئی بَݨے نیں، تے میں اللّٰه دی حکمت بارے سوال نِیں کَردی آں۔ مَیرا خیال ہے کہ مَیں صرف اِس نال جُھجھ رَہی آں کہ ایمانداری تے فِکر مندی نال کیویں رہیا جاوے بَنا کہ مسلسل ڈر، انتہائی احتیاط، تے تنہائی وچ پئے جاوے۔ ایہ خاص طور تے اُساں لوکاں لئی بُہت سخت محسوس ہُندا ہے جِنھاں دے پاس مضبوط مُسلِم بَرادری، دین تے چلن والا خاندان، یا بَنتر والی اسلامی تعلیم وڈے ہُندے ہُوئے نِیں سی۔ کیا کِسے ہور نے اِس دا سامنا کِیتا ہے؟ تسیں ایمانداری نال عمل تے اپݨی ذہنی تے جذباتی سکُون دی دیکھ بھال دے وَچّالے کیویں وَچّالا پاؤݗے، خاص طور تے اِتھے مُغرَب وچ رہندے ہُوئے؟