Yeroo kami tuqaa Fajrii nyaachuu dhabuu qabda? Ibsa Salphaa

Assalamu alaikum kan hafeefamu! Isin hunda caalaa gaariin jirtanii kajeelladha. Har’a waan sobaa akkaataa sobaa irratti kan dhiheessu ta’ee, akka Ramadan irratti yookiin sobaa biroo irrattis, dubbachuun barbaachisaadha. Gaaffiin guddaan kun: yeroo sobaa Fajr irratti bifa adaanitti nyaachuu fi dhuguu dhiisuun qabna? Yeroo Adhaanin jalqabu yookiin hanga isaan ittiin xumuramu tursiifachuun danda’amaa? Kanaaf, adeemsa kanatti, oggeessa hawaasa afur guddoota - Hanafi, Maliki, Shafi’i, fi Hanbali - jedhamanii dubbatan irraa kan ka’e dha. Dhugaan, sobaan yeroo dhugaa obboroo, kan yeroo salaata Fajr jalqabu, jalqaba. Amma yeroo kana, yeroo Adhaanin Fajr waamamuu isaa. Kanaaf, yeroo dhugaa obboroo san ture, nyaata fi dhugaatii dhiisuun qabda, hafuura malee. Rabbiin Qur’aana keessatti (2:187) jedhe: "Nyaataa fi dhugaa hanga uffata adii obboroo isin irraa kan uffata gurraacha addaan ba'utti." Kun immoo, yeroo ifa obboroo argitan, sana booda dhiisuun qabda. Haadhis tokko keessatti, Nabiyyi Muhammad (nabiyyii isaa irraa haala gaariin haa jiraatu) kana ibsuuf gadi dhiise. "Bilaal yeroo halkanii Adhaan akka nama damaksisuuf dhaabe, garuu yeroo dhugaa Fajr yeroo Ibn Umm Maktum Adhaan waamuudha" jedheera. Kanaaf, hanga Adhaan Ibn Umm Maktum dhageessanitti nyaataa, kan Bilaal miti. Kun namooti lama Adhaan sana booda turan agarsiisa, kanneen dhugaa obboroo ibsan kan hordofnu ta’uu qabna. Namooti baay’een haadhis biraa kan "yoo Adhaan dhaga’aa nyaataa jirtaa, ittiin xumuramuu danda’a" jedhu irraa ajaa’ibaman. Garuu oggeessonni kuni Adhaan jalqaba yeroo obboroo duraa dhaame, kan Fajr miti, jechuu dha. Kanaaf, yoo Adhaan kun yeroo dhugaa obboroo ta’uu beektan, achumaan dhiisuu qabda, yoo mi’aa keessa jirtaas. Yoo barbaachise, isa kuuti! Waliigalaatti, madhhaboota afur hunda waliin walii galan: yeroo dhugaa obboroo jalqabu, sobaan keessan jalqaba, sana booda nyaachuu fi dhuguu hindanda’anu. Adhaanin ittiin xumuramu tursiisaa hin turin, yaada ammaa kan waliigala kana didan hordofaa hin turin. Kaka’umsa oggeessa amanamaa irraa dhufee jiru qofa hordofaa, dogoggoraa irraa of eeggdhu. Gorsa jaalalaa qofa: barumsa mirkaneeffame irratti hirkachuun caala, yaada adda addaa irraa filachuun caalaa gaariidha. Rabbiin karaa sirrii hordofuuf nuuf laaffis haa taasifu! Yoo gaaffii biraa qabaattan, boru quunnamti keessatti gaafadhu. JazakAllah khair dubbifachuuf!