١٩١٤ دے جہاد دیاں پکاریاں بارے سوچاں

السلام علیکم، پیارے بھراواں تے بھینواں۔ اَسّ ویلے مَیں اک تریخی واقعے بارے کجھ سوچاں سانجھیاں کرنا چانداں جیہڑا ہُنے تک چرچے دا باعث بݨیا ریہا ہے - ١٩١٤ وچ عثمانی سلطنت ولوں جہاد دی پکاری۔ ١١ نومبر ١٩١٤ (یا رومی کیلنڈر مطابق ٢٩ تَشْرِینِ اَوَّل ١٣٣٠) نوں، سلطان محمد پنجم نے فتاویٰ امینی دے نال مل کے انٹینٹے طاقتاں دے خلاف مقدس جدوجہد دا اعلان کیتا۔ ایہ سارے مسلماناں لئی درخواست سی کہ اوہ عثمانی سلطنت تے مرکزی طاقتاں دے نال کھڑے ہوݨ، اِسنوں اپݨے اتحادیاں نوں چھوڑ کے عثمانیاں دے سارے دشمناں دے خلاف جہاد دے طور تے پیش کیتا۔ اعلان وچ شیخ الاسلام اُرگُپلُو حیرتی افندی دے پنج فتاویٰ شامل سن تے ٢٩ مذہبی علما ولوں حمایت حاصل سی۔ ایہہ تَقوِیمِ وقایع وچ شائع کیتا گیا تے ١٤ نومبر نوں فاتح مسجد دے نیڑے عوامی طور تے پڑھیا گیا، جِتّھے وڈی بھیڑ جمع ہوئی۔ حالانکہ اِس نے کجھ مسلماناں نوں لڑائی وچ شامل تھیوݨ لئی متاثر کیتا، پر مجموعی اثر معمولی سی۔ پہلی جنگ عظیم وچ عثمانی فوجاں نے دُکھ جھلیا - بس ١٩١٤ دی سِردی دی مثال ویکھو، جݙاں اسماعیل انور پاشا نے ١٠٠٬٠٠٠ توں وَدھ فوجاں نال روس دے خلاف پورب ول مارچ کیتا۔ اوہ ناقص اَوزاراں نال لیس سن تے اُنّھاں دے کول سردیاں دے کپڑے نَیں سن، تے بُھوتّے سارے بے رحم حالات وچ مر گئے۔ جرمن سلطنت نے جہاد دی پہنچ وڃاݨ دی کوشش کیتی، ١٩١٤ وچ "ناخرشتنشتیلے فور ڈین اورینٹ" قائم کر کے اسلامی پراپیگنڈا پھیلایا۔ ١٩١٥ تک، اُنّھاں نے استنبول وچ شاہی جرمن سفارت خانے دی انٹیلی جنس آفس کھول دِتی، تے عثمانی علاقےآں وچ ٥٠ تک "خبراں دے کمرے" چلائے جتھوں پوسٹر، پَترکے، تے فوٹو چھاپے جاندے سن۔ پر جرماں نے وڈی غلطی کیتی: اُنّھاں نے سمجھیا کہ سلطان محمد پنجم سارے مسلماناں دے رہنما نیں۔ حقیقت وچ، اوہ سنی مسلماناں دے لئی خلیفہ سن، شیعاں دے لئی نَیں، تے اُنّھاں دی حاکمیت اتحاد و ترقی کمیٹی ولوں محدود سی، کیوں جو اوہ آئینی بادشاہ سن، مطلق حاکم نَیں۔ اِس جرمن دھکیل نے قِسم دا دو جہاد بݨا دِتے۔ اُنّھاں دا ورژن مغربی محاذ توں انٹینٹے فوجاں نوں ہٹاوݨ لئی بغاوتاں بھڑکا کے سی، پر ایہ ناکام ریہا - لوک فرانسیسی یا برطانوی حکومت نوں جرمن قابو لئی تبدیل کرنا نَیں چاہندے سن۔ دوجے پاسے، عثمانی جہاد انٹینٹے دے خلاف عثمانی مسلماناں نوں متحد کرن تے دشمن دے صفاں وچ کجھ بے امنی پیدا کرن تے مرکوز سی۔ جݙاں تَکّ کہ جون ١٩١ٶ وچ عرب بغاوت دے دوران، زیادہ تر عرب عثمانیاں نال وفادار رہے یا کم توں کم غیر جانبدار ریہے - بغاوت برطانوی سلطنت لئی مہنگی آفت ثابت ہوئی۔ ایہہ یاد دہانی ہے کہ ارادے تے نتیجے وڈے فرق ہو سکدے نیں۔ اللہ ساݙی رہنمائی کرے کہ اساں ماضی توں سِکھ ساݨو۔ جیہڑے ماخذاں تے مَیں نظر پائی، اُنّھاں وچ عثمانی جہاد بارے تفصیلی مضمون تے وکیپیڈیا توں کجھ ٻئے ٹُکڑے شامل نیں۔ پڑھݨ لئی جَزَاکَ اللہ خَیر۔