IQRA بارے سوچ وچار – سورہ العلق نوں ویکھن دا اک وکھرا طریقہ

السلام علیکم، سب نوں۔ حالیہ دناں چ میں سورہ العلق دے پہلے لفظ "IQRA" – پڑھ، بارے بہت سوچ رہیا آں۔ جیہڑی گل مینوں کھچدی اے اوہ ایہہ اے کہ ایہہ حکم کِنّا کھلا محسوس ہوندا اے۔ ایہہ نئیں کہندا کہ "ایہہ کتاب پڑھو" یا "صرف قرآن پڑھو۔" ایہہ صرف… پڑھو اے۔ تے ایہہ گل مینوں سوچن تے مجبور کردی اے: شاید اقرا صرف صفحے تے لکھے لفظ پڑھن بارے نئیں۔ شاید ایہہ ساڈے آلے دوالے دی دنیا نوں پڑھن دی دعوت اے۔ قدرت نوں پڑھو۔ لوکاں نوں پڑھو۔ اپنے آپ نوں پڑھو۔ تریخ نوں پڑھو۔ زندگی تے موت نوں پڑھو۔ اپنے تجربات نوں پڑھو۔ سائنس، فلسفہ، زندگی دے نمونے پڑھو۔ فیر سورہ کہندی اے، "اپنے رب دے ناں نال پڑھو جیہنے پیدا کیتا۔" ایتھے ای گل ڈونگھی ہو جاندی اے۔ ایہہ جوڑدی اے کہ اسیں کِویں جاندے آں (علمیات) نوں اوہدے نال جو واقعی موجود اے (وجودیات)۔ فیر سورہ ساڈی ابتدا بارے گل کردی اے – "انسان نوں جمے ہوئے لوتھڑے توں پیدا کیتا" – سانوں اپنے آپ نوں پڑھن دے قابل چیز دے طور تے ویکھن ول دھکدی اے۔ ایہہ قلم دا ذکر کردی اے، جیہڑا لکھائی، علم دے بچاؤ، اگے پہنچان – جیویں ساڈا ذاتی سکھنا سانجھا ہو کے رہتل بناندا اے – ول اشارہ کردا اے۔ پر فیر اک انتباہ اے۔ "بے شک انسان سرکشی کردا اے جدوں اوہ اپنے آپ نوں بے نیاز سمجھدا اے۔" ایہہ طاقتور اے۔ مسئلہ ایہہ نئیں کہ ساڈے کول علم نئیں۔ مسئلہ ایہہ اے کہ جدوں اسیں بہت کجھ جان جاندے آں، تے شاید سوچن لگ جائیے کہ سانوں سب کجھ آندا اے۔ تے ایويں تسلسل ہو سکدا اے: پڑھو تے چھان بین کرو → علم حاصل کرو → اوہنوں سنبھالو تے سانجھا کرو → پر عاجز رہو، یاد رکھو کہ جانن والے دیاں حدوں نیں → تے اللہ ول رجوع رکھو۔ تے آخر چ، "تیرے رب ول ای واپسی اے۔" ساڈی ساری کھوج اک وڈی تصویر چ فٹ بیٹھدی اے۔ میں ایہہ نئیں کہہ رہیا کہ سورہ العلق نوں سمجھن دا ایہو اکو طریقہ اے، یا ایہہ کہ اسیں اوہدی تفسیر نوں فلسفے نال بدل دئیے۔ پر جیہڑی گل مینوں پرجوش کردی اے اوہ ایہہ خیال اے کہ اقرا حقیقت نوں پڑھن دی پکار اے بغیر اس گل دی حد لائے کہ کیہڑی چیز پڑھن دے قابل اے۔ سائنس قدرت نوں پڑھدی اے۔ فلسفہ خیالات نوں پڑھدا اے۔ تریخ انسانی کہانیاں نوں پڑھدی اے۔ تجربہ خود نوں پڑھدا اے۔ وحی حقیقت نوں سمجھن دا اک ہور طریقہ اے۔ ایہہ سارے اکو جئے نئیں، تے اسیں اینہاں نوں لاپرواہی نال نئیں رلا دینا چاہیدا۔ پر شاید ایہہ سارے اک وڈی کوشش چ شامل ہوندے نیں: دنیا نوں سمجھن دی ساڈی انسانی کوشش۔ اس معنے چ، اقرا اس بارے گھٹ اے کہ کیہہ پڑھو تے زیادہ اس بارے اے کہ علم تک کیویں پہنچو۔ سب کجھ پڑھو، پر ایہہ نہ سوچو کہ جو پڑھیا اے اوہی پوری سچائی اے۔ تجسس تے عاجزی دا ایہہ توازن اوہ اے جیہڑا مینوں اس سورہ دے شروع چ بہت دلچسپ لگدا اے۔